İmar Barışı 2026: Yapı Kayıt Belgesi Başvurusu, Şartlar ve Süreç Rehberi

İmar Barışı Nedir?

İmar barışı, 3194 sayılı İmar Kanunu'na eklenen geçici madde ile getirilen, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların belirli şartlar altında kayıt altına alınarak yasallaştırılmasını sağlayan düzenlemedir. Türkiye'de uzun yıllardır var olan kaçak yapılaşma sorununa çözüm getirmek amacıyla hayata geçirilen imar barışı, yapı kayıt belgesi alan yapılara geçici hukuki statü kazandırarak yıkım riskini ortadan kaldırmaktadır. Düzenleme, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı koordinasyonunda yürütülmekte olup, 2026 yılı itibarıyla başvuru süreci devam etmektedir.

Yasal Dayanak

İmar barışının temel yasal dayanağı, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici maddesidir. Ayrıca 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ile de bağlantılı hükümler bulunmaktadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 4. Hukuk Dairesi kararları, imar barışı uygulamasına ilişkin önemli içtihatlar oluşturmuştur.

Yapı Kayıt Belgesi Başvurusu

Başvuru Şartları

Yapı kayıt belgesi başvurusu için aşağıdaki şartlar aranır:

• Yapının 31 Aralık 2017 tarihinden önce yapılmış olması
• Yapının ruhsatsız veya ruhsata aykırı nitelikte olması
• Yapının imar barışı kapsamı dışında kalan alanlarda bulunmaması
• Başvuru sahibinin yapı maliki veya zilyedi olması
• Yapıya ait bilgilerin eksiksiz beyan edilmesi

Başvuru Süreci

Başvuru, e-Devlet kapısı üzerinden veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın elektronik başvuru sistemi aracılığıyla yapılır. Başvuru adımları şunlardır:

• Bilgi girişi: Yapının ada, parsel, yapı alanı, kat sayısı ve kullanım amacı bilgileri girilir.
• Kimlik doğrulama: Başvuru sahibinin T.C. kimlik numarası ve iletişim bilgileri sisteme kaydedilir.
• Tapu bilgileri: Taşınmaza ait tapu bilgileri ve arsa payı bilgileri girilir.
• Ücret hesaplama: Sistem tarafından otomatik hesaplanan başvuru ücreti belirlenir.
• Ödeme: Hesaplanan ücretin anlaşmalı bankalar aracılığıyla yatırılması.
• Belge düzenlenmesi: Ödeme sonrası yapı kayıt belgesi elektronik ortamda düzenlenir.

Ücret Hesaplama

Yapı kayıt belgesi ücreti, yapının bulunduğu arsanın emlak vergi değeri ile yapı yaklaşık maliyeti toplamı üzerinden hesaplanır:

• Konutlarda: Toplam bedelin %3'ü oranında ücret alınır.
• Ticari yapılarda: Toplam bedelin %5'i oranında ücret alınır.
• Hem konut hem ticari: Karma kullanımlı yapılarda ilgili alan oranlarına göre kısmi hesaplama yapılır.

Ücret peşin olarak ödenir ve yatırılan ücret hiçbir durumda iade edilmez. 2026 yılı itibarıyla güncel rayiç bedeller üzerinden hesaplama yapılmaktadır.

Yapı Kayıt Belgesinin Hukuki Sonuçları

Yapı kayıt belgesi, yapıya aşağıdaki hukuki statüleri kazandırır:

• Yıkım riskinin ortadan kalkması: Belge alan yapılar hakkında belediye veya idare tarafından yıkım kararı uygulanmaz.
• Alt yapı hizmetlerinden yararlanma: Su, elektrik, doğalgaz gibi alt yapı hizmetleri için geçici abonelik yapılabilir.
• Kentsel dönüşüm avantajı: 6306 sayılı Kanun kapsamında kentsel dönüşüm sürecinde yapının değeri korunur.
• Devir işlemleri: Yapı kayıt belgesi, yapının devrine engel teşkil etmez; ancak iskan yerine geçmediği için tapuda bağımsız bölüm olarak tescil edilemez.

İskan ve Yapı Kayıt Belgesi İlişkisi

Yapı kayıt belgesi, yapı kullanma izni (iskan) yerine geçmez. İskan belgesi, yapının tamamlandığını ve ilgili mevzuata uygun olduğunu gösteren resmi belgedir. Yapı kayıt belgesi olan bir yapının kesin iskan alabilmesi için ilgili belediyeye başvurarak yapı kullanma izni başvurusu yapılması gerekir. Ancak yapı kayıt belgesi, iskan alınana kadar yapının geçici olarak kullanılmasına olanak tanır.

İmar Barışı ve Kentsel Dönüşüm

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında, imar barışından yararlanan yapılar kentsel dönüşüm sürecinde avantajlı konumdadır. Riskli yapı tespiti yapılan ve imar barışı kapsamındaki yapılar, dönüşüm projelerinde öncelikli olarak ele alınır. Yapı kayıt belgesi, kentsel dönüşümde yapının hukuki statüsünü korur ve hak sahipliğinin belirlenmesinde dikkate alınır.

Yargıtay İçtihatları

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu, imar barışına ilişkin kararlarında şu ilkeleri benimsemiştir:

• Yapı kayıt belgesi, yapıya kesin bir yasallık kazandırmaz, geçici statü sağlar.
• Yapı kayıt belgesi, üçüncü kişilerin mülkiyet hakkını ortadan kaldırmaz.
• İmar barışı kapsamındaki yapıların komşuluk hukukundan kaynaklanan davaları etkilenmez.
• Yapı kayıt belgesi, idarenin denetim yetkisini tamamen ortadan kaldırmaz.

Detaylı bilgi için gayrimenkul hukuku rehberi sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.