Hukuk Google aramasında hedef belgeyi önce belirleyin
Google ile hukuk araştırması yaparken önce aradığınız belge türünü belirleyin: güncel bir kanun metni, değişiklik yayını, belirli bir karar veya kavram açıklaması. Aynı kelimeleri kullanan sonuçlar aynı işi yapmayabilir. Bir blog kavramı açıklarken resmî metin normun lafzını gösterir; bir karar ise belirli uyuşmazlığın gerekçesini içerir. Bu rehber arama yüzeyinde doğru belgeyi bulmaya odaklanır. ChatGPT ile soru geliştirme ve Gemini ile atıf kaydı oluşturma rehberlerinden farklı olarak, sorgunun nasıl daraltılacağını ve bulunan sonucun nasıl resmî kaynağa taşınacağını ele alır.
Başlangıç sorusunu kişisel bir olayın bütün ayrıntılarıyla kurmak yerine belge ihtiyacına dönüştürün. Örneğin şirket kurmak istiyorum ifadesi çok geniştir; anonim şirket esas sözleşmesi kanun maddesi ifadesi daha açık bir araştırma hedefidir. Buradaki örnekler arama önerileridir; belirli Google sonuçlarının bugün hangi sırada çıkacağını göstermez. İlk sorgu başarısızsa aynı cümleyi tekrar etmek yerine kanun adı, belge türü veya kurum adı gibi bir parçayı değiştirin. Böylece hangi değişikliğin araştırmayı ilerlettiğini kendi notunuzda görebilirsiniz.
Klasik sonuçlar, AI Overviews ve AI Mode
Google, AI Overviews yani AI Bakışları özelliğini bağlantılar içeren yapay zekâ özetleri olarak açıklar ve bu yanıtlarda hata olabileceğini belirtir. Önemli bilgileri farklı yerlerden kontrol etmeyi ve destekleyici bağlantıları açmayı önerir.
AI Mode, ek sorular ve web bağlantılarıyla araştırmayı derinleştiren bir arama deneyimidir; Google bu yanıtların da her zaman doğru olmayabileceğini belirtir. Özetin görünmesi veya bir bağlantı verilmesi, hukuki değerlendirmenin doğrulandığı anlamına gelmez.
Önerdiğimiz yöntem, arama ekranından bir sonuca varmadan önce kaynak sayfasına geçmektir. AI özeti size üç başlık gösteriyorsa bunları araştırma gündemi olarak ele alın. Hangi bölümün kanun, hangisinin yorum ve hangisinin henüz açık soru olduğunu işaretleyin. Arayüzde bir özellik görünmüyorsa bunu hukuki bilginin bulunmadığı şeklinde yorumlamayın. Araştırmayı klasik bağlantılarla sürdürün. Bu rehber bir hesapta, bölgede veya cihazda belirli özelliğin kesin gösterileceğini vaat etmez. Araştırmanın değeri, kullanılan ekranın adından çok kontrol edilen belgenin niteliğine bağlıdır.
Alan adı, tam ifade ve dosya türüyle sorguyu daraltın
Google Arama Yardım, belirli alan adı için site:, tam ifade için tırnak, dosya türü için filetype: operatörlerini açıklar. Operatör ile değeri arasına boşluk konulmaz. Web filtresi metin tabanlı site bağlantılarına odaklanır.
Örnek araştırma sorguları: site:mevzuat.gov.tr "6102" filetype:pdf, site:yargitay.gov.tr "karar arama" ve site:resmigazete.gov.tr "Türk Ticaret Kanunu". Bunlar canlı sonuç listesi veya belirli bir kararın bulunacağı garantisi değildir. Önce kurum ve belge türünü belirleme denemeleridir. Çok kısıtlı bir sorgu belgeyi bulamazsa tırnak içindeki uzun ifadeyi kısaltabilir, madde numarasını çıkarabilir veya doğrudan kurumun arama ekranına geçebilirsiniz. Arama motorunun bulduğu belge ile resmî portalın gösterdiği kayıt arasında ayrım yapın.
