Hukuk asistanını bir iş akışına yerleştirmek
Bu rehberde hukuk asistanı, araştırma ve metin hazırlığına destek veren dijital yazılım anlamında kullanılır. Büroda değer üretmesi için hangi işin kimden alınacağı, çıktının nerede kontrol edileceği ve kimin teslim edeceği açık olmalıdır. Görev ve sınırları ayrıntılı öğrenmek için hukuk yapay zeka asistanı rehberine bakabilirsiniz. Burada odak, bir aracın tanımını uzatmak veya ürünleri sıralamak yerine, günlük çalışmaya kontrollü biçimde yerleştirme düzenidir. Aşağıdaki aşamalar editoryal çalışma önerisidir; kanunda öngörülmüş tek bir büro organizasyonu veya belirli bir ürünün özelliği olarak sunulmaz.
Başlamadan önce tek bir süreç seçin: kamuya açık bir kanun bölümü için araştırma notu hazırlamak gibi. Girdi, beklenen çıktı ve kabul ölçütü aynı sayfada yer alsın. Taslağı hazırlayan kişiyle nihai değerlendirmeyi yapacak kişiyi belirleyin. Küçük bir ekipte bu roller aynı kişide kalabilir; yine de hazırlama ile kontrol zamanını ayrı kaydedin. Böylece araç kullanıldı bilgisi yerine, hangi sonucun hangi kontrolden geçtiğini görebilirsiniz. Bir metnin akıcı olması kabul ölçütü değildir; kaynağa dönüş ve açık soruların görünürlüğü ölçütün parçası olmalıdır.
1. İşin alınması: görev kartı ve ilk insan denetimi
İş alma aşamasında önce ihtiyacı daraltın. Dosya hakkında her şeyi anlatan uzun bir istem yerine, örneğin belirli bir başlık için araştırma gündemi istenebilir. Görev kartında işin amacı, kullanılacak belge türü, beklenen çıktı biçimi, sorumlu kişi ve kontrol noktası bulunsun. Süre veya tutar gerekiyorsa bunları aracın tahmin etmesini istemeyin; dosyadaki dayanak ve hukukçu incelemesi için ayrı alan açın. Eksik bilgi varsa boşluğu görünür bırakın. Gerçek müvekkil adı veya belge içeriği gerektirmeyen bir çalışma için bu ayrıntıları girdi hazırlığına taşımayın.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.34, avukatın yüklendiği görevi özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmesini ve meslek kurallarına uymasını düzenler. M.36/1, avukatın kendisine tevdi edilen veya görevleri dolayısıyla öğrendiği hususları açığa vurmasını yasaklar.
Bu iki dayanak, görev kartının hukuki sonucu araç üzerinden otomatik kabul ettirmemesi için dikkate alınır. İlk insan kontrolünde, araştırmanın gerçek veriye ihtiyaç duyup duymadığı ve işin uygun biçimde sınırlanıp sınırlanmadığı değerlendirilir. Uygunluk kararı çıkmıyorsa işi başka yöntemle yürütün; sadece takvime yetişmek için kontrol adımını atlamayın.
2. Araştırma: kaynak notunu taslaktan önce tamamlamak
Araştırma aşamasının çıktısını kısa bir kaynak notu olarak tanımlayın. Soruyu, resmî belge bağlantısını, ilgili madde veya bölümü ve açık kalan meseleyi ayrı alanlarda tutun. Kontrol eden kişinin belgeyi yeniden açabilmesi gerekir. Bulunmayan bir kaynağın yerine benzer görünen bağlantı eklemeyin. Araç bir belge önerdiyse öneri durumunu, belge okununca doğrulandı durumunu ayrı kaydedin. Birkaç kişi aynı işte çalışıyorsa hangi notun esas alındığını belirleyin; eski araştırma ile yeni metni fark etmeden birleştirmeyin.
Arama yüzeylerine özgü yöntemler burada tekrar edilmez. Kaynak bulma için Google ile resmî belge araştırması, soru geliştirme için ChatGPT araştırma pratiği, atıf kaydı için Gemini kaynak doğrulama rehberi kullanılabilir. Bu aşamanın büro düzenindeki çıkış koşulu, araştırma notunun okunabilir olmasıdır. Kaynak bulunmuş fakat olayla ilişkisi kurulmamışsa bu sınır denetim görevinin içinde kalır; araştırma tamamlandı etiketiyle gizlenmez.
3. Taslak: sürüm ve değişiklik izini korumak
Taslak görevi, kontrol edilmiş kaynak notu ve önceden belirlenmiş başlıklar üzerinden verilebilir. Önerilen düzen, metnin üzerine taslak durumunu koymak ve değişiklikleri ayrı sürümlerde saklamaktır. Araç metne yeni tarih, taraf, olay veya tutar eklerse bunları kabul edilmiş dosya bilgisi gibi kullanmayın. Kaynak notunda olmayan yeni dayanağı araştırma aşamasına geri gönderin. Bir paragrafın neden değiştiği kısa bir notla açıklanabilir: kaynak desteklemiyor, olay bilgisi eksik veya kapsam fazla geniş gibi. Bu notlar kişisel veri içermeden de hazırlanabilir.
