Hukuk Yapay Zeka Asistanı Nedir? Görevleri ve Sınırları

Hukuk yapay zeka asistanı, hukuk araştırması sırasında bilgi ve metin hazırlığını desteklemek için kullanılan yazılım araçlarına verilen bir tanımdır. Bu rehber, bir asistanın hangi görevi üstlenebileceğini ve hangi kararı kullanıcıya bırakması gerektiğini ayırır. Odağımız sağlayıcıları puanlamak veya belirli bir dosya için cevap üretmek değildir. Araştırma notu, kaynak kaydı ve başlangıç taslağı gibi çıktı türlerinin ne anlama geldiğini açıklayarak beklentiyi somutlaştırıyoruz.

Hukuk AI ürün kaydı, içtihat araştırması, mevzuat araştırması ve dilekçe taslağı desteğini açıklar. product

Bir araç seçmeden önce ihtiyaç cümlenizi yazın: bir kavramı anlamak, belirli düzenlemeyi bulmak, eldeki belgeleri düzenlemek veya taslağın eksiklerini görmek. Bu cümle bir dava kazanma beklentisi içeriyorsa onu araştırılabilir alt sorulara ayırın. Yazılımın ürettiği metin ile sizin vereceğiniz karar aynı şey değildir. Araştırma desteğinin değerini, çalışmanın sonunda hangi bilginin nereden geldiğini görebilmeniz üzerinden değerlendirebilirsiniz.

Asistanın ilk rolü: araştırma alanını düzenlemek

Araştırma desteği için başlangıç girdisi; konunun adı, araştırılacak dönem ve ulaşılmak istenen çıktı biçimi olabilir. Örneğin kamuya açık bir kanun metni hakkında kavram listesi, bölüm özeti veya açık sorular listesi isteyebilirsiniz. Bu çıktılar bir araştırma gündemidir. Her başlık için hangi belgeye bakacağınızı ayrıca belirleyin. Bir başlığın düzgün sıralanmış olması, tüm ilgili düzenlemelerin bulunduğunu göstermez; eksik bırakılmış alanları kendi çalışma kaydınızda görünür tutun.

Araçtan beklediğiniz kapsamı dar tutmak, sonraki incelemeyi anlaşılır kılar. Aynı çalışma içinde hem karar arama hem taslak istemek yerine önce kaynak notunun hazırlanmasını isteyin. Notun başında hangi soruya cevap arandığını yazın; sonunda cevaplanamayan soruları ayrı belirtin. Bu yöntem burada editoryal çalışma önerisidir. Gerçek dosyada sonuç aldığına dair kullanıcı örneği, başarı yüzdesi veya süre tasarrufu ölçümü sunulmuyor.

İkinci rol: kaynak notu ile açıklamayı ayırmak

Bir kaynak notu en azından belge adı, bağlantı, ilgili bölüm ve okuma tarihi alanlarını içerebilir. Bunlar önerilen çalışma alanlarıdır; her yazılımın aynı alanları otomatik doldurduğu varsayılmaz. Çıktıda madde numarası varsa asıl metni açıp bölümün tamamını okuyun. Açıklama başka bir hükme aitse numarayı düzeltmekle yetinmeyin, açıklamayı da yeniden inceleyin. Erişemediğiniz belgenin içeriğini başka bir özetten hareketle doğrulanmış saymayın.

Kaynak gösterilmesi ve kaynak doğrulaması iki ayrı çalışma adımıdır. Bir bağlantının açılması yalnızca belgenin erişilebilir olduğunu gösterir. İlgili cümlenin dayanağı, belgenin tarihi ve araştırılan meseleyle ilişkisi ayrıca okunmalıdır. Notun bir sütununa asıl metinde bulduğunuz bölümü, diğerine araç açıklamasını yazabilirsiniz. Aynı anlamı taşıyıp taşımadıklarını kendiniz kontrol edin; açıklanamayan farkı tahminle kapatmadan incelemeye bırakın.

Üçüncü rol: başlangıç taslağı hazırlığı

Hukuk AI çıktıları bilgilendirme ve taslak amaçlıdır; güncel kaynak ve somut olaya uygunluk kontrolü gerektirir. product

Taslağın çalışma amacı metnin iskeletini görünür kılmaktır. Olay özeti, talep, belgeler ve açık sorular birbirinden ayrılabilir. İlk metni hazır dilekçe olarak kabul etmek yerine her paragrafın hangi girdiye dayandığını inceleyin. Girdide olmayan bir tarih veya kişinin adı çıktı içinde görünürse onu doğru bilgi saymayın. Taslakta bir boşluğu açıkça işaretlemek, o boşluğu kulağa makul gelen bir cümleyle doldurmaktan daha sağlıklı bir inceleme sağlar.