Sorgu listesine yalnız yazdığınız metni değil neyi aradığınızı da ekleyin. Bir araştırma kanun künyesini bulma aşamasında kalmış olabilir; bir diğerinde tam PDF açılmış fakat ilgili fıkra henüz okunmamıştır. Her ikisini kaynak bulundu diye aynı durumda göstermeyin. Sorgunun başarısız olması da yararlı bir kayıttır: hangi alanın daraltıldığı ve hangi alternatif yolun gerektiği anlaşılır. Bir kelimeyi başka biçimde yazmak, tek başına önceki sonucun yanlış olduğu anlamına gelmez. Sonuçlar arasındaki farkı belge üzerinden değerlendirin.
Mevzuat Bilgi Sistemi: metin, künye ve dipnot
Mevzuat Bilgi Sistemi’nin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu PDF’i kanun künyesi, maddeler ve değişiklik dipnotlarını içerir. Örneğin esas sözleşmenin imza ve içerik düzenlemesi m.339 altında bulunur. Arama sonucu başlığı yerine doğrudan ilgili resmî metni açıp kontrol edin.
Belgeyi açınca kanun numarasını ve adını kaydedin. Ardından içindeki arama işleviyle madde başlığına ulaşın; sadece tek cümleyi kopyalamak yerine fıkranın tamamını ve yakındaki istisnaları okuyun. Değişiklik dipnotu başka bir düzenlemeye işaret ediyorsa bu ikinci belge için ayrı araştırma görevi oluşturun. Bir PDF bağlantısının çalışması, her tarih bakımından bütün hukuki şartların çözülmüş olduğu anlamına gelmez. Olay tarihi ile bugün okunan konsolide metni karıştırmamak için dosyanın zaman aralığını araştırma notunda açık bırakın; sonuç gerekiyorsa hukukçu kontrolüne taşıyın.
İndirilen dosyaları anlamlı adlarla saklamak incelemeyi kolaylaştırır: kanun numarası, erişim günü ve ilgili madde başlığı yeterli bir başlangıçtır. Aynı adla gelen iki farklı dosyayı kontrol etmeden birleştirmeyin. Açılmayan veya eksik görünen bir PDF için erişim sorununu kaydedin; farklı bir resmî erişim yolunu denemek mümkündür. Fakat başka kaynaktan bulunan metni resmî PDF olarak etiketlemeyin. Bu belge düzeni hukuki sonucu üretmez; başkasının araştırmayı hangi dayanakla sürdürmesi gerektiğini gösterir.
Yargıtay kararını bulmak ile kararı doğrulamak
Yargıtay Başkanlığının resmî ana sayfası e-hizmetler bölümünde Karar Arama bağlantısını sunar. Portalın bağlantısı belirli bir kararın künyesini veya gerekçesini doğrulamaz; bulunan kararın tam metni ayrıca incelenmelidir.
Karar ararken bir internet yazısında geçen kısa özeti başlangıç ipucu olarak kullanabilirsiniz. Sonra daire, esas ve karar numarası, tarih ve tam metni birlikte arayın. Bu alanlardan biri eksikse kesin bir künye üretmeyin. Aynı sözcükleri içeren iki kararın olayı veya gerekçesi farklı olabilir. Arama ekranında eriştiğiniz kaydın, açıklamayı destekleyen kısmını okumadan kullanmayın. Dosyadaki olay ile kararın olayını ayrı sütunlarda karşılaştırmak, benzer görünen başlıklardan genelleme yapmayı azaltır. Erişim kesintisinde araştırmayı tamamlanmış gibi kaydetmek yerine karar metni doğrulanmadı durumunu koruyun.
Resmî Gazete araştırmasını mevzuat okumasına bağlayın
Resmî Gazete resmî yayın için başlangıç adresidir. Araştırma kaydında yayın tarihi, sayı, düzenleme adı ve bulunan belgenin bağlantısını birlikte tutun; bu portal bağlantısı tek başına belirli bir değişikliğin yürürlüğünü kanıtlamaz.
