Anlaşmalı Boşanma Davası: Protokol ve Şartlar Rehberi (2026)

Anlaşmalı Boşanmanın Kanuni Temeli

Anlaşmalı boşanma, ayrı bir boşanma sebebi değildir; 4721 sayılı TMK m.166'da düzenlenen evlilik birliğinin sarsılması sebebinin kolaylaştırılmış ispat yoludur. Genel kural maddenin ilk fıkrasındadır: Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Çekişmeli davada bu sarsılmanın ispatı gerekir; anlaşmalı yolda ise kanun bir karine kurar. m.166/3'ün ifadesiyle: Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Yani taraflar anlaşmışsa sarsılma ayrıca ispatlanmaz; ancak bu karine yalnız en az bir yıl sürmüş evliliklerde işler. Bir yıldan kısa evliliklerde tarafların anlaşması tek başına yetmez; boşanma genel hükümlere göre yürür. Boşanma türlerinin bütünü için boşanma davası rehberimize bakabilirsiniz; bu rehber yalnız anlaşmalı yola odaklanır.

İki Kanuni Güvence: Bizzat Dinleme ve Protokol Denetimi

Anlaşma tek başına boşanma kararı doğurmaz; m.166/3 hâkime iki denetim ödevi yükler. Kanunun ifadesiyle: Boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. İlk güvence irade denetimidir: taraflar duruşmada hâkim önünde bizzat dinlenir; baskı, tehdit veya yanıltma şüphesi varsa anlaşmalı yol işlemez. Bu nedenle vekille temsil, tarafların duruşmaya bizzat katılma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. İkinci güvence içerik denetimidir: hâkim, protokoldeki malî sonuçları ve çocuklara ilişkin düzenlemeyi uygun bulmak zorundadır. Kanun hâkime aktif bir rol de tanır: Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur; taraflar hâkimin değişikliğini kabul etmezse anlaşmalı yol kapanır. Aynı fıkra, tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı kuralının bu hâlde uygulanmayacağını da belirtir.

Protokolün Kapsamı: Asgari İçerik ve Ötesi

Kanunun aradığı asgari içerik iki başlıktır: boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumu. Malî sonuçlar; yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat taleplerinin düzenlenmesini veya bunlardan feragati kapsar. Çocukların durumu; velayetin hangi tarafta kalacağını, diğer tarafla kişisel ilişkinin gün ve saat düzenini ve iştirak nafakasını içerir. Taraflar dilerse mal paylaşımına ilişkin hükümleri de protokole ekleyebilir; eklenmemişse mal rejiminin tasfiyesi ayrı bir uyuşmazlık konusu olarak kalır ve ayrıntısı mal rejimi tasfiyesi rehberinde incelenir. Kaleme almada altın kural açıklıktır: tutarlar, ödeme tarihleri, görüş günleri ve teslim koşulları hiçbir yoruma ihtiyaç bırakmayacak, doğrudan uygulanabilir bir netlikte yazılmalıdır; muğlak her hüküm ileride ayrı bir uyuşmazlığın tohumudur. Velayet ve kişisel ilişki hükümleri hâkim denetiminin ağırlık merkezidir; çocuğun yararına aykırı görülen düzenlemeler m.166/3'teki değişiklik yetkisinin tipik kullanım alanıdır. Velayetin ayrıntıları için velayet rehberimize, nafakanın sonradan güncellenmesi için nafaka artırım rehberimize bakabilirsiniz.