Kamuya açık hayali bir çalışma örneğinde araçtan yalnız başlıklar ve eksik bilgiler listesi isteyebilirsiniz. Üretilen başlıklara sonradan kendi doğruladığınız kaynak notlarını ekleyin. Gerçek kişilere ait belge veya hassas bilgileri örnek çalışmaya taşımayın. Bu rehber bir sağlayıcının saklama süresi, eğitim verisi kullanımı veya güvenlik sertifikası hakkında garanti vermiyor. Veri koşulları açıklanmamışsa sağlayıcının güncel belgelerini inceleyin ve değerlendirmeyi açık bırakın.

Avukat ile yazılım asistanının görev sınırı

1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.35, hukuki meselelerde mütalaa vermek ve yargı organları önünde hakları dava etmek ve savunmak gibi işleri baroda yazılı avukatlara ayırır; dava açmaya yeteneği olan kişinin kendi evrakını düzenleyip davasını bizzat takip edebilmesine ilişkin hüküm de aynı maddede yer alır. 1136 m.35

Bu düzenleme okunurken yalnız ilk cümleyle yetinmeyin; maddenin tamamını ve saklı tuttuğu kanun hükümlerini inceleyin. Yazılımın araştırma veya taslak desteği sunması, avukatlık yetkisi aldığı anlamına gelmez. Somut uyuşmazlıkta hukuki değerlendirmeyi bir araç adı üzerinden çözmeye çalışmak yerine uygun uzman incelemesini planlayın. Burada belirli bir işlemin kim tarafından yapılabileceğine dair kişiye özel görüş verilmiyor; görev ayrımını kurarken başvurulacak kanun kaynağı gösteriliyor.

Hangi çıktıyı teslim aldığınızı nasıl anlarsınız?

Araştırma gündemi, kaynak notu ve taslağı aynı dosya içinde ayrı etiketlerle saklayın. Gündem, bakılacak başlıkları gösterir; kaynak notu, gerçekten okunan belgenin kaydını tutar; taslak, gözden geçirilecek başlangıç metnidir. Bu etiketler bir kalite sertifikası değildir. İnceleyenin hangi parçayı nasıl kullanacağını anlaşılır kılar. Tarih bilgisinin yanına metnin hangi tarihte kontrol edildiğini yazmak da eski çalışma ile güncel incelemeyi ayırmaya yardımcı olabilir.

Teslim alınan çıktıda dört alanı kontrol edebilirsiniz: görevin kapsamı, kullanılan girdiler, dayanak belgeleri ve tamamlanmamış noktalar. Örneğin bir açıklama kaynak içermiyorsa kaynaklı not alanına taşımayın. Taslağın bir paragrafı doğrulanmış belgeden değil sizin olay özetinizden geliyorsa bunu belirtin. Böylece incelemeyi yapan kişi her cümlenin kökenini yeniden araştırmak zorunda kalmadan nereden başlayacağını görür. Bu düzen, başarı veya doğruluk üstünlüğü iddiası taşımaz.

Hukuk AI ürün kapsamı ve güncel koşullar

Hukuk AI tanıtım sitesi www.hukukai.net, uygulaması app.hukukai.net adresindedir; ücretsiz plan limitler dâhilindedir ve Profesyonel plan 799 TL/aydır. product

Güncel kapsam ve kullanım limitlerini uygulamadaki plan bilgileriyle kontrol edin. Fiyatın bilinmesi hangi veri kaynaklarına erişildiğini veya bir çıktının doğru olduğunu göstermez. İhtiyaç listenizdeki özellik ürün açıklamasında bulunmuyorsa onu mevcut kabul etmeyin. Araç hakkında araştırma yaparken adı kadar alan adını da kontrol edin. Aynı veya benzer isim taşıyan bir sonucu bu ürünün resmî yüzeyiyle karıştırmadan bağlantıyı inceleyin.

Çalışmanın kapanışında açık soruları görünür tutun

Araştırma sonunda kısa bir teslim notu hazırlayabilirsiniz. Notta yapılan işin adı, gerçekten incelenen kaynaklar ve bekleyen sorular ayrı dursun. Örneğin “belge kimliği eşleşti” kaydı ile “somut olayda kullanılabilir” değerlendirmesini tek onay satırına birleştirmeyin. İlki belgenin bulunmasına ilişkin gözlem, ikincisi daha geniş inceleme gerektiren karardır. Araçtan aldığınız yanıtın hangi bölümünü değiştirdiğinizi de not edin; böylece bir sonraki inceleme aynı eksik bilgiyi yeniden tamamlanmış sanmaz.