Bir yazı değişiklikten söz ediyorsa sadece değişti kelimesini aramak yeterli değildir. Düzenlemenin adını ve numarasını not edip resmî yayınla karşılaştırın. Metinde bir yürürlük maddesi varsa ayrıca okuyun; yayımlanma tarihi ile bütün hükümlerin uygulanma zamanını otomatik eşitlemeyin. Burada belirli değişiklik için yürürlük tarihi hesaplanmaz. Resmî yayın ile konsolide kanun metni farklı araştırma ihtiyacını karşılar: biri değişiklik belgesini, diğeri metnin düzenlenmiş görünümünü incelemenizi sağlar. Hangisini okuduğunuzu notta belirtmek daha sonra kaynağa dönüşü kolaylaştırır.
Gizli bilgiler olmadan arama hazırlayın
Bu rehberin çalışma sınırı, kamuya açık kaynak ve kurgusal örnek kullanmaktır. Gerçek kişi adı, kimlik numarası, adres, sağlık bilgisi, gizli sözleşme maddesi veya dava dosyasının tamamını arama kutusuna ve AI arama görüşmesine taşımayın. Bu, önerilen araştırma yönteminin sınırıdır; sağlayıcının her veri işleme uygulaması hakkında bir uygunluk veya gizlilik garantisi değildir. Aramak istediğiniz hukuki kavramı kişisel ayrıntılardan ayırın. Özellikle uzun bir belgeyi soru haline getirirken başlık ve belge türünün yeterli olup olmadığını değerlendirin. Hassas bilgi gerektiren somut işte yetkili hukukçu ve kurumun onaylı araç politikası gerekir.
Sonuçtan kontrol edilebilir araştırma notuna
Son notta dört satır bulunabilir: araştırma sorusu, açılan resmî belge, açıklamayı destekleyen bölüm ve açık kalan konu. Özet cümlesini kaynağın önüne koymak yerine hangi kanıtın hangi soruyu karşıladığını gösterin. Belge bulunamadıysa bunu boş bir kesin yanıtla kapatmayın. Resmî metne ulaşılmış ama olayla bağlantı kurulmamışsa araştırma bu aşamada kalmıştır. Bu yaklaşım arama hizmetini avukatın mesleki değerlendirmesinden ayırır. Okuyucunun kaynağa geri dönebildiği bir not, yalnız akıcı bir paragraftan daha denetlenebilir bir çalışma girdisi sunar.
Sohbet pratiği için ChatGPT ile hukuk araştırması, atıf kaydı için Gemini kaynak doğrulama rehberi, görev sınırları için hukuk yapay zeka asistanı yazısını inceleyin. Ürün kimliği ve mevcut kullanım çerçevesi Hukuk AI ana sayfasında, mevzuat araştırmasına hazırlık ise mevzuat araştırma rehberinde açıklanır. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya Google tarafından bir ürünün önerildiği iddiası değildir.
Asistanın görev ve çıktı sınırlarını ayrı ayrı görmek için hukuk asistanı rehberini inceleyebilirsiniz.
Genel amaçlı yapay zekâ ile hukuk AI arasındaki kapsam farkı için hukuk AI ile genel yapay zekâ karşılaştırması yazısını inceleyebilirsiniz.
Resmî kaynağı bulduktan sonra araçların araştırmadaki yerini değerlendirmek için genel yapay zekâ ile hukuk yapay zekâsı arasındaki kapsam ayrımını inceleyebilirsiniz.
Motorlardan bağımsız araştırma sırası, yürürlük ve karar kimliği kontrolü için AI ile hukuk araştırması yöntem rehberini kullanabilirsiniz; bu yazıdaki araca özgü adımlar ayrı kalır.