Usul: Görevli Mahkeme ve Sürecin İşleyişi

Anlaşmalı boşanma davaları, 4787 sayılı Kanun m.4 uyarınca aile hukukundan doğan dava ve işleri gören aile mahkemelerinde görülür. Süreç tipik olarak şöyle işler: taraflar boşanmanın tüm sonuçlarını kapsayan protokolü hazırlar; dava eşlerin birlikte başvurusuyla veya bir eşin açtığı davanın diğerince kabulüyle kurulur; duruşmada hâkim tarafları bizzat dinler, iradelerin serbestliğini değerlendirir, protokolü inceler ve uygun bulursa boşanmaya hükmeder. Kanun 'tek celsede boşanma' vaadi vermez; duruşma sayısı ve sürecin toplam uzunluğu somut dosyaya, mahkemenin yoğunluğuna ve hâkimin denetim ihtiyacına bağlıdır. Bu rehber, doğrulanmış birincil metin olarak yalnız kanun hükümlerine dayanır; süre tahminleri ve içtihat pratikleri hakkında doğrulanmamış genelleme yapmaz. Kararın kesinleşmesiyle boşanma sonuç doğurur; protokolde kararlaştırılan yükümlülükler artık mahkeme kararının parçasıdır ve yerine getirilmezse ilamların icrası yoluyla takip edilebilir.

Anlaşma Bozulursa ve 2024 Değişikliği: Bir Yıllık Fiilî Ayrılık

Taraflardan biri karar kesinleşmeden anlaşmadan dönerse, dava çekişmeli usule dönüşür ve genel hükümlere göre yürür; bu ihtimal, protokol aşamasında tarafların gerçek mutabakatının önemini gösterir. Kanun ayrıca, reddedilen boşanma davalarından sonrası için özel bir yol içerir ve bu yol 2024'te önemli biçimde değişmiştir. 7532 sayılı Kanunla değişik m.166/4 uyarınca: Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir. Daha önce üç yıl olan bu fiilî ayrılık süresi 2024 değişikliğiyle bir yıla indirilmiştir; buna göre ret kararına rağmen ortak hayat bir yıl boyunca yeniden kurulamamışsa, taraflar arasında yeni bir kusur tartışmasına girilmeksizin boşanmaya karar verilir. Bu hüküm, anlaşmalı yolun tıkandığı, tarafların duruşmada anlaşamadığı veya ilk davanın herhangi bir sebeple reddedildiği durumlarda tarafların önündeki en güncel ve en öngörülebilir çıkış kapısıdır. Sürenin başlangıcı ret kararının kesinleştiği tarihtir; bu tarihin doğru tespiti ve fiilî ayrılığın kesintisiz sürdüğünün ortaya konması, ikinci davanın kaderini belirler.

Protokol Hazırlığında Sık Yapılan Hatalar

Uygulamada anlaşmalı boşanmaların tıkandığı nokta çoğunlukla protokolün kalitesidir. En sık hatalar şunlardır: nafaka ve tazminat kalemlerinin 'karşılıklı feragat' gibi tek cümleyle geçiştirilmesi ve hangi talepten kimin feragat ettiğinin belirsiz kalması; kişisel ilişki düzeninin 'uygun zamanlarda' gibi uygulanamaz ifadelerle yazılması; iştirak nafakasının tutar, ödeme günü ve artış esası belirtilmeden bırakılması; ortak konut, eşyalar ve araç gibi fiilî paylaşım konularının hiç düzenlenmemesi; ve mal rejimi tasfiyesinin protokol kapsamına girip girmediğinin açıkça yazılmaması. Bu belirsizliklerin her biri, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra ayrı bir dava konusu olarak tarafların karşısına yeniden çıkar. İkinci hata grubu iradeyle ilgilidir: bir tarafın süreci hızlandırmak için duruşmada 'her şeyi kabul edip' sonradan dönmeyi planlaması, hem m.166/3'teki serbest irade denetimine takılır hem de süreci çekişmeli usule savurur. Sağlıklı yol; her hükmün tutar, tarih ve koşul düzeyinde netleştirilmesi ve iki tarafın da metni gerçekten anlayarak imzalamasıdır.