Hazırlayan kişi, taslağın güçlü görünen bölümlerini de kontrol listesine taşısın. Yalnız açık hataları seçmek, geri kalan her cümlenin doğrulandığı izlenimini yaratabilir. İki sürüm arasında bir bölüm çıkarıldığında bunun gerekçesini saklayın; sonraki düzenlemede aynı bölüm yeniden ortaya çıkarsa önceki karara dönülebilsin. Burada önerilen sürüm kaydı, kullanılan hukuk asistanının otomatik olarak sunduğu bir özellik değildir; büronun kendi belge düzeninde de tutulabilir.
4. Denetim: kabul, düzeltme veya geri gönderme
TBB’nin 2026 tavsiye rehberi bölüm 6, yapay zekâ çıktısının avukatın mesleki değerlendirmesi yerine geçmediğini belirtir. Hukuki doğruluk, olayla uyum, delil durumu, süreler, usul, yetki ve görev, güncel mevzuat ve içtihat denetimini açıklar; denetlenmeyen çıktının kullanılmamasını ister.
Denetim kartında her alan için kontrol sonucu ve açık kalan iş bulunsun. Örneğin dayanak metni açıldı fakat olayın tarihi belirsizse kaynak kontrolünü geçti, somut olaya uygunluk açık şeklinde kaydedin. Tamamı için tek onay kutusu kullanmak bu farkı kaybettirebilir. Taslak düzeltilebilir, araştırmaya döndürülebilir veya kullanım dışı bırakılabilir. Reddedilen çıktıyı başarı hanesine taşımayın. Kontrol tamamlanmadığı halde teslim yaklaşmışsa bekleyen işi ve etkisini sorumlu kişiye bildirmek, çalışmayı sessizce tamamlanmış saymaktan daha denetlenebilir bir yöntemdir.
5. Teslim: nihai metin ile çalışma notunu ayırmak
Teslim aşamasına yalnız belirlenen insan denetiminden geçen sürüm alınsın. Nihai metnin yanında içeride kalan çalışma notunda kullanılan kaynak sürümü, kontrol tarihi, denetleyen kişi ve çözümlenmemiş konular izlenebilir. Kaynağı bulunmayan ifade nihai metne taşınmaz; açık mesele gerekirse yetkili hukukçu tarafından yeniden ele alınır. Araştırma notu, taslak ve teslim belgesini aynı dosya adıyla tutmayın. Bir düzeltme sonradan gerekirse hangi sürümün kime verildiğini kurumun uygun kayıt düzeninden takip edin. Bu rehber belirli bir yargısal başvuru biçimi veya teslim süresi belirlemez.
Veri hijyeni ve KVKK: girdi ile denetim kaydını birlikte düşünmek
6698 sayılı Kanun m.4/2, kişisel verilerin hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun, doğru ve gerektiğinde güncel, belirli ve meşru amaçlarla, amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü işlenmesini; gerekli süre kadar tutulmasını düzenler. M.5, açık rıza kuralını ve ikinci fıkradaki şartlar varsa açık rıza aranmadan işleme imkânını birlikte içerir.
Büro denemesinde bu çerçeveyi somut sorulara çevirin: hangi bilgi hangi amaçla gerekiyor, hangi ayrıntı çıkarılabilir ve kayıt kimlere açık olacak? Adı kaldırılmış gerçek olayın hâlâ kişiyi belirlenebilir kılıp kılmadığını ayrıca değerlendirin. Tedarikçinin veri saklama ve kullanım koşulları belirsizse belirsizliği kapatmadan gerçek dosyayla denemeye geçmeyin. Bu rehberin güvenli başlangıç önerisi, kamuya açık metin ve tamamen kurgusal olaydır. Açık rıza alınmasının her türlü aktarımı veya veri kullanımını otomatik uygun kıldığı sonucu çıkarılmaz; somut koşullar ayrıca değerlendirilir.
6698 sayılı Kanun m.12/1, veri sorumlusunun hukuka aykırı işlemeyi ve erişimi önlemek, verilerin muhafazasını sağlamak için gerekli teknik ve idari tedbirleri almasını düzenler. M.12/2, kendi adına veri işleyen kişilerle bu tedbirler bakımından müşterek sorumluluğu; m.12/3, gerekli denetimleri yapma veya yaptırma yükümlülüğünü belirtir.
Denetim kaydına gerçek dosyanın tamamını kopyalamak yerine uygun yetkilendirme, erişim ve saklama düzenini belirleyin. Kullanım notu da gereksiz kişisel veri biriktirmemelidir. Kaynak doğrulamasında bu turun kanonik Mevzuat PDF erişimi zaman aşımına uğradı; 6698 resmî Adalet tam metni ve 1136 resmî Adalet tam metni kontrol edildi. Kaynaklar 13 Ekim 2026 erişimlidir; bu kontrol herhangi bir ürünün KVKK uyum belgesi değildir.
Benimseme: küçük pilot, eğitim ve tekrarlanan kontrol döngüsü
TBB tavsiye rehberi bölüm 9, büro içi eğitimde kullanım kuralları, onaylı araç listesi, olay bildirimi ve kayıt prosedürünü ele alır. Bölüm 10, kaynak gösterme, alıntı izleme, kullanıcı müdahalesi ve sözleşmesel güvenceler gibi denetlenebilirlik ölçütlerini açıklar.