Google sonuçlarından karar kaynağına geçerken gündelik ifadeyi hukuki kavrama çevirme, tarih ve daireyle daraltma ve atfı tam metinde bulma adımlarını içtihat arama rehberinde izleyebilirsiniz. Arama sonucu özeti ile doğrulanmış karar gerekçesini ayrı kaydedin.
Atıf zincirindeki üç ayrı kontrol noktası
Google, AI Bakışları yanıtlarında hata bulunabileceğini ve önemli bilgilerin farklı yerlerden kontrol edilmesini önerir.
Bu uyarıyı araştırmada üç ayrı duruma çevirin: ekranda görünen ifade, onun kaynak diye işaret ettiği sayfa ve açıklamanın dayandığı resmî metin. İlk kutuya AI yanıtındaki veya snippet içindeki iddiayı olduğu gibi alın. İkinci kutuda bağlantıyı açıp aynı önermenin gerçekten bulunup bulunmadığını inceleyin. Üçüncü kutuda ilgili kanunun veya kararın asıl metnine ulaşın. Bir bağlantının varlığı, yanındaki iddianın doğrulandığı anlamına gelmez. Bağlantı hedefi asıl metni taşımıyorsa bu çalışma yönteminde iddia doğrulanmamış kalır. Ara sayfa başka bir yazıya gönderiyorsa zincire bir halka daha eklenmiştir; doğrulama tamamlanmış değildir.
Örneğin kurgusal bir arama özeti, fazla çalışmaya ilişkin bütün soruların tek cümleyle çözüldüğünü söylesin. Bu cümleyi bir kanun hükmü gibi aktarmak yerine hangi alt sorular içerdiğini ayırın: çalışma tanımı, kapsam, ödeme veya istisna. Her alt soru için açılan resmî kesiti ayrı gösterin. Kaynakta bulunmayan kısmı kendi yorumunuzla tamamlamayın. Hukuk AI hakkında okunan bir ürün açıklaması da kanun metni yerine geçmez. Bir hukuk yapay zeka asistanı çıktısında kaynak gösterilmesi, okuyucunun aynı kontrol zincirini izlemesi ihtiyacını kaldırmaz; bu rehberde kaynak açıklığından beklenen, iddianın hangi belge ve kesitle sınanabileceğinin gösterilmesidir.
site: sonucunu kurum arşivinin dökümü sanmayın
Google Search Central, site: sorgusunun belirtilen alan adı veya URL önekiyle sonuç istemeyi sağladığını açıklar.
Aynı resmî açıklama, site: sonuçlarının dizindeki bütün URL’leri mutlaka göstermediğini belirtir.
Bu nedenle site:mevzuat.gov.tr, site:resmigazete.gov.tr ve site:yargitay.gov.tr denemelerini üç ayrı keşif kapısı olarak kaydedin. Operatör arama motorunun erişip dizine aldığı yüzeyle sınırlıdır; kurumun bütün arşivini veya veritabanını temsil etmez. Sonuç bulunamaması, aranan kanunun ya da kararın mevcut olmadığı hükmünü kurdurmaz. Alan adı filtresiyle bulunan bir sayfa da ilgili hükmü taşıyor diye peşinen kabul edilemez. Araştırma günlüğünde sorgu ve sonuç sayısını hukuki kanıt alanına değil, kullanılan keşif yolu alanına yazın. İkinci aşamada kurumun kendi arama ekranına geçerek numara ve adla ayrı bir kontrol yapabilirsiniz. Bu geçişi önceki sorgunun başarısızlığını saklamak için değil, hangi erişim yolunun metne ulaştırdığını açıklamak için kaydedin.
4857 örneğinde kanun kimliğini künye alanlarıyla sabitleyin
4857 sayılı İş Kanunu’nun resmî metin künyesinde kabul tarihi 22/5/2003, Resmî Gazete tarihi 10/6/2003 ve sayısı 25134 olarak yer alır.
Aynı künyede Düstur tertibi 5 ve cildi 42 olarak gösterilir.