Duruşma Günü: Pratik Hazırlık

Duruşmaya hazırlık basit ama kritiktir. Taraflar kimlikleriyle bizzat hazır bulunmalı; protokolün imzalı aslı dosyada olmalı; velayet ve kişisel ilişki hükümleri hakkında hâkimin sorularına tutarlı yanıt verilebilmelidir. Hâkimin protokolde değişiklik önermesi ihtimaline karşı tarafların hangi noktalarda esneyebileceklerini önceden konuşması, duruşmada sürecin kilitlenmesini önler; çünkü değişiklik ancak iki tarafça da kabul edilirse boşanmaya hükmolunur. Karar sonrasında ise kesinleşme şerhli kararın alınması ve nüfus kaydının güncellenmesi izlenmelidir; protokoldeki yükümlülüklerin takvimi de bu tarihten itibaren işlemeye başlar.

Hukuk AI ile Anlaşmalı Boşanma Sürecinizi Yönetin

Hukuk AI; protokol taslağı hazırlığı, şart kontrolü, dilekçe taslağı ve süreç takibi konularında yapay zeka desteği sunar. Mevzuata dayalı, kaynak gösteren çıktılar üreterek hak kaybı riskini azaltır. Hukuk AI çıktıları hukuki tavsiye değildir; somut uyuşmazlıklar için yetkili bir hukukçuya başvurunuz. Hemen Başla.

Hukuk AI (hukuk ai), protokol taslağı ve mevzuat araştırması hazırlığında kullanılabilecek bir destek aracıdır; hukuk yapay zeka özelliklerini ve kullanım sınırlarını inceleyebilirsiniz. Bir hukuk yapay zeka asistanı ile hazırlanan taslakta nihai hukuki değerlendirme avukat denetimi, boşanma kararı ise hâkim denetimi gerektirir.

Protokol kontrol tablosu: hangi mesele nerede açıklanmalı?

TMK m.166/3 bakımından protokolün uygunluğu yalnız eşlerin imzasıyla tamamlanmaz; boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumu hakkında kabul edilen düzenleme hâkimin denetiminden geçer.

Resmî dayanak: 4721 sayılı Kanun m.166/3. Erişim: 24 Ekim 2026.

Tablo hazır bir protokol metni değildir; dosya hazırlarken cevaplanması gereken soruları düzenler. Her satırın karşısına tarafların gerçek iradesini ve bunu açıklayan ayrı bir hükmü koyun. Örneğin çocukla görüşme planını yalnız bayramlar şeklinde bırakmak yerine hangi zaman diliminin kastedildiğini görüşün. Bu çalışma sırasında taraflar arasında anlaşılmayan bir konu kalırsa bunu imzadan sonra çözülecek ayrıntı gibi gizlemeyin. Mevcut protokolün farklı sürümlerini tarihleriyle saklamak, son duruşmada hangi metnin ele alındığını izlemeyi kolaylaştırır.

Velayet, kişisel ilişki ve nafaka birbirinden nasıl ayrılır?

TMK m.182 uyarınca çocukla kişisel ilişkinin düzenlenmesinde çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararı esas tutulur; velayeti kullanmayan eş çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.

Resmî dayanak: 4721 sayılı Kanun m.182/3. Erişim: 24 Ekim 2026.

Hazırlık notunda velayeti, görüşme düzenini ve giderlere katılımı üç ayrı başlıkta toplayabilirsiniz. Aynı çocuğa ilişkin olmaları bu konuların tek cümleyle yeterince açıklanacağı anlamına gelmez. Okul takvimi, sağlık ihtiyaçları ve teslim düzeni gibi bilgiler konuşulurken çocuğun kimlik ve sağlık belgelerini çevrimiçi araştırma girdisine taşımayın. Bu rehberin sorusu, anlaşmanın hangi başlıklarda açık olması gerektiğidir; velayet değişikliğinin ayrıntılı koşulları velayet davası rehberinin kapsamındadır.

TMK m.330/1, çocuk için nafaka belirlenirken çocuğun ihtiyaçlarının yanında ana ve babanın hayat koşulları ile ödeme güçlerinin ve çocuğun gelirlerinin de değerlendirilmesini öngörür.

Resmî dayanak: 4721 sayılı Kanun m.330/1. Erişim: 24 Ekim 2026.