Önerilen benimseme sırası, kurgusal örnekle pilot hazırlamak, ekipte aynı kontrol kartını kullanmak ve elde edilen hataları birlikte değerlendirmektir. İlk denemede ürün seçimini baştan yeniden öğretmek yerine avukatlar için araç seçimi rehberine, araç türü kararı için genel ve hukuka özel araç karşılaştırmasına dönün. Pilotun ilerlemesini kaynak bulunamadı, taslak geri döndü veya kontrol tamamlandı gibi ayrı durumlarla izleyin. Kontrol için harcanan süreyi de kaydedin; yalnız metin üretme süresinden tasarruf sonucu çıkarmayın.
Kontrol döngüsünde aynı kurgusal işi yeni sürümle tekrar değerlendirmek, çıktıdaki değişikliği görünür kılabilir. Hata varsa görev sınırı, girdi biçimi veya kontrol kartı değiştirilir; sonra yeniden denenir. Kabul ölçütleri karşılanmıyorsa yaygın kullanıma geçmek yerine pilotu daraltın. Ekibin alışması, kaynak doğrulamanın bırakılması anlamına gelmez. Bu düzen bir hız veya doğruluk üstünlüğü iddiası değildir; ölçüm yapılmadan kazanç oranı verilmez. Hukuk AI ana sayfası ürün kimliği ve araştırma/taslak kullanım çerçevesini açıklar; gerçek dosyada yetkili hukukçu değerlendirmesi gerekir. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, dosyaya özel hukuki görüş değildir.
Süre bilgisini kaynak ve kapsamla denetleme
Bir araştırma çıktısındaki sayıyı kontrol ederken yalnız rakamı kopyalamayın. Temel hukuki süreler veri tablosu, seçilmiş bildirim ve izin sürelerini kapsam, başlangıç noktası, madde ve resmî kaynakla birlikte gösterir. Kendi araştırmanızda ilgili satırın resmî metnini ayrıca açıp okuyun; tablo kişisel son tarih hesabı değildir.
Poliçe ve hasar dosyasındaki araştırma sorularını sınırlamak için sigorta hukuku rehberindeki sözleşme, bildirim ve tahkim ayrımını inceleyebilirsiniz.
Genel amaçlı yapay zekâ ile hukuk AI arasındaki kapsam farkı için hukuk AI ile genel yapay zekâ karşılaştırması yazısını inceleyebilirsiniz.
Hukuk asistanı ile hukuk yapay zeka asistanı arasındaki fark
Bu yazıdaki hukuk asistanı kavramı, büronun görev alma ve kontrol düzenine yerleştirilen dijital yardımcıyı anlatır. Hukuk yapay zeka asistanı ifadesi ise bu yardımın yapay zekâ ile yürütülen araştırma ve metin hazırlığı yüzeyini öne çıkarır. Buradaki ayrım kanuni bir meslek sınıflandırması değildir; rehberlerin kapsamını anlamaya yarayan editoryal bir çerçevedir. Bir araçtan hangi işin istendiğini tanımlamak, hangi hukuki sonucun kabul edileceğini belirlemekle aynı işlem değildir. Büro sorumlusu görev sınırını yazarken bu iki kararı ayrı değerlendirebilir.
Tanım ve kullanım sınırı için hukuk yapay zeka asistanı rehberini, araçların kapsamı için Hukuk AI ile genel yapay zekâ karşılaştırmasını birlikte okuyabilirsiniz. Hukuk yapay zeka araçları değerlendirilirken yanıtın uzunluğundan önce kaynak bağlantısına geri dönülebilmesi ve eksik bilginin görünür kalması incelenebilir. Genel arama ile bir dosya üzerinde çalışma arasındaki yöntemi ChatGPT ile hukuk araştırması örnekleri üzerinden karşılaştırın. Bir görev için uygun bulunan kullanım biçimini, başka veri sınıfına veya başka uyuşmazlığa denetimsiz taşımayın. Ürün seçimine ilişkin daha geniş çerçeve avukatlar için yapay zeka rehberinde ayrı ele alınır.
Veri işleyen, yurt dışına aktarım ve sözleşme düzeni
Tedarik değerlendirmesine önce bir veri akışı çizelgesiyle başlayın. Hangi girdinin hangi hizmete gönderildiğini, nerede saklandığını, kim tarafından erişilebildiğini ve başka hizmetlere iletilip iletilmediğini sorular halinde kaydedin. Sunucu konumu, destek erişimi ve alt hizmet sağlayıcı bilgileri ayrı cevaplar gerektirebilir. Bu çizelge bir hizmetin hukuken veri işleyen olduğunu kendiliğinden belirlemez; rol değerlendirmesini somut işleme faaliyeti ve sözleşme üzerinden hukukçuya bırakır. Tedarikçinin tanıtım sayfasındaki genel güvenlik ifadesini, büronun belirli veri akışı hakkında tamamlanmış değerlendirme yerine koymayın.
6698 sayılı Kanun m.9/1, yurt dışına aktarımda m.5 ve m.6 kapsamındaki şartlardan birinin varlığı ile ilgili ülke, sektör veya uluslararası kuruluş hakkında yeterlilik kararını birlikte arar.