Bu alanlar 1 Kasım 2026 tarihinde resmî Adalet Bakanlığı mevzuat erişiminden kontrol edilmiştir. Çalışma notuna yalnız İş Kanunu yazmak yerine kanun numarası, tam ad, kabul tarihi, yayın tarihi ve sayı ile tertibi birlikte taşıyın. Aynı veya benzer adlı metinleri, özellikle eski metinle yürürlükteki metni ayırmak için başlığa güvenmek yeterli değildir; belge kimliğini künye üzerinden sınayın. Künye bu ayrımın temelidir; hangi hükmün hangi tarihte uygulandığı ise ayrıca incelenecek yürürlük sorusudur. Buradaki kimlik kontrolü, kanunun bütün maddeleri için tarihsel uygulama incelemesi yapıldığı anlamına gelmez.
Numara ile ad birlikte eşleşmiyorsa belgeyi kaynak listenize kesin kayıt olarak taşımayın. Bir sonuç başlığında 4857 yazdığı halde açılan dosyanın künyesi başka bir numara gösteriyorsa araştırma notundaki durumu belge kimliği uyuşmuyor olarak bırakın. Kabul tarihi ile Resmî Gazete tarihini tek tarih alanında birleştirmeyin. Yayın sayısını dosya numarası sanmayın; tertibi de madde numarasına eklemeyin. Bu ayrıntılar sonraki okuyucunun aynı belgeyi aramasını sağlar. Hukuk yapay zeka kullanımında akıcı özetin önüne bu kimlik tablosunu koymak, hangi metne dayanıldığını görünür kılan editoryal bir çalışma tercihidir; otomatik hukuki uygunluk onayı değildir.
m.41 atfında paragrafı ve fıkrayı birbirinden ayırın
4857 sayılı İş Kanunu m.41, fazla çalışmanın tanımı yanında ücret, serbest zaman, onay ve sınırlamalara ilişkin ayrı paragraflar içerir.
Madde numarasını bulmak, sonuna eklenecek her fıkra numarasını doğrulamaz. m.41/… biçimindeki bir atfı kullanacaksanız resmî metindeki paragraf yapısını inceleyin; arama sonucunda satırın nerede kırıldığına göre sıra üretmeyin. Ekran genişliğinin değiştirdiği satır sonu, yeni bir fıkra değildir. Değişiklik parantezini, dipnotu veya bölüm başlığını da hüküm sırasına kendiliğinden eklemeyin. Aynı maddeden alınan iki cümlenin arasındaki başka hükümleri çıkardıysanız bunları kesintisiz tek alıntı gibi göstermeyin. Fıkra sırasını kesinleştiremiyorsanız numara uydurmak yerine madde numarasını ve kontrol ettiğiniz hükmü aynen kaydedin; belirsiz alanı açık bırakın.
Somut kontrol örneğinde m.41’in tanım paragrafıyla ücret paragrafını iki ayrı kayıt olarak işaretleyebilirsiniz. Bu öneri herhangi bir dosya için alacak hesabı veya süre sonucu üretmez; atfın hangi bölümden geldiğini gösterir. Araştırma notunda paragrafın ilk birkaç kelimesini bulma anahtarı olarak saklamak, sonraki okumada aynı yere dönmeyi kolaylaştırır. Ancak bu anahtar tam hükmün yerine geçmez. Alıntının devamındaki istisna ve atıfları da açın; yalnız arama eşleşmesini işaretleyip bütün madde okunmuş izlenimi vermeyin. Gösterilen fıkra sırası ile metin kesiti arasında uyuşmazlık varsa kesin sonuç yazmadan yeniden resmî belgeye dönün.
Bir kararın bulunması bağlayıcılık sorusunu çözmez
2797 sayılı Yargıtay Kanunu m.45, içtihadı birleştirme kararlarının benzer hukuki konularda Yargıtay Genel Kurullarını, dairelerini ve adliye mahkemelerini bağladığını düzenler.