Protokol üzerinde çalışırken gider listesini bir ebeveynin talep ettiği sonuçtan ayırın. Eğitim, ulaşım ve sağlık gibi kalemleri belgenin dönemiyle birlikte not etmek, geçmiş harcamayla gelecek beklentisini karıştırmayı önler. Bu liste üzerinden otomatik bir nafaka oranı üretilmez. Sonraki yıllarda koşulların değişmesi ise ayrı bir araştırma konusudur; nafaka artırım rehberi mevcut kararın yeniden değerlendirilmesini açıklar.

Mal rejiminin sona ermesi ile tasfiye aynı işlem midir?

TMK m.225/2, boşanma kararı verilmesi hâlinde mal rejiminin dava tarihinden geçerli olmak üzere sona ermesini düzenler; bu hüküm tek başına bütün malvarlığının paylaşım hesabını veya tasfiye sonucunu belirlemez.

Resmî dayanak: 4721 sayılı Kanun m.225/2. Erişim: 24 Ekim 2026.

TMK m.202 uyarınca eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejimi asıldır; eşler mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen başka bir rejimi kabul edebilir.

Resmî dayanak: 4721 sayılı Kanun m.202. Erişim: 24 Ekim 2026.

Bu nedenle boşanma konusunda anlaşmış olmayı, her taşınmaz ve borç yönünden tasfiye hesabının yapıldığına dair kanıt gibi okumayın. Hazırlık için malın edinim tarihi, kayıt bilgisi, varsa rejim sözleşmesi ve tarafların bu mala ilişkin beyanını ayrı satırlara yazın. Hangi talebin protokolle ele alındığı, hangisinin ayrıca inceleneceği açıkça konuşulmalıdır. Burada katkı veya katılma alacağı hesabı yapılmaz; hesap ve tasfiye koşulları için mal rejimi tasfiyesi rehberine geçebilirsiniz.

Bizzat dinleme, ikrar ve hâkimin değişiklik önerisi

TMK m.166/3, anlaşmalı boşanmada tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı kuralının uygulanmayacağını belirtirken, tarafların bizzat dinlenmesi ve iradelerinin serbestçe açıklanması denetimini ayrıca zorunlu tutar.

Resmî dayanak: 4721 sayılı Kanun m.166/3. Erişim: 24 Ekim 2026.

İkrar istisnasını protokolün hiçbir incelemeden geçmeyeceği biçiminde yorumlamayın. Duruşma hazırlığında her iki taraf da protokoldeki ödeme, çocuk ve diğer sonuçları kendi sözleriyle açıklayabilmelidir. Bir tarafın anlamadığı hükmü yalnız işlemi hızlandırmak için kabul etmesi, sağlıklı bir hazırlık yöntemi değildir. Hâkimin önerisiyle yeni bir metin oluşursa önceki imzalı metinle farklarını karşılaştırın ve hangi hükmün değiştiğini not edin.

TMK m.166/3 gereğince hâkimin anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya hükmolunur; bu kabul sağlanmadığında aynı fıkranın anlaşmalı karar koşulu tamamlanmış olmaz.

Resmî dayanak: 4721 sayılı Kanun m.166/3. Erişim: 24 Ekim 2026.

Bu sonuç, anlaşmazlık çıktığı anda boşanma kararı verileceği veya dosyanın kendiliğinden tüm delilleri tamamlanmış bir çekişmeli davaya dönüşeceği anlamına gelmez. Dilekçeler, talep ve delillerin mevcut durumunu avukatınızla inceleyin. Çekişmeli yoldaki vakıa ve delil hazırlığı için çekişmeli boşanma rehberine başvurun. Bu ayrım aynı konuyu tekrar etmek yerine anlaşmalı yolun sınırını gösterir.

Bir yıllık evlilik ile ret sonrası bir yıl nasıl ayrılır?

TMK m.166/3 içindeki en az bir yıllık evlilik koşulu ile m.166/4 içindeki ret kararının kesinleşmesinden başlayan bir yıllık süre farklı koşullardır; fiilî ayrılık tek başına ret ve kesinleşme şartlarının yerine geçmez.