Yeterlilik kararı bulunmadığında 6698 m.9/4, m.5 ve m.6 şartlarından biri yanında ilgili kişinin haklarını kullanma ve etkili kanun yollarına başvurma imkânını ve fıkradaki uygun güvencelerden birini gerektirir.
6698 m.9/4-c, Kurul tarafından ilan edilen standart sözleşmeyi uygun güvenceler arasında sayar; m.9/5 bu sözleşmenin imzalanmasından itibaren beş iş günü içinde veri sorumlusu veya veri işleyen tarafından Kuruma bildirilmesini düzenler.
6698 m.9/6 kapsamındaki istisnai aktarım yolu, yeterlilik kararı ve uygun güvence bulunmaması halinde arızi aktarımlarla sınırlıdır; riskler hakkında bilgilendirilmiş açık rıza bu fıkrada sayılan hallerden biridir.
Bu hükümlerden, her kullanım sözleşmesinin standart sözleşme yerine geçtiği veya günlük düzenli kullanımın tek bir rıza kutusuyla çözüldüğü sonucu çıkarılmaz. Büro için önerilen sözleşme inceleme notunda işleme amacı, veri kategorileri, alıcılar, saklama ve silme düzeni, destek erişimi, alt hizmetler ve güvenlik olayında iletişim yolu ayrı başlıklar olabilir. Bu liste editoryal hazırlık önerisidir; geçerli aktarım yöntemini seçen bir hukuki görüş değildir. Cevabı alınmamış bir maddeyi uygun kabul etmek yerine eksik bilgi olarak işaretleyin. Gerekli inceleme tamamlanana kadar kamuya açık metinle veya tamamen kurgusal olayla çalışmak, gerçek dosya aktarımını erteleyen uygulanabilir bir pilot sınırıdır.
Mesleki sır ve dosya gizliliğini birlikte değerlendirmek
1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.36/1, avukatın kendisine tevdi edilen veya avukatlık görevi ile TBB ve baro organlarındaki görevleri dolayısıyla öğrendiği hususları açığa vurmasını yasaklar.
1136 m.36/2, bu hususlarda tanıklığı iş sahibinin muvafakatine bağlar; muvafakat bulunsa da avukatın tanıklıktan çekinebileceğini belirtir.
Tanıklık için düzenlenen muvafakat hükmünü bir yazılıma dosya yüklemek için genel izin gibi okumayın. Bu, maddede düzenlenen tanıklık konusuyla araç kullanımının farklı değerlendirmeler gerektirdiğini hatırlatan bir sınır açıklamasıdır. Mesleki sır incelemesini yalnız kişisel veri alanlarını bulma işine indirgemeyin: görev kapsamında öğrenilen hususun hangi bağlamda paylaşılacağı ayrıca ele alınır. Taslak isteminde müvekkilin adını çıkarmak, belgenin geri kalanındaki olay örgüsünü veya ticari ayrıntıları değerlendirme ihtiyacını ortadan kaldırdığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Bu nedenle önerilen büro kontrolünde paylaşılacak metin parçası, görev amacı ve paylaşımın gerekliliği birlikte okunur.
6698 m.12/4, veri sorumluları ile veri işleyenlerin öğrendikleri kişisel verileri Kanuna aykırı biçimde açıklamasını ve işleme amacı dışında kullanmasını yasaklar; yükümlülük görevden ayrılmadan sonra da devam eder.
Dosya gizliliği açısından önerilen pratik, erişim hakkını işin sorumlusuyla sınırlayan bir düzen kurmak ve örnek çalışma dosyalarını gerçek dosyalardan ayırmaktır. Pilot kaydında müvekkil belgesinin kopyasını saklamak yerine kurgusal görev kimliği kullanılabilir. Ekran paylaşımı, destek talebi ve eğitim oturumu için gösterilecek örnekleri de önceden seçin. Kişinin adı görünmese bile belgenin konusu veya ekranın başka bölümü değerlendirme gerektirebilir. Bu öneriler belirli bir tedarikçinin güvenlik sertifikasına veya ürünün gizlilik garantisine ilişkin beyan değildir.
Ölçüm ve denetim: tasarruf ile hatayı nasıl izleyeceksiniz?
Ölçüm için önce karşılaştırılabilir görev tanımlayın. Aynı kamuya açık metinden aynı kapsamda araştırma notu hazırlanması gibi sınırlı bir iş seçilebilir. Araçla ve mevcut yöntemle yapılan çalışmalarda başlangıç ve bitiş koşulları aynı olsun. Hazırlık, araştırma, kaynak açma, taslak düzeltme ve son kontrol sürelerini ayrı alanlarda tutun. İstem yazma ve hatayı düzeltme için geçen zamanı toplamdan çıkarmayın. Çıktı kabul edilmediyse bunu da denemenin sonucu olarak kaydedin; yalnız iyi örnekleri seçerek büro geneli kazanç iddiası üretmeyin.
