Aile hukuku rehberi nasıl kullanılır?
Aile içinde yaşanan bir sorun için araştırmaya başlarken önce hangi soruya yanıt aradığınızı belirleyin. Evliliği sona erdirmek, çocukla ilgili düzenlemeyi incelemek, mevcut nafaka kararını değerlendirmek veya malvarlığı belgelerini hazırlamak aynı araştırma işi değildir. Bu sayfa aile hukukundaki başlıklar arasında bir yol haritası sunar. Ayrıntılı dava koşulları, belge örnekleri ve özel durumlar için her bölümün sonunda bağlantısı bulunan konu rehberine geçebilirsiniz. Bir bölümde kendinize yakın bir örnek görmeniz, o yolun dosyanız için kesinlikle uygun olduğu anlamına gelmez.
Başlamadan önce sorununuzu tek cümleyle yazın: “Boşanmak istiyorum”, “çocuğumla görüşme düzenini araştırıyorum” veya “evlilikte edinilen mallarla ilgili belgeleri ayırıyorum” gibi. Ardından devam eden bir dava, önceki karar veya yabancı bir belge bulunup bulunmadığını not edin. Bu küçük hazırlık, birbirinden farklı konuların tek dilekçe ya da tek süre altında karıştırılmasını önlemeye yardımcı olur. Buradaki bağlantılar arasında ilerlerken bütün yazıları okumak yerine sorunuzun kapsamına uygun rehberi seçin.
Görevli mahkeme ile yetkili yer ayrımı
4787 sayılı Kanun, TMK İkinci Kitabından doğan dava ve işleri üçüncü kısım hariç aile mahkemelerinin görevleri arasında sayar. 4787 sayılı Kanun m.4/1. Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu Kanun kapsamındaki dava ve işlere, belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar. 4787 sayılı Kanun m.2/2. Görev araştırmasında yalnız “aile sorunu” demek yerine talebin adını ve dayandığı düzenlemeyi belirleyin. Kanundaki üçüncü kısım istisnasını gözden kaçırarak bütün TMK işlerini aynı görev başlığına yerleştirmeyin. Mahkemenin türü ile davanın hangi yerde görüleceği ayrı sorulardır; kendi dosyanızda bu iki başlığı avukatınızla ayrı kontrol edin.
Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. 4721 sayılı Kanun m.168. Bu cümle boşanma ve ayrılık içindir; aşağıdaki bütün konu başlıklarına aynı yer kuralını otomatik uygulamayın. Hazırlıkta yerleşim yeri bilgilerini, birlikte oturulan dönemi ve talep edilen işlemi ayrı kaydedin. Başvuru aşamaları ve boşanma dosyasının genel çerçevesi için boşanma davası rehberine geçebilirsiniz.
Boşanma: genel yol, anlaşma ve uyuşmazlık
Ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede evlilik birliği temelinden sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir. 4721 sayılı Kanun m.166/1. Anlaşmalı boşanmada evliliğin en az bir yıl sürmesi, hakimin tarafları bizzat dinlemesi ve mali sonuçlarla çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulması gerekir. 4721 sayılı Kanun m.166/3. Bir yıllık koşul anlaşmalı yola ilişkindir; onu bütün boşanma araştırmalarına ortak bekleme süresi gibi taşımayın. Ön araştırmada tarafların hangi konularda uzlaştığını ve hangi konuların açık kaldığını ayrı yazmak yararlıdır. “Anlaştık” sözcüğüyle mali konuları ve çocukla ilgili düzenlemeleri tek bir belirsiz başlık altında bırakmayın.
Genel dava akışı için boşanma davası rehberini, uzlaşılan düzenlemeler için anlaşmalı boşanma rehberini, uyuşmazlık devam ediyorsa çekişmeli boşanma rehberini kullanın. Burada özel boşanma sebeplerinin delil ve süre koşulları yeniden anlatılmaz. Bir başlık seçmeniz diğer olasılıkların dosyanızda incelendiği anlamına gelmez; olay anlatımını ve belgelerinizi kişisel hukuki değerlendirme için hazırlayın.
Dava sürerken geçici ihtiyaçlar
Boşanma veya ayrılık davası açılınca hakim, dava süresince gerekli barınma, geçim, malların yönetimi ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır. 4721 sayılı Kanun m.169. Araştırma notunuzu “davanın sonundaki talepler” ve “şimdi açıklanması gereken ihtiyaçlar” şeklinde ayırabilirsiniz. Barınma düzeni, mevcut gelir bilgisi ve çocuğun günlük bakımına ilişkin belgeleri birbirinden ayırmak görüşmeye hazırlığı kolaylaştırır. Bu liste bir zorunlu evrak listesi ya da karar sonucu vaadi değildir. Geçici ihtiyaçların boşanma süreciyle ilişkisini boşanma sürecine ilişkin ayrıntılı rehberde inceleyin.
Çocuk: velayet ve kişisel ilişki
Velayeti kullanmayan eşle kişisel ilişki düzenlenirken çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas tutulur. 4721 sayılı Kanun m.182/3. Araştırmaya çocuğun bakım düzeni, okul ve sağlık ihtiyaçları ile mevcut kararın içeriğini ayrı not ederek başlayabilirsiniz. Yetişkinler arasındaki uyuşmazlığı çocuğun günlük düzeni hakkında bilgi veren belgelerden ayırın. Sabit bir yaş eşiğinden veya tek bir aile özelliğinden sonuç çıkarmayın. Sürecin ayrıntıları için velayet davası rehberine, babanın aile durumuna göre araştırma kapsamı için babanın velayet hakkı rehberine geçin. Bu hub bir görüşme takvimi veya kişisel velayet tahmini üretmez.