Birden fazla kişi çalışıyorsa kaydın anlaşılır olması daha da önem kazanır. Notu devralan kişi kaynak bağlantısını açabilmeli, hangi sorunun hâlâ cevaplanmadığını görebilmeli ve taslağın hangi kısmının henüz incelenmediğini ayırt edebilmelidir. Açık soruların sayısını başarı göstergesi olarak sunmayın. Amaç eksikleri gizlemek değil, incelemenin devam edeceği yeri göstermek ve araştırma desteğinin sınırını dürüstçe korumaktır.

İlgili rehberler ve sonraki adım

Kavramsal araç türleri için genel yapay zekâ ve hukuk yapay zekâsı rehberine, istemden kaynak kontrolüne giden uygulama için ChatGPT ile hukuk araştırması rehberine geçebilirsiniz. Mesleki çalışma perspektifi avukatlar için yapay zekâ rehberinde ayrıdır. Bu yazının görevi, asistanın ürettiği çıktı türlerini ve görev sınırını anlaşılır kılmaktır.

Ürünle ilgili üç araştırma aracını Hukuk AI özelliklerinde, tanım ve güncel planları Hukuk AI ana sayfasında inceleyin. Çalışma sonunda kaynaklı not, açık sorular ve incelenecek taslak ayrı duruyorsa bir sonraki adıma neyin taşınacağını daha kolay belirleyebilirsiniz. Araştırılmamış bölümü tamamlanmış ilan etmeyin. Somut dosya kullanımı öncesinde ilgili uzmanla inceleme yapmak için kaynak kaydını da hazırlayın.

Süre bilgisini kaynak ve kapsamla denetleme

Bir araştırma çıktısındaki sayıyı kontrol ederken yalnız rakamı kopyalamayın. Temel hukuki süreler veri tablosu, seçilmiş bildirim ve izin sürelerini kapsam, başlangıç noktası, madde ve resmî kaynakla birlikte gösterir. Kendi araştırmanızda ilgili satırın resmî metnini ayrıca açıp okuyun; tablo kişisel son tarih hesabı değildir.

Sağlayıcı bazlı araştırma pratikleri için Gemini ile hukuk araştırması ve Google ile hukuk araştırması rehberlerine, asistanın görev ve çıktı sınırları için hukuk asistanı yazısına bakabilirsiniz.

Araştırma ve taslak görevlerinde araç seçimini somut ölçütlerle ele almak için Hukuk AI ile genel yapay zekâ karşılaştırmasını okuyabilirsiniz.

Kaynak denetimini belirli bir belge üzerinde çalışmak için yapı kayıt belgesi incelemeye hazırlık örneğini okuyabilirsiniz; yeni başvuru ile mevcut belge sahibinin satış işlemi ayrı ele alınır.

Hukuk yapay zeka asistanı ne yapar, ne yapmaz?

Hukuk yapay zeka asistanı için beklenen işi tanımlarken araştırma sorusu, kaynak notu ve taslağı ayrı ele alın. Hukuk AI ürün sayfalarında içtihat ve mevzuat araştırması ile dilekçe taslağı desteği açıklanır; bu beyanların ayrıntıları özellikler rehberinde bulunur. Ürün açıklamasında yer almayan otomatik dosya yönetimi, dış sistem işlemi veya kaynak doğrulama garantisini mevcut özellik gibi yazmayın. Bir metnin tamamlanmış görünmesi, yetkili incelemenin yapıldığını göstermez. Buradaki iş bölümü önerileri ürünün her adımı kendiliğinden gerçekleştirdiği iddiası taşımaz.

Kurgusal bir sözleşme araştırmasında asistan için kabul edilecek çıktı, araştırılacak başlıkların ve açık soruların düzenlenmesi olabilir. Okuyucu, bunları inceledikten sonra hangi kaynağa bakacağını belirler. Kişisel dosyadaki olayların doğruluğu ve kullanılacak hukuki yol böyle bir başlık listesiyle çözülmez. Çalışma kaydında araçtan alınan kısmı, kullanıcının eklediği bilgiyi ve sonradan düzeltilen ifadeyi ayırın. Bu ayrım bir sertifika sunmaz; taslağı devralan kişinin henüz kontrol edilmemiş noktaları görebilmesine yardımcı olan editoryal bir yöntemdir.

Kaynak doğrulama adımları nasıl kaydedilir?

Önce belge kimliğini kontrol edin: adı, numarası ve yayımlayan kurum açıklamayla uyuşuyor mu? Sonra bağlantıyı açın; yalnız arama özetini okumakla yetinmeyin. İlgili maddeyi veya karar bölümünü bulup araç açıklamasıyla yan yana inceleyin. Açıklama bir istisnayı atlıyorsa notunuzda bunu belirtin. Erişilemeyen belgeyi doğrulandı alanına taşımayın. Kaynak notuna erişim tarihiyle birlikte hangi bölümün okunduğunu yazın. Bu adımlar önerilen bir insan inceleme akışıdır; Hukuk AI'ın bunları otomatik olarak tamamladığı söylenmez.