Hata kaydında kaynak bulunamadı, yanlış madde önerildi, olay bilgisi eklendi ve kapsam dışı sonuç çıkarıldı gibi birbirinden ayrılan nedenler kullanılabilir. Bunlar bu rehberin önerdiği sınıflardır; ölçülmüş hata dağılımı değildir. Her kayıtta kontrol eden kişi, kullanılan kaynak sürümü, düzeltme kararı ve görevin nihai durumu bulunsun. Tek bir görevde aynı sorunun birden fazla kez görünmesini ayrı görev sayısıyla karıştırmayın. Bir düzeltmenin tamamlanması ile çıktının teslim için kabulü farklı olaylar olarak izlenebilir. Ekip daha sonra aynı görev örneğini tekrar çalıştırırsa değişen girdi ve araç sürümünü de not etsin.
Sonuçları yorumlarken görevlerin benzerliğini ve kapsam değişimini açıklayın. Daha kolay sorularla çalışılmış bir dönemi, önceki zor dosyalarla doğrudan karşılaştırmayın. Bir süre farkı gözlenmiş olsa da bunu otomatik olarak her dosyaya yaymayın; insan denetiminin kapsamı azaldıysa karşılaştırma şartı da değişmiştir. Bu metin herhangi bir saat kazancı, doğruluk oranı veya maliyet düşüşü bildirmez. Kaynak kontrolü geçmeyen bir taslağın hızlı üretilmiş olması teslim kalitesi ölçütünü karşılamaz. Ölçüm kaydı gerçek müşteri verisi biriktirmeden, görevin türü ve kontrol sonucuyla da tasarlanabilir.
Küçük büro için kademeli benimseme kontrol listesi
Aşağıdaki sıra bir büro organizasyonu önerisidir. İlk aşamada araç adı, kullanım amacı, izin verilen girdi sınıfı, sorumlu kişi ve gözden geçirme tarihiyle onaylı araç listesi hazırlayın. İkinci aşamada kamuya açık metin, tamamen kurgusal olay ve gerçek dosya içeriğini ayrı değerlendirme sınıfları olarak tanımlayın. Bu sınıfları kanunda sayılmış veri kategorileri gibi sunmayın. Gerçek dosya kullanımı için gereken mesleki ve veri koruma incelemesi tamamlanmadıysa pilot kapsamını genişletmeyin. Listeye bir ürünün yazılması tek başına bütün işlerde kullanım izni anlamına gelmesin.
Sonraki aşamada hazırlayan ve kontrol eden rollerini belirleyin; görev kaydına kaynak bağlantısı, kontrol sonucu, açık mesele ve kabul edilen sürümü ekleyin. Ekipte tek kişi olsa bile kontrol adımının ne zaman tamamlandığını işaretlemek, daha sonra hangi metnin esas alındığını anlamayı kolaylaştırabilir. Araç veya sözleşme koşulu değiştiğinde önceki değerlendirmeye sessizce devam etmek yerine yeniden inceleme başlatın. Bu öneri büronun kendi çalışma düzeninde uygulanabilir; ürünün otomatik denetim kaydı tuttuğu veya böyle bir özelliğin mevcut olduğu iddia edilmez.
6698 m.12/3, veri sorumlusunun kendi kurum veya kuruluşunda Kanunun uygulanmasını sağlamak amacıyla gerekli denetimleri yapmasını veya yaptırmasını zorunlu tutar.
6698 m.12/5, işlenen kişisel veriler kanuni olmayan yollarla başkaları tarafından elde edilirse veri sorumlusunun durumu en kısa sürede ilgilisine ve Kurula bildirmesini düzenler.
Olay hazırlığı için şüpheli durumu kimin kaydedeceğini, kullanımın kim tarafından durdurulacağını ve hangi yetkili kişinin değerlendirmeye çağrılacağını önceden belirleyin. İç bildirim kaydını kanundaki dış bildirim yükümlülüğünün yerine geçmiş saymayın. Bu bölüm belirli bir olay için bildirim süresi hesabı yapmaz; kullanılan en kısa sürede ifadesi yukarıda anılan kanun hükmüne aittir. Deneme sonunda onaylı araç listesi, veri sınıfları, görev denetim kaydı ve olay iletişim yolu birlikte gözden geçirilebilir. Eksik kalan başlık varsa önce kapsamı daraltın; pilotun varlığını tamamlanmış uyum veya güvenlik kanıtı diye sunmayın.
Bu ek bölümlerdeki mevzuat açıklamaları 25 Ekim 2026 tarihinde 6698 sayılı Kanunun resmî Adalet/UYAP tam metni ile 1136 sayılı Kanunun resmî Adalet/UYAP tam metni üzerinden kontrol edildi. Bu kontrol bağımsız insan hukukçu onayı veya bir ürünün uyum belgesi değildir. Rehber genel bilgilendirme içindir; gerçek dosyada yetkili hukukçu değerlendirmesi gerekir.
Büro pilotunda hangi programın denenmesini belirlerken kaynak, kurumsal sözleşme ve veri koşullarını birlikte değerlendiren araç seçimi ölçütlerini kullanabilirsiniz. Çıktıyı görev bazında sınırlamak için asistanın araştırma ve taslak sınırlarını, ekibin kullanım çerçevesi için avukatlara yönelik kullanım rehberini inceleyin. Kaynak notunda bir emsal önerilmişse, teslimden önce içtihat aramasında kimlik ve gerekçe doğrulama adımlarını ayrıca uygulayın.