Resmî dayanak: 4721 sayılı Kanun m.166/3; 4721 sayılı Kanun m.166/4. Erişim: 24 Ekim 2026.

2024 değişikliği dördüncü fıkradaki önceki üç yıllık süreyi bir yıla indirdi. Belge hazırlığında evlenme tarihi, önceki davanın ret kararı ve kesinleşme kaydını ayrı olaylar olarak gösterin. Ortak hayatın yeniden kurulup kurulmadığına ilişkin olguları bu tarihlerden bağımsız bir başlıkta anlatın. Aynı yıl kelimesinin geçmesi iki yolun aynı olduğu anlamına gelmez. Eşlerin yalnız ayrı adreslerde bulunmasından hareketle yeni bir dava koşulunun kesin oluştuğu sonucuna varmayın.

Harç ve masraf hazırlığı: rakamdan önce kapsam

Bu bölümde harç, avans veya vekâlet ücreti tutarı verilmez. Başvuru öncesi güncel yıl tarifesini ve dosyadaki talepleri birlikte inceletin; eski bir internet yazısındaki rakamı doğrudan bütçeye taşımayın. Kendi hazırlık listenizde mahkeme işlemleriyle avukatla görüşülen hizmet kapsamını ayrı tutabilirsiniz. Protokole yazılan gider paylaşımının neyi kapsadığını ayrıca sorun. Somut masrafın ne olacağı, geçerli tarife ve dosyanın işlemleri görülmeden bu rehberden hesaplanamaz. Hazırlanan taslağın son kontrolünde taraf bilgileri, metin sürümü, talepler, çocuklara ilişkin düzenleme ve malvarlığı kapsamını birlikte gözden geçirin.

Boşanmada maddi ve manevi tazminat: protokolde iki ayrı değerlendirme

TMK m.174/1, boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu tarafın, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat istemesini düzenler.

Bu hükmü okurken önce talebin hangi menfaate ilişkin olduğunu ayırın. Mevcut menfaat ile gelecekte beklenen menfaat aynı ifade değildir; hazırlık notunuzda bugünkü durumu ve geleceğe ilişkin beklentiyi ayrı satırlara yazabilirsiniz. Beklentinin neye dayandığı, boşanmayla nasıl ilişkilendirildiği ve hangi belgeyle açıklanabileceği görüşmede ele alınacak sorulardır. Bu sorular bir hesap formülü veya tazminatın kabul edileceği sözü değildir. Protokolde yalnız tazminat kelimesinin bulunması yerine hangi talebin konuşulduğunu iki tarafın da aynı anlamda kullanması amaçlanır.

TMK m.174/1 içinde kusursuz veya daha az kusurlu olma koşulu talepte bulunan taraf için, kusurlu olma koşulu ise talebin yöneltildiği taraf için belirtilmiştir.

Bir taslak hazırlarken iki tarafın sıfatını yer değiştirerek okumayın. Örneğin kendi notunuzda talep eden eş, talebin yöneltildiği eş, zedelendiği belirtilen menfaat ve açıklanacak olay için ayrı alanlar açın. Bu bir resmî başvuru formu değildir; tarafların anlatımını düzenlemeye yarayan çalışma yöntemidir. Olay anlatımıyla istenen sonucu aynı satıra sıkıştırmak yerine, önce ne yaşandığını sonra hangi sonucun görüşülmesini istediğinizi yazın. Kusur değerlendirmesini yalnız karşı tarafın protokolü imzalamaya hazır olmasından çıkaran otomatik bir yorum yapmayın.

TMK m.174/2 bakımından manevi tazminat, boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan tarafın kusurlu diğer taraftan uygun miktarda para ödenmesini istemesine ilişkindir.