Kaynağın gerçek olması ile açıklamanın doğru olması ayrı sorulardır. Örneğin kanun adı doğru yazılmış olabilir ama açıklama farklı bir maddeyi anlatabilir. Kontrolü yalnız bağlantının açılmasına indirgemeyin. İncelemenin sonunda hangi cümlenin desteklendiğini ve hangisinin açık kaldığını kaydedin. Asıl metindeki koşul veya istisna okunmadan kendi olayınıza uygulama sonucu çıkarmayın. Kurgusal denemede de aynı yöntemi izleyebilirsiniz; kişisel veri içeren belgeyi eğitim örneği olarak paylaşmanız gerekmez. Hukuk yapay zeka araştırmasının kontrol edilebilirliği, böyle bir kayıtla tartışılabilir; sıralama veya doğruluk üstünlüğü burada ölçülmüş değildir.

Ücretsiz mi, kullanım limitleri nerede görülür?

Ücretsiz plan kullanım limitleri dâhilindedir; güncel kapsam ve limitler uygulama içinde gösterilir. Bu rehber açıklanmayan günlük soru, belge veya dosya sayısı vermez. Ücretin bilinmesi, kaynak kontrolünün tamamlandığını göstermez. Araştırmanız için gerekli görevi yazıp mevcut plan kapsamıyla karşılaştırın. Bir özelliğe erişim konusunda belirsizlik varsa onu var kabul ederek iş planı kurmayın. Ücretli seçeneği de kişisel dosyada sonucun doğruluğunu garanti eden bir hizmet gibi yorumlamayın. Ana sayfadaki fiyatlandırma ile uygulamadaki güncel koşulları birlikte okuyun.

Avukat ve asistan arasında iş bölümü nasıl kurulur?

Bu bölümdeki iş bölümü bir editoryal çalışma örneğidir; mesleki yetki konusunda yukarıdaki 1136 m.35 açıklamasını ve maddenin tamamını esas alın. Asistana hazırlanacak araştırma başlıkları ve teslim biçimi tarif edilebilir. İnceleyen kişi, kaynakların açıklamayı destekleyip desteklemediğini değerlendirir ve eksikleri ayrı tutar. Başlangıç taslağında gerçek bilgiyle üretilmiş öneriyi karıştırmayın. Kimin neyi incelediğini ve sonraki adımın kimin değerlendirmesini beklediğini teslim notunda belirtin. Araç adı üzerinden yetki veya sorumluluk aktarımı varsaymayın.

Veri seçimi de bu iş planının parçasıdır. 6698 sayılı Kanun m.4/2-ç, kişisel verilerin işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmasını zorunlu tutar. Bu hüküm belirli bir sağlayıcı için uygunluk onayı değildir. Editoryal çalışma önerisi olarak, görevi kurgusal örnekle açıklayın ve gerçek belge paylaşımı gündeme geldiğinde doğrulanmamış koşulları görünür bırakın. Kaynak notu, araştırma sorusu ve inceleme bekleyen taslak birlikte devredilebilir; tamamlanmamış bir hukuki değerlendirme tamamlandı diye işaretlenmemelidir. Araç seçiminin ölçütleri için Hukuk AI karşılaştırma rehberine geçebilirsiniz.

Mesleki sınır: araştırma taslağı ile avukatlık hizmetinin ayrılması

Bir hukuk yapay zeka asistanı kullanırken ilk karar, hangi metnin araştırma hazırlığı olduğu ve hangi değerlendirmenin mesleki yetki gerektirdiğidir. Görev tarifine yalnız çıktı biçimini değil, inceleyenin sıfatını ve tamamlanmamış kontrolü de yazın. Hukuk AI üzerinden yapılan hazırlığın mesleki sorumluluk çerçevesini anlamak için aşağıdaki kanuni yükümlülükleri ayrı ayrı okuyun. Buradaki çalışma önerileri belirli bir yazılımın güvenlik veya hukuki uygunluk belgesi değildir.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.34, avukatlara görevlerini özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirme ve Türkiye Barolar Birliğince belirlenen meslek kurallarına uyma yükümlülüğü getirir. Bu nedenle hazırlık metnini teslim eden araç ile metni dosyanın koşullarına göre değerlendiren avukatın işlevini aynı kabul etmeyin. Çıktının güzel yazılmış olması, dayanağının veya olayla bağının incelendiğini göstermez.

1136 m.35 kapsamında hukuki meselelerde mütalaa vermek ve yargı organları önünde başkalarının haklarını dava etmek ve savunmak yalnız baroda yazılı avukatlara ait işler arasındadır. 1136 m.35, dava açmaya yeteneği olan herkesin kendi davasına ait evrakı düzenleyebilmesini, davasını bizzat açabilmesini ve işini takip edebilmesini de düzenler. Maddenin diğer kanun hükümlerini saklı tutan düzenlemesiyle birlikte okuyun. Buradan her işlemde temsil şartı bulunmadığı veya her kullanıcının başkaları adına işlem yapabileceği sonucu çıkarılmaz. Görev sınırının genel çerçevesi için hukuk asistanının rolü rehberini inceleyebilirsiniz.