Dosya özetinde olgu, iddia ve belgeyi ayrı sütunlara ayırmak
HMK m.119/1-e ve f, dava dilekçesinde dayanılan vakıaların açık özetlerinin ve her vakıanın hangi delille ispat edileceğinin gösterilmesini ister. HMK m.199/1, elektronik ortamdaki verileri de uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli bilgi taşıyıcıları arasında belge olarak sayar. Büroda hazırlanacak özet için önerilen şablon üç sütundan oluşabilir: belgede görülen olgu, tarafın ileri sürdüğü açıklama ve henüz bulunmayan dayanak. Bunların hepsini aynı kesinlikte anlatmak yanlış güven yaratır. Hukuk asistanına belgeden aktardığı satırı göstermesini söyleyin; belgenin okunamayan bölümünü tahminle tamamlatmayın. Kurgusal bir dosyada önce kısa örnek deneyin. Hazırlayan kişi eksik sayfayı işaretlesin; kontrol eden hukukçu, özetteki tarihin hangi kayda dayandığını bağımsız açabilsin. Bu düzen evrakın gerçekliğini otomatik doğrulayan bir özellik olarak sunulmaz.
Süre takibinde başlangıç belgesini insanın seçmesi
HMK m.90/1, sürelerin kanunda belirtilmesini veya hâkim tarafından tespit edilmesini düzenler; kanuni istisnalar dışında hâkim kanundaki süreyi artıramaz veya eksiltemez. HMK m.91/1 uyarınca süreler, tebliğden veya kanunda öngörülen hâllerde tefhimden itibaren işlemeye başlar. Takvim kaydında süre türü, başlangıç olayı, dayanak madde ve kontrol eden kişi için ayrı alanlar tutun. Asistanın metinden yakaladığı tarih yalnız aday girdi olsun; kesin son gün hukukçu tarafından değerlendirilsin. Belge düzenleme, gönderim, ulaşma ve tebliğ günleri aynı kabul edilmemelidir. Takvim uyarısının görünmesi kanuni başvurunun yapıldığını kanıtlamaz. Süre belirsizse alarmı kapatmak yerine inceleme görevi oluşturun. Herkesin erişebildiği bir görev listesinde kişisel dosya ayrıntılarını gereksiz yere çoğaltmayın; ekip rolüne göre erişimi sınırlamayı değerlendirin.
Elektronik tebligatta bildirim ile tebliğ kaydını ayırmak
7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a, elektronik tebligatın muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılacağını düzenler. Bu kuralı her e-posta veya mesaj bildirimi için kullanmayın. Büroda takvime girecek belgeyi elektronik tebligat kaydıyla eşleştirin; bildirim ekranındaki saat tek başına yeterli girdi olmayabilir. Bu rehber kişisel dosya için son gün üretmez; özel usul ve süre kuralları ayrıca incelenmelidir. Kurgusal bir eğitimde aynı olaya ait gönderim, ulaşma ve açılma etiketlerini farklı satırlarda gösterin. Çalışanın hangi kaydı esas aldığını gerekçesiyle yazması, yalnız bir tarih girmesinden daha denetlenebilir bir eğitim çıktısıdır.
İçtihat taramasının kabulünü karar kimliğine bağlamak
Anayasa m.141/3 bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli yazılmasını öngörür. 2797 sayılı Yargıtay Kanunu m.45, içtihadı birleştirme kararlarının benzer hukuki konularda Yargıtay genel kurullarını, dairelerini ve adliye mahkemelerini bağlamasını düzenler. Asistanın bulduğu kaynakları tek bir “doğru” kutusunda toplamayın. Aday, resmî metni açıldı, alıntı eşleşti ve dosyayla ilişkisi incelendi aşamaları ayrı olsun. İlk üç aşama tamamlanmış olsa da emsal uygunluğu hukukçu değerlendirmesi gerektirir. Ayrıntılı yöntem için içtihat arama rehberine geçebilirsiniz. Hukuk AI kullanırken de aynı denetim uygulanır; ürün adı bir atfın gerçekliğini kanıtlamaz. Gerçek karar numarası bulunamıyorsa çıktı araştırma notunda açık eksik olarak kalır; resmî dilekçeye dayanak diye taşınmaz.
Belge taslağında elektronik imza ve içerik denetimi
HMK m.205/2 uyarınca usulüne göre güvenli elektronik imza ile oluşturulan elektronik veriler senet hükmündedir. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m.4-d, imzalanmış elektronik veride sonradan değişiklik yapılıp yapılmadığının tespitini güvenli elektronik imzanın unsurları arasında sayar. 5070 m.5, güvenli elektronik imzanın elle atılan imzayla aynı hukuki sonucu doğuracağını belirtir ve ikinci fıkrasında kapsam istisnalarını düzenler. Bu hükümlerden hareketle akıcı bir taslağın doğru olduğu sonucu çıkarılmaz. Büroda taslak, hukukçu incelemesi, imzaya hazır sürüm ve teslim edilmiş sürüm ayrı durumlar olsun. İmzalanacak dosyanın incelenen sürümle aynı olduğunu ayrıca kontrol edin. Gerçek olay, taraf, tutar ve talep alanları kaynak belgeye dönülerek onaylanmalıdır. Uygulamanın ekranındaki bir onay işareti güvenli elektronik imza yerine geçirilmemelidir. Bu iş akışı önerisi hiçbir aracın imza veya UYAP gönderim yeteneğini doğrulanmış ilan etmez.