Anayasa m.138, hâkimlerin görevlerinde bağımsız olduğunu ve Anayasa’ya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm vereceğini belirtir.
Bu iki hüküm birlikte okunurken daire kararıyla içtihadı birleştirme kararını aynı kategoriye koymayın. Daire kararlarının bütün mahkemelere yönelik genel bağlayıcılığı, m.45’te içtihadı birleştirme kararları için belirtilen etkiyle aynı değildir. Bu ayrım, somut dosyada usule ilişkin karar etkilerinin bulunmadığı iddiası olarak okunmamalıdır. Arama motorunda bulunan bir karar, kendiliğinden bağlayıcı kural değildir.
Bulduğunuz belgenin türünü künye alanına ekleyin: daire kararı mı, genel kurul kararı mı, içtihadı birleştirme kararı mı? Başlıktaki emsal sözcüğü bu alanı doldurmaz. Aynı hukuki kavramın geçmesi de olayların ve tartışılan sorunun aynı olduğunu göstermez. Kararın hangi sorunu ele aldığını tam gerekçeden ayırın; arama motorunun seçtiği özet, bağlayıcılık kapsamını belirleyen resmî belge değildir. Burada belirli bir kararın güncelliği, kaldırılmadığı veya somut uyuşmazlığa uygulanacağı doğrulanmış değildir. Araştırmayı bir kararı bulma işiyle bitirmek yerine belge türü, ele alınan soru ve açık kalan uygulama sorusuyla kayda geçirin.
Mesleki özende kontrolün devredildiğini varsaymayın
1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.34, avukatların yüklendikleri görevleri özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmelerini ve meslek kurallarına uymalarını öngörür.
Bu çerçeveyi araştırma dosyasının teslim anına uygulayan editoryal önerimiz, metni kimin ürettiğinden önce hangi dayanakların kontrol edildiğini sormaktır. Arama hizmetinin veya asistanın verdiği bir cümle, dosyaya eklenince doğrulanmış mesleki değerlendirmeye dönüşmez. Doğrulanmamış bilgiyle işlem yapmama sorumluluğu bakımından açık kalan atfı görünür tutun: belge açılmadı, ilgili kesit bulunmadı veya tarihsel sürüm incelenmedi gibi durumları ayırın. m.34’te belirli bir arama ürünü adına yazılmış ayrı bir yükümlülük bulunduğu ileri sürülmez. Kaynak kontrolünün otomasyona bırakılması da bu rehberde mesleki özenin yerine getirildiğine ilişkin sonuç olarak sunulmaz. Eksik bilgi üzerinde kesin öneri kurmak yerine, işlem öncesi hangi kontrolün tamamlanacağını belirtin.
Başka bir okuyucunun yeniden izleyebileceği kontrol notu
Tekrar doğrulanabilir bir not için her kaynağın URL’sini, erişim tarihini, künye alanlarını ve kullanılan madde ya da fıkra kesitini ayrı alanlarda tutmayı öneriyoruz.
Bu alan dizisi kanunda sayılmış zorunlu bir form olarak sunulmaz; özenli araştırmayı devretmeye yardımcı çalışma düzenidir. İlk okuyucu belgeyi hangi yoldan açtıysa alternatif resmî erişimi de asıl URL’den ayrı kaydetsin. İkinci okuyucu önce numara–ad eşleşmesini, sonra tarih ve yayın alanlarını, ardından alıntı kesitini kontrol etsin. Bir bağlantı artık açılmıyorsa eski erişim tarihini bugünün doğrulaması gibi güncellemesin. Daha önceki alıntıyla yeni metin arasında fark varsa hangi cümlenin değiştiğini araştırma görevi olarak bıraksın. Son satırda tamamlanan kontrol ile somut olaya ilişkin açık değerlendirmeyi ayırın. Böylece not, yalnız bir sonuca değil o sonuca götürdüğü düşünülen kanıtın nasıl yeniden aranacağına da yer verir.