Sır saklama: dosya yüklemeden önce kapsam ve alıcı kontrolü

1136 m.36, avukatların kendilerine tevdi edilen veya avukatlık ve baro görevleri dolayısıyla öğrendikleri hususları açığa vurmalarını yasaklar. Bu hüküm yalnız kimlik numarasına indirgenemez: dosyadaki ticari plan, müzakere tutumu veya henüz açıklanmamış olay da inceleme konusu olabilir. Bu örnekler yüklenmesine izin verilmiş veri listesi değildir; yükleme öncesinde sır kapsamının ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.

1136 m.36 uyarınca sır kapsamındaki hususlarda tanıklık için iş sahibinin muvafakati gerekir; avukat muvafakat olsa dahi tanıklıktan çekinebilir. Tanıklığa ilişkin bu kuralı, her türlü bulut paylaşımını kendiliğinden meşru kılan genel izin olarak okumayın. Editoryal çalışma önerisi olarak önce kurgusal olay kullanın; gerçek dosya ihtiyacında alıcıları, kullanım amacını, erişimi ve saklama koşullarını inceleyene bildirin. Koşullar bilinmiyorsa iş emrine bu eksikliği yazın, yüklemeyi tamamlanmış değerlendirme gibi sunmayın.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.506, vekilin üstlendiği iş ve hizmetleri vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütmesini öngörür. Vekâlet ilişkisinin bulunduğu bir işte kullanılan yardımcı aracın sonuçlarını bu özen bağlamında ele alın. Mesleğe özgü düzenlemeler de ayrıca değerlendirilir. Araç kullanımını sözleşmesel veya mesleki sorumluluğu otomatik olarak devreden işlem diye adlandırmayın.

Kişisel veri seçimi: genel ilkeler ve özel nitelikli dosyalar

6698 sayılı Kanun m.4, kişisel verilerin hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun, doğru ve gerektiğinde güncel biçimde işlenmesini zorunlu tutar. 6698 m.4, verilerin belirli, açık ve meşru amaçlar için işlenmesini ve gerekli süre kadar muhafaza edilmesini öngörür. Bu ilkeleri uygulama kararı somut veri işleme amacıyla birlikte verilir. Bir dilekçenin tüm ekleri yerine yalnız araştırılacak hukuki sorunun verilmesi uygun bir hazırlık seçeneği olarak değerlendirilebilir; bu yöntem tek başına anonimleştirme veya tam uyum garantisi değildir.

6698 m.6/1 sağlık, cinsel hayat, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili veriler ile biyometrik ve genetik verileri özel nitelikli kişisel veriler arasında sayar. Bir dosyayı yalnız ad ve adres açısından taramak yeterli bir değerlendirme yöntemi değildir. Sağlık raporu, sendika üyeliği veya ceza kaydını içeren ekleri ayrıca sınıflandırın. İsimlerin baş harfe çevrilmesi, olay ayrıntılarından kişinin yeniden tanınmasını her durumda engellemez; bu yüzden böyle bir değişikliği kesin anonimleştirme diye etiketlemeyin.

6698 m.6/3, özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesini yasaklar ve açık rıza dâhil maddede sayılan şartlarda işlenmesine imkân tanır. 6698 m.6/4, özel nitelikli kişisel veriler işlenirken Kurul tarafından belirlenen yeterli önlemlerin ayrıca alınmasını şart koşar. Eski bir internet özetindeki şart listesini güncel madde yerine kullanmayın. Şartın varlığını, veri kategorisini ve gereken önlemleri inceleyenin açıkça değerlendirmesi gerekir. Bu yazı, belirli bir dosya veya sağlayıcı bakımından işleme şartının mevcut olduğunu ilan etmez.

Bulut kullanımı: güvenlik ve yurt dışına aktarım ayrı kontrollerdir

6698 m.12/1, veri sorumlusunun hukuka aykırı işleme ve erişimi önlemek ve verilerin muhafazasını sağlamak için gerekli teknik ve idari tedbirleri almasını zorunlu tutar. 6698 m.12/2, verilerin veri sorumlusu adına başka biri tarafından işlenmesinde belirtilen tedbirler bakımından müşterek sorumluluk düzenler. Sağlayıcının adına veya arayüzüne bakarak bu değerlendirmenin tamamlandığını varsaymayın. Ekip için erişim rolleri, işlem amacı ve silme süreci hakkında doğrulanmış bilgileri toplayın; sağlayıcı cevabı olmayan konuları açık soru olarak kaydedin.