İnsan denetimini dört somut çıkış koşuluyla işletmek
1136 sayılı Kanun m.34, avukatların yüklendikleri görevi özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmelerini zorunlu tutar. Önerilen ilk kontrol girdi ve veri uygunluğu, ikinci kontrol kaynak ve tarih, üçüncü kontrol somut olaya uygulanabilirlik, dördüncü kontrol teslim sürümüdür. Her aşamada kimin durdurma yetkisi olduğu belli olsun. İki kişinin birbirinin kontrol yaptığını varsayması yerine, tamamlanan kontrolün tarihi ve sonucu kaydedilsin. Küçük büroda aynı hukukçu farklı aşamaları yürütebilir; yine de kayıtlar ayrılabilir. Hukuk yapay zeka kullanımını büroya yerleştirmek, sorumluyu yazılımın adıyla değiştirmek anlamına gelmez. Bir hata bulununca yalnız cümleyi düzeltmek yerine girdinin mi kaynağın mı yorumun mu değiştiğini belirtin.
Aydınlatma ve veri akışını görev listesine taşımak
6698 m.10/1, kişisel verilerin elde edilmesi sırasında veri sorumlusunun veya yetkilendirdiği kişinin amaç, alıcılar, toplama yöntemi, hukuki sebep ve ilgili kişi hakları hakkında bilgi vermesini zorunlu tutar. Bu yükümlülüğün hangi somut veri işleme faaliyetinde nasıl karşılanacağı ayrıca incelenir. Büro, sağlayıcıya hangi veri kategorisinin gideceğini, saklama süresini, alt hizmetleri ve destek erişimini öğrenmeden genel bir gizlilik güvencesi üretmemelidir. Gerçek dosya yüklemek yerine kamuya açık kanun metniyle yöntem denemesi yapılabilir. Müvekkile yönelik iletişimde de araç kullanıldığı için kesin sonuç veya hız vaadi eklemeyin. Bir sözleşmenin bulunması bütün aktarım ve güvenlik sorularının cevaplandığı anlamına gelmez; belgeyle fiili veri akışını karşılaştırın.
Otomatik değerlendirmede itiraz ve hata kaydını görünür tutmak
6698 m.11/1-g, kişinin münhasıran otomatik sistemlerle yapılan analiz sonucunda kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme hakkını düzenler. Hukuk yapay zeka asistanı ile hazırlanmış bir sınıflandırmanın neyi ölçtüğünü açıklayın; bir kişiye ilişkin değerlendirmeyi araştırma önerisinden ayırın. Bu bölüm belirli bir otomatik karar sisteminin hukuka uygunluğunu saptamaz. Büro içi hata kaydında gerçek kişisel veriyi gereksiz çoğaltmadan hata türü, etkilenen sürüm ve düzeltme sorumlusu tutulabilir. Şüpheli atıf, yanlış süre başlangıcı ve eksik belge aynı olay değildir. Her biri için kabulü durduracak açık koşul tanımlayın. Sorun çözülmeden ilgili çıktıyı teslim edilmiş gibi işaretlemeyin.
Saklama, silme ve yeniden erişim planını tamamlamak
6698 m.4/2-d, kişisel verilerin ilgili mevzuatta öngörülen veya işleme amacı için gerekli süre kadar muhafazasını gerektirir. Araştırma girdisi, çıktı, inceleme notu ve teslim belgesi için aynı saklama kararını otomatik uygulamayın. İşleme amacı ve ilgili düzenlemeler değerlendirilmeden bu rehberden sabit bir yıl süresi çıkarılamaz. Pilot bitince kullanılmayan kopyaların ve dış hizmette kalan dosyaların durumu gözden geçirilsin. Silindi bildirimiyle erişimin kapatılması birbirinden farklı teknik olaylardır; sağlayıcının sunduğu açıklamaları fiili iş akışıyla karşılaştırın. Bir kullanıcı bürodan ayrıldığında hesabın ve paylaşımların kontrolünü görev teslim listesine ekleyin. Bu öneriler bir ürünün belirli saklama özelliğine sahip olduğunu iddia etmez.
Faydayı yeniden işleme maliyetiyle birlikte ölçmek
Pilotun karşılaştırılabilir görevlerinde yalnız ilk taslak süresini saymayın. Girdi hazırlama, araştırma, atıf açma, düzeltme, hukukçu denetimi ve teslim hazırlığını ayrı kaydedin. Sonucun kullanılmadığı denemeler de değerlendirmeye dâhil olsun. Ölçülen toplam süre ve kabul edilen çıktı sayısı olmadan verimlilik yüzdesi vermeyin. Gizlilik kontrolü nedeniyle elenen görevleri başarısız çalışan gibi göstermeyin; nedenini süreç sınırı olarak yazın. Küçük pilot sonuçlarını tüm dava türlerine genellemeyin. Bir sonraki denemede hangi kontrolün iyileştirileceğini seçmek, doğrulanmamış üstünlük iddiasından daha denetlenebilir bir çıktıdır.