Nafaka: hangi karar ve hangi değişiklik?
Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi halinde irat biçimindeki nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir. 4721 sayılı Kanun m.176/4. Ön araştırmada ilk soru yalnız “nafaka ne kadar olur” olmamalıdır; incelenen kararın hangi nafakaya ilişkin olduğunu ve hangi tarihte verildiğini belirleyin. Çocukla ilgili gider bilgilerini tarafların mali durumuna ilişkin belgelerle aynı başlıkta kaybetmeyin. Burada bir tutar, artış yüzdesi veya otomatik güncelleme sonucu önerilmez. Nafaka türleri ve değişen koşulların ayrıntısı için nafaka artırım davası rehberini inceleyin; karar metninizi hukuki değerlendirme için ayrıca hazırlayın.
Malvarlığı: rejim araştırması ile konut şerhi
Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır; eşler mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini kabul edebilir. 4721 sayılı Kanun m.202/1-2. Evlilik tarihini, varsa mal rejimi sözleşmesini ve incelenecek malın edinim belgelerini ayrı toplayın. Bir malın yalnız kimin adına kayıtlı olduğuna bakarak paylaşım hesabı çıkarmayın. Bu sayfa kişisel mal, edinilmiş mal, değerleme veya alacak hesabını ayrıntılandırmaz; bu sorular için mal rejimi tasfiyesi rehberi doğru devam noktasıdır.
Aile konutu olarak özgülenen taşınmazın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir. 4721 sayılı Kanun m.194/3. Konutun kullanımı ve tapu belgesi hakkındaki soruyla tasfiye hesabı hakkındaki soruyu ayrı tutun. Konutla ilgili kayıtları hazırlarken belge tarihini ve kimin adına düzenlendiğini not edin; bir şerh başlığından bütün malvarlığı sonucunu türetmeyin. Başvuru ve kapsam ayrıntılarını aile konutu şerhi rehberinde araştırın.
Şiddet riski: koruma rehberine ayrı geçiş
Öncelikli sorunuz güvenlik veya şiddet riskiyse, genel boşanma akışını sonuna kadar okumayı beklemeden aile içi şiddet ve koruma rehberine geçin. Bu hub koruma kararlarının türlerini, başvuru kanallarını veya ihlal yaptırımlarını yeniden açıklamaz. Ayrıntılı rehber bu konuya ayrılmıştır. Genel araştırma sırasında güvenlik ihtiyacını mal paylaşımı veya uzlaşma notlarının arasında görünmez bırakmayın; ihtiyaçlarınızı avukat veya ilgili uzmanla görüşürken açıkça ayırın.
Yabancı karar ve evlat edinme için ayrı rehberler
Elinizde yabancı mahkeme kararı varsa “yeni boşanma davası” başlığına doğrudan atlamak yerine tanıma ve tenfiz rehberini inceleyin. Kararın kendisini, kesinleşmeye ilişkin belgeyi ve varsa çeviriyi farklı belgeler olarak not edin. Burada her yabancı karar için tek bir başvuru yolunun zorunlu olduğu veya belirli bir sonucun elde edileceği söylenmez; işlem seçimi ayrıntılı inceleme gerektirir.
Bir küçüğün evlat edinilmesi, evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması koşuluna bağlıdır; evlat edinmenin her halde küçüğün yararına bulunması gerekir. 4721 sayılı Kanun m.305/1-2. Bu, bütün koşulların listesi değildir. Küçüklerin evlat edinilmesi ile diğer durumları birbirine karıştırmadan evlat edinme süreci rehberine geçin. Rıza, bakım dönemi ve başvuruyla ilgili ayrıntılar orada ele alınır; bu hub aynı anlatımı tekrar üretmez.
Süre araştırmasında başlangıç olayını kaydedin
Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. 4721 sayılı Kanun m.178. Bu genel maddeyi bütün aile talepleri için aynı başlangıç ve bitiş tarihi varmış gibi kullanmayın. Her özel başlığın kapsamı ayrıca incelenmelidir. Araştırma notunda olay tarihi, karar tarihi, kesinleşme bilgisi ve tebliğe ilişkin belgeyi birbirinin yerine yazmayın. Bir davanın sonuçlanma süresiyle bir hakkın kullanılmasına ilişkin süre aynı soru değildir. Bu rehber sabit sonuçlanma ayı veya kişisel son gün hesabı vermez; elinizdeki tarihlerle ayrıntılı rehbere ve avukat değerlendirmesine başvurun.
Aile hukukunda yapay zeka destekli ön araştırma
Hukuk AI ile bir aile hukuku konusuna hazırlanırken belge ve dilekçe taslağını başlıklara ayırma, eksik bilgi sorularını düzenleme ve mevzuat ile içtihat ön taraması gibi görevler üzerinden ilerleyebilirsiniz. Bir hukuk yapay zeka çıktısında kanun hükmünü, karar yorumunu ve sizin olay anlatımınızı ayrı kontrol edin. Bir hukuk yapay zeka asistanı tarafından hazırlanan taslak hukuki görüş yerine geçmez; avukat denetimi gerekir. Her hukuki atfı resmî kaynaktan doğrulayın, doğrulanamayan karar numarasını metne taşımayın. Aile belgelerindeki kişisel bilgileri gereksiz yere paylaşmayın. Yöntem ve sınırlar için hukuk yapay zeka asistanı rehberini okuyabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirmedir. Kaynak kontrolü 22 Ekim 2026 tarihinde resmî HTML metinleri üzerinden yapılmıştır; otomatik editoryal kontrol bağımsız insan hukukçu onayı değildir. Mahkeme, süre ve talep seçimini somut olayınız için avukatla değerlendirin.