6698 m.12/4, veri sorumluları ile veri işleyenlerin öğrendikleri verileri Kanuna aykırı açıklamasını ve işleme amacı dışında kullanmasını yasaklar; yükümlülük görevden sonra da devam eder. Paylaşılan bir hesabın kimlerce kullanılabildiğini, yardım taleplerine eklenen dosyaları ve çıktıların nereye kopyalandığını da değerlendirmeye katın. Yalnız ilk yüklemeye bakmak sonraki paylaşımın izini görünmez bırakabilir. Bu çalışma düzeni önerisi belirli bir üründe söz konusu özelliklerin bulunduğu iddiası değildir.

6698 m.9/1, yurt dışına aktarımı m.5 veya m.6 şartlarından birinin varlığı ve ilgili ülke, sektör veya uluslararası kuruluş hakkında yeterlilik kararı bulunması çerçevesinde düzenler. 6698 m.9/4, yeterlilik kararı bulunmayan durumda işleme şartı, etkili hak arama imkânı ve maddede sayılan uygun güvencelerden birinin sağlanması üzerinden aktarım yolu düzenler. Sunucu, alt işleyen veya erişim konumları bilinmeden aktarım değerlendirmesi tamamlanmış sayılamaz. Hangi yolun geçerli olduğunu belirlemek için kişisel verilerin yurt dışına aktarımı rehberindeki ayrımları ve resmî maddeyi birlikte okuyun.

6698 m.9/6 kapsamındaki istisnai aktarım yolları, yeterlilik kararı ve uygun güvencelerin sağlanamadığı durumda arızi olma koşuluyla düzenlenmiştir. Sürekli bulut kullanımını yalnız bir rıza kutusuna dayanarak bu istisnaya yerleştirmeyin. Fiilî akışı ve uygulanabilir hukuki yolu değerlendirin. Öte yandan bulut sözcüğü tek başına her olayda yurt dışına aktarım yapıldığının kanıtı değildir; sağlayıcı ve veri akışı hakkında somut bilgi gerekir.

Çıktıdan belgeye: içerik doğrulaması, imza ve ispat ayrımı

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m.5, güvenli elektronik imzanın elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğuracağını düzenler. 5070 m.5, resmî şekle veya özel merasime tabi işlemler ile maddede belirtilen istisnalar dışındaki teminat sözleşmelerinin güvenli elektronik imzayla gerçekleştirilemeyeceğini de düzenler. İkinci fıkradaki banka teminat mektupları ve Türkiye’de yerleşik sigorta şirketlerinin düzenlediği kefalet senetleri ayrımını tam metinden okuyun. İmza kullanımı, metindeki hukuki açıklamaların doğru olduğunun otomatik denetimi değildir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.199, uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli elektronik verileri de belge tanımı içinde sayar. 6100 m.205/2, usulüne göre güvenli elektronik imza ile oluşturulan elektronik verilerin senet hükmünde olduğunu belirtir. Bir taslağın dosya biçimi, belge niteliği ve ileri sürdüğü vakıanın doğruluğu farklı sorulardır. Hazırlık çıktısını doğrudan kesin delil diye adlandırmayın. Son metni, dayanak evrakı, kaynak notunu ve imzalanan sürümü ayırt ederek saklamak incelemeyi kolaylaştıran bir çalışma önerisidir.

Ekip kullanım politikası: görev, veri ve insan onayı matrisi

Aşağıdaki tablo bir iç çalışma önerisidir; yeni kanuni bir rol veya genel izin üretmez. Önce görev sahibini, ardından veri paylaşımını değerlendiren kişiyi ve çıktıyı onaylayanı belirleyin. Bir kişinin aynı işte birden fazla rolü üstlenmesi hâlinde bile yapılan kontrolleri birbirinden ayırın. İnceleme kaydı oluştururken sır içeren dosyayı yeni bir ortak klasöre çoğaltmak yerine kayıt kapsamının da sınırlı tutulmasını değerlendirin.

Pratik kontrol listesi olarak şu sırayı kullanabilirsiniz: Araştırma sorusunu tek olayla sınırlayın; kaynak belgesinin adını ve numarasını not edin; ilgili maddeyi tam bağlamında okuyun; eksik olayı ve erişilemeyen kaynağı açıkça işaretleyin; gerçek belge ihtiyacını veri değerlendirmesinden geçirin; taslağı sorumlu inceleyene teslim edin. Son kayıtta kimin hangi sürümü gördüğünü ve hangi sorunun açık kaldığını belirtin. Bu adımların hız veya hata oranı üzerindeki etkisi bu rehberde ölçülmemiştir.