Maddi ve manevi talepleri aynı başlığın içinde eritmek yerine, kişilik hakkına ilişkin anlatımı ekonomik menfaat açıklamasından ayrı tutun. Hazırlık görüşmesinde hangi olayın hangi taleple bağlantılı olduğunu sorun. Kişisel notlarda gereksiz özel hayat ayrıntılarını çoğaltmayın; avukata gösterilecek belgeleri kamuya açık örnek protokole veya yapay zekâ girdisine taşımayın. Burada kişilik hakkı ihlalinin somut dosyada gerçekleştiğine karar verilmez. Amaç, iki farklı tazminat başlığının aynı gerekçeyle ve aynı sonuca bağlanarak gelişigüzel kullanılmasını önleyecek bir okuma düzeni kurmaktır.

TMK m.174 iki tazminat türünde de uygunluk ölçütünü kullanır; TMK m.4 ise kanunun takdir yetkisi tanıdığı konularda hâkimin hukuka ve hakkaniyete göre karar vereceğini belirtir.

Dolayısıyla bu rehberden sabit bir ödeme cetveli çıkarmayın. Çalışma tablonuzda maddi talep ile manevi talebi ayrı gösterip her birinin karşısına tarafların görüşünü yazabilirsiniz. Ödeme konuşuluyorsa kimden kime, hangi tarih veya takvimle, hangi talep için ödeme düşünüldüğünü ayrıca netleştirin. Bu alanlar örnek hazırlık sorularıdır; kişiye özel sözleşme hükmü değildir. Ödeme veya vazgeçme ifadelerinin somut dosyadaki anlamını avukatınızla inceleyin; protokolde bir cümlenin bulunmasından hareketle bütün geçmiş ve gelecekteki taleplerin sonucu hakkında bu bölümden kesin hüküm çıkarmayın.

Anlaşmalı boşanmada tazminata ilişkin protokol düzenlemesini değerlendirirken TMK m.174 ile birlikte m.166/3 içindeki malî sonuçların hâkim tarafından uygun bulunması koşulu da dikkate alınır.

Protokole yazılmış tutar veya kabul beyanını, hâkimin incelemesinin tamamlandığını gösteren bir belge gibi kullanmayın. Hazırlıkta taslak metni, tarafların üzerinde konuştuğu son sürümü ve duruşmada ele alınan düzenlemeyi tarihleriyle ayırmak yararlı olabilir. Özellikle tazminat, nafaka ve malvarlığı paylaşımı için aynı genel cümleyi kullanmak yerine her başlığın neyi kapsadığını sorun. Bu bölüm feragatin kapsamını veya sonradan hangi davanın açılabileceğini çözmez; bu sonuçlar için somut hükmün ayrıca incelenmesi gerekir.

Yabancılık unsuru taşıyan anlaşmalı boşanma: uygulanacak hukuk ve yetki

5718 sayılı MÖHUK m.14/1, boşanma ve ayrılık sebepleri ile hükümlerini eşlerin müşterek millî hukukuna bağlar; ayrı vatandaşlıkta müşterek mutad mesken hukukunu, bunun bulunmaması hâlinde Türk hukukunu gösterir.

Yabancılık unsuru bulunan dosyada araştırmaya yalnız Türkçe protokol başlığı üzerinden başlamayın. Eşlerin vatandaşlık bilgileri ve birlikte yaşamlarını sürdürdükleri yere ilişkin bilgiler için ayrı bir hazırlık notu oluşturun. Kanundaki sıralamayı incelerken millî hukuk ile mutad mesken hukukunu birbirinin yerine yazmayın. Bu rehber, belirli bir ülke hukukunu seçmez veya o ülkenin anlaşmalı boşanma koşullarını açıklamaz. Ortak vatandaşlık ya da yaşam yeri hakkındaki bilgi eksikse bunu tamamlanmış kabul etmek yerine araştırma sorusu olarak dosyada açıkça gösterin.

MÖHUK m.14/2, boşanmış eşler arasındaki nafaka taleplerinde birinci fıkranın uygulanacağını ve bu kuralın ayrılık ile evlenmenin butlanında da geçerli olduğunu düzenler.

MÖHUK m.14/3 boşanmada velâyet ve velâyete ilişkin sorunları birinci fıkraya bağlarken, m.14/4 geçici tedbir taleplerine Türk hukukunun uygulanacağını belirtir.