Günlük görevde araştırma desteği ile temsil yetkisini ayrı yazmak
Bir hukuk ai aracıyla günlük çalışmaya başlarken görev tanımını “belgelerden soru listesi çıkar”, “mevcut atfı bul” veya “eksik bilgiyi işaretle” gibi denetlenebilir bir çıktıyla sınırlayabilirsiniz. Hukuk yapay zeka kullanımında araştırma yardımının hangi aşamada hukukçu değerlendirmesine devredileceği baştan yazılsın. Bu bölümde hukuk yapay zeka asistanı ifadesi bir yazılım yardımını anlatır; kanuni meslek veya temsil sıfatı tanımlamaz.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.35/1, kanun işlerinde ve hukuki meselelerde mütalaa vermek, başkasına ait hakları yargı organları önünde dava etmek ve savunmak, adli işlemleri takip etmek ve bu işlere ait evrakı düzenlemek işlerini yalnız baroda yazılı avukatlara bırakır.
Avukatlık Kanunu m.35/3, dava açmaya yeteneği olan herkesin kendi davasına ait evrakı düzenleyebileceğini, davasını bizzat açabileceğini ve işini takip edebileceğini belirtir; aynı maddenin son fıkrası usul kanunları ile diğer kanun hükümlerini saklı tutar.
Bu iki açıklamayı birlikte okuyun: avukata özgü işleri düzenleyen hüküm, kişinin kendi davasını bizzat takip etmesine ilişkin ifadeden ayrı değildir. Öte yandan kişinin kendi işi hakkındaki bu ifade bir yazılıma mesleki sıfat kazandırmaz. Büro görev dağılımında araştırma hazırlığı, somut hukuki değerlendirme ve teslim işlemi ayrı satırlara yazılabilir. “Asistan tamamladı” kaydı, hangi kişinin hangi işi kontrol ettiğini açıklamıyorsa teslim gerekçesi olarak kullanılmamalıdır.
Bu ek bir araç karşılaştırması veya asistan türleri sınıflandırması değildir. Önceki gövdedeki görev tanımı ve araç seçimi rehberlerine giden bağlantılar korunur. Buradaki soru, seçilmiş yardımcının belirli bir günlük görevde hangi sınırda duracağıdır. Bir metnin akıcı olması, kaynağının bulunması ve kullanılabilirliği farklı kontrol sonuçlarıdır.
Müvekkile iletilecek metinde reklam maddesini doğru atfetmek
Avukatlık Kanunu m.55/1, avukatların iş elde etmek için reklam sayılabilecek her türlü teşebbüs ve harekette bulunmalarını yasaklar.
Mesleki özen hükmü önceki bölümde m.34 altında açıklanmıştır; reklam yasağının maddesi m.55’tir. Bu iki numara teslim kontrolünde karıştırılmamalıdır. Bir müvekkil bilgilendirmesinin veya kamuya açık metnin hangi kurallara tabi olduğu somut içeriği üzerinden ayrıca değerlendirilir. Bu paragraf bir reklam metninin hukuka uygunluk onayı değildir; kullanılan yardımcının çıktısını denetimden muaf tutmaz.
Editoryal çalışma önerisi olarak dışarı iletilecek taslakta muhatap, amaç, kaynak ve onaylayan kişi alanlarını ayrı tutun. Ölçülmemiş hız, başarı oranı veya kesin sonuç ifadesini doğrulanmış bilgi gibi eklemeyin. Belirli bir yazılımın seçilmiş olması bu ifadeleri destekleyen delil değildir. Asistan metne kaynakta olmayan bir üstünlük cümlesi eklerse yalnız cümleyi silmekle yetinmeden, benzer ifadenin eklerde ve kısa özette kalıp kalmadığını da kontrol edin.
Teslimi durdurma kararı için günlük üç soru
İlk soru: çıktı yalnız araştırma malzemesi mi, yoksa bir kişi adına hukuki sonuca veya işleme dönüştürülmek mi isteniyor? İkinci soru: kanun adı ve madde numarası görünür kaynakla uyuşuyor mu? Üçüncü soru: teslim edilecek sürümü inceleyen kişi ve çözülmemiş belirsizlikler kaydedildi mi? Bu sorular editoryal iş akışı önerisidir; kanunda ayrıca düzenlenmiş üç aşamalı bir onay sistemi olduğu iddiası taşımaz.
KVKK ilkeleri, teknik ve idari güvenlik tedbirleri, sır saklama ve yurt dışı aktarımı önceki bölümlerde ayrı dayanaklarla açıklanmıştır. Bu kontrolleri bir kutucuğun işaretlenmesine indirgemeden ilgili bölüm ve somut veri akışına dönün. Tedarikçi hakkında görülmeyen bir sözleşme veya doğrulanmayan bir güvenlik özelliği varmış gibi yazmayın. Eksik kontrol sürüyorsa çıktı taslak durumunda kalabilir; “gönderildi” durumu yalnız gerçek teslim kaydıyla eşleştirilsin.
Bu ekin yeni yetki ve reklam açıklamaları için 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.35 ve m.55 1 Kasım 2026 tarihinde resmî UYAP tam metninden kontrol edildi. Bu doğrulama kişiye özel hukuki görüş veya bağımsız insan hukukçu onayı değildir.