Politikayı yalnız araç seçimi belgesine hapsetmeyin. Yeni ekip üyesine kurgusal bir görev üzerinden veri seçimi ve kaynak okuma örneği gösterilebilir. Gerçek dosya kullanılması gerekiyorsa bunun ayrıca değerlendirme gerektirdiğini anlatın. Görev tanımı ve kontrol sırası için avukatlar için yapay zeka rehberini, araç türleri arasındaki fark için genel yapay zeka ile hukuk araçları açıklamasını birlikte değerlendirebilirsiniz.

Sık hatalar: kaynaksız madde, eski metin ve otomatik dilekçe beklentisi

İlk hata, bir madde numarası yazıldığı için cevabı kaynaklı kabul etmektir. Resmî belgenin numara ve adını eşleştirin; madde başlığına, fıkrasına ve yakınındaki istisnaya bakın. Aynı numara başka kanunda farklı konuya ait olabilir. Yalnız bağlantının açılması veya belge üzerinde resmî logo bulunması, o cümlenin o maddeden çıktığını göstermez. Yanlış eşleşme varsa çalışmayı tamamlandı diye devretmeyin; düzeltme bekleyen açıklamayı ayrı kaydedin.

İkinci hata, eski özetin tarihini güncel mevzuat kontrolünün yerine koymaktır. Örneğin bu turda okunan 6698 m.6 ve m.9, 7499 sayılı Kanun değişikliklerini içeren metin üzerinden değerlendirilmiştir. Güncel metni edinmekten sonra uygulanacak olay tarihini de inceleyin. Üçüncü hata, tam otomatik dilekçe ifadesini dosyanın vakıaları, görevli merci ve usul şartları incelenmeden kullanmaktır. Araç çıktısının taslak olması bu incelemelerin yapıldığını kanıtlamaz; işlem türüne göre yetkili değerlendirme gerekir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.136, kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına verme, yayma veya ele geçirme fiillerini suç olarak düzenler. Bu açıklama her dosya yüklemesinin suç olduğu anlamına gelmez; fiilin unsurları ve somut koşullar ayrıca değerlendirilir. Ekip politikasında belirsiz veri paylaşımını durdurup incelemeye yönlendiren adımı tanımlamak bu nedenle anlamlıdır. Genel hukuk yapay zeka beklentisini doğrulanmış ürün kapsamıyla sınırlamak için Hukuk AI ile genel yapay zeka karşılaştırmasını okuyabilirsiniz.

Mahkemeye sunumda vakıa ile delili eşleme

Bir hukuk yapay zeka asistanı tarafından oluşturulan olay özeti, olayın gerçekten yaşandığını gösteren kaynakla aynı işlevi görmez. Önceki belge ve imza ayrımına ek olarak, sunulacak her olgu için hangi belgenin hangi kısmına dayanıldığını ayrı bir sütunda göstermek yararlı bir çalışma yöntemidir. Bu tablo bir mahkeme formu veya kabul garantisi değildir.

HMK m.194/1-2 uyarınca taraflar dayandıkları vakıaları ispata elverişli biçimde somutlaştırmalı ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmelidir.

HMK m.189/2 hukuka aykırı elde edilmiş delillerin bir vakıanın ispatında dikkate alınamayacağını; m.189/4 ise gösterilen delilin caiz olup olmadığına mahkemenin karar vereceğini düzenler.

HMK m.190/1 gereğince, kanunda özel düzenleme bulunmadıkça ispat yükü, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.

Örneğin bir taslağın ödeme yapıldığını söylemesiyle banka kaydının dosyada bulunması farklı kontrol noktalarıdır. Editoryal öneri olarak olay cümlesi, dayanak belge, ilgili satır ve henüz doğrulanmayan nokta birlikte yazılabilir. Kaynak bulunamadığında boşluğu modelin akıcı anlatımıyla kapatmayın; araştırılması gereken açık bir mesele olarak bırakın.

Müvekkile teslimde hesap verme ve işin takibi

Müvekkile gönderilen metinde araştırma aşaması ile verilmiş mesleki görüşün kapsamını açıkça anlatmak, teslimin hangi işi kapsadığını anlaşılır kılar. Yazılım çıktısını aynen iletmek yerine kontrol edilen kaynakları ve cevaplanmamış soruları teslim notunda göstermek bir çalışma önerisidir.

TBK m.508/1 vekile, vekâlet verenin istemi üzerine yürüttüğü işin hesabını verme ve vekâletle ilişkili olarak aldıklarını vekâlet verene verme yükümlülüğü yükler.

1136 sayılı Kanun m.171/1 uyarınca avukat, üzerine aldığı işi kanun hükümlerine göre ve yazılı sözleşme olmasa bile sonuna kadar takip eder.