Bu ayrımı bir hazırlık çizelgesine dönüştürebilirsiniz: boşanmanın sebepleri ve hükümleri, eşler arasındaki nafaka, velâyet ve geçici tedbir için ayrı satırlar açın. Her satırda başvurulacak fıkrayı ve henüz cevaplanmamış soruyu belirtin. Aynı dosyada birlikte konuşulmaları bütün soruların aynı fıkra numarasıyla yanıtlanacağı anlamına gelmez. Geçici talep ile nihai düzenleme için kullanılan belge ve açıklamaları da karıştırmayın. Burada hiçbir ülke veya mahkeme için sonuç öngörülmez; maddeyi doğru alt başlıklara ayırarak hukukçu görüşmesine hazırlanılması amaçlanır.

MÖHUK m.40/1, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin iç hukukun yer itibarıyla yetki kuralları tarafından belirleneceğini söyler; m.14 ise uygulanacak hukuku düzenler.

Bu nedenle hangi hukuk uygulanacak sorusuna verilen cevabı doğrudan hangi mahkemeye başvurulacak sorusunun cevabı yerine koymayın. Burada belirli bir mahkemenin milletlerarası yetkili olduğu ileri sürülmez. Dosyaya özgü yetki incelemesi ayrıca yapılmalıdır. Daha önce yabancı ülkede verilmiş bir kararın Türkiye’deki etkisi ise bu rehberin protokol hazırlığından farklı bir araştırma konusudur; mevcut kararınız varsa tanıma ve tenfiz rehberini bu farklı soruyu ayırmak için okuyabilirsiniz. Araştırma notlarınızdaki ülke, kişi ve belge bilgilerini genel bilgilendirme örnekleriyle karıştırmayın.

Boşanmada harç ve gider kalemleri: maktu ve nispi ayrımını okuma

492 sayılı Harçlar Kanunu m.1 yargı harçlarını kanunun kapsamındaki harçlar arasında sayar; m.2 yargı işlemlerinden bağlı (1) sayılı tarifede yazılanları yargı harçlarına tâbi tutar.

Harçlar Kanunu’na bağlı (1) sayılı tarifenin A bölümünde başvurma harcı, celse harcı ve karar ve ilam harcı ayrı başlıklardır; karar ve ilam harcı altında nispi ve maktu ayrımı bulunur.

Tarifenin A/III-1-a bendi, konusu belli bir değerle ilgili davalarda esas hakkında verilen kararlar için hüküm altına alınan anlaşmazlık konusu değeri esas alır; A/III-2-a bendi ise ilk fıkra dışında kalan davalardaki esas kararlarını maktu harç başlığında düzenler.

Bu tarife yapısı, boşanma dosyasına eklenen her talebin otomatik olarak aynı harç kalemine gireceğini söyleyen bir kısa yol değildir. Hazırlık listenizde başvuru işlemini, kararın konusunu ve görüşülecek diğer giderleri ayrı yazın. Tazminat veya başka bir parasal talep varsa bunun hangi kapsamda ileri sürüldüğünü hukukçuya gösterin. Burada boşanmanın eki olan taleple bağımsız parasal davanın somut harçlandırılması hakkında sonuç üretilmez. Güncel ödeme tutarı, oran, avans veya toplam masraf hesabı verilmez; tarife satırıyla dosyanın gerçek işlem kapsamı birlikte incelenmelidir.

Son kontrol için her satırın yanına bunun kanun hükmü mü, tarafın isteği mi yoksa henüz cevap bekleyen soru mu olduğunu yazın. Bir hukuk yapay zeka asistanı ile araştırma başlıklarını düzenlerken de aynı ayrımı koruyun: kişisel belge yüklemek yerine kimliksiz sorular hazırlayın, bulunan maddeyi resmî metinden kontrol edin ve açık kalan soruları avukatınıza taşıyın. Yapay zekâ çıktısını mahkeme kararı veya dosyaya özel hukuki değerlendirme yerine kullanmayın.