1136 sayılı Kanun m.34 kapsamındaki özen ve doğruluk yükümlülüğü, kullanılan aracın adından bağımsız olarak değerlendirilir. Teslim notunda örneğin yalnız araştırma sorularının düzenlendiği, henüz dosyanın tamamının incelenmediği ve hangi belgenin beklendiği somut biçimde yazılabilir. Bu açıklama, sorumluluğu kaldıran bir kayıt olarak sunulmamalıdır. İşin kapsamı ve uygulanacak hükümler dosya özelinde değerlendirilir.

Kullanım geçmişi için saklama ve silme kararı

Dosya güvenliği yalnız yükleme anındaki veri seçimi değildir. Soru geçmişi, indirilen yanıt, ekip içi kopya ve çalışma klasöründeki ekler için de bir saklama gerekçesi belirlenmelidir. Hukuk AI kullanırken tutulan yerel çalışma notları ile hizmet sağlayıcının sistemindeki kayıtların aynı yerde veya aynı süreyle saklandığını varsaymayın; ürünün güncel açıklaması ayrıca incelenmelidir.

6698 sayılı Kanun m.4/2-d kişisel verilerin, ilgili mevzuatta öngörülen veya işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilmesini gerektirir.

6698 sayılı Kanun m.7/1-2 uyarınca işlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalkınca kişisel veriler resen veya ilgili kişinin talebi üzerine silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir; diğer kanunlardaki hükümler saklıdır.

6698 sayılı Kanun m.12/3 veri sorumlusunun kendi kurum veya kuruluşunda Kanunun uygulanmasını sağlamak için gerekli denetimleri yapmasını veya yaptırmasını zorunlu kılar.

Çalışma önerisi olarak kayıt türü, amaç, erişebilen rol, saklamanın dayanağı ve gözden geçirme tarihi aynı çizelgede tutulabilir. Buradan her dosya için geçerli tek bir gün sayısı çıkarılamaz. Silme işlemi tasarlanırken erişim yetkileri ve muhafaza tedbirleri m.12/1 çerçevesinde birlikte düşünülmelidir. Görevden ayrılmanın veriyi açıklama serbestisi yarattığı varsayımı da m.12/4 ile bağdaşmaz.

Yapay zeka dilekçe yazar mı: usul alanlarını ayrı kontrol edin

Hukuk yapay zeka araçları bir başlangıç metni hazırlamaya yardımcı olabilir; dilekçe olarak kullanılacak sürümün hangi mahkemeye, hangi vakıalara ve hangi talebe dayandığı ayrıca incelenir. Okunaklı bir anlatım ile usul alanlarının eksiksiz olması iki ayrı inceleme işidir.

HMK m.119/1-e,f,g,ğ,h dava dilekçesinde vakıaların açık özetlerini, her vakıanın delillerini, hukuki sebepleri, açık talep sonucunu ve davacı, kanuni temsilci veya vekil imzasını arar.

Bu bentler m.119 listesinin tamamı değildir. Metin kontrolünde taraf bilgileriyle olaylar arasında tutarlılık, talep edilen şeyin açıklığı ve eklerin gerçekten mevcut olup olmadığı da okunmalıdır. Taslakta yer tutucu bırakılmış bir kimlik, belge veya tarih tamamlanmış bilgi gibi sunulmamalıdır. Bir yazılımın metin üretmesi, yargılama organının metni kabul edeceği veya talebin yerinde olduğu sonucunu göstermez.

Çıktı kapsamını karşılaştırın: araştırma notu ve mesleki hizmet

Karşılaştırmayı yalnız ücret, kullanım adedi veya yanıt uzunluğu üzerinden yapmak teslim edilen işin kapsamını açıklamaz. Araştırma notu, soru ve kaynak adaylarını düzenleyebilir. Mesleki hizmetin kapsamı ise üstlenilen iş, dosyanın incelenmesi ve uygulanacak meslek kurallarıyla değerlendirilir.

1136 sayılı Kanun m.35/1 kanun işleri ve hukuki meselelerde mütalaa verme, yargı organları önünde hakları dava etme ve savunma, adli işlemleri takip etme ve bunlara ait evrakı düzenleme işlerini baroda yazılı avukatlara ayırır.

1136 sayılı Kanun m.35/3 dava açmaya yeteneği olan herkesin kendi davasına ait evrakı düzenleyebilmesini, davasını bizzat açabilmesini ve işini takip edebilmesini öngörür.

Bu düzenlemeler yazılıma avukat sıfatı kazandırmaz. Kapsam karşılaştırması yaparken şu soruları yazın: çıktı hangi girdiye dayanıyor, kim tarafından kontrol edildi, hangi iş üstlenildi, hangi sorular açık kaldı? Bu dört alan, bir araştırma yardımını tamamlanmış mesleki hizmet gibi sunma hatasını fark etmeye yardımcı olur. Dosyaya özgü karar ve başvuru aşaması, ayrıca değerlendirilmesi gereken bir sorumluluk alanıdır.