Ticari Davalarda Zorunlu Arabuluculuk Nedir?
6102 sayılı TTK'nın 5A maddesi uyarınca, ticari uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur. Bu düzenleme, ticari yargı sisteminin yükünü hafifletmek ve uyuşmazlıkların mahkeme dışında çözülmesini teşvik etmek amacıyla getirilmiştir. Zorunlu arabuluculuk, 2019 yılında yürürlüğe girmiştir.
Zorunlu Arabuluculuk Kapsamı
Hangi Davalar Kapsam İçinde?
Ticari uyuşmazlıklar kapsamındadır. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri arabuluculuk zorunluluğu kapsamındadır. Sigorta, bankacılık, faktoring, finansal kiralama ve ticari nitelikteki diğer uyuşmazlıklar da dahildir. Taşınmazın aynına ilişkin davalar ve çekişmesiz yargı işleri kapsam dışıdır.
Kapsam Dışı Davalar
Taşınmazın aynına ilişkin davalar, iflas davaları, ticari şirketlerin fesih ve tasfiyesi davaları (belirli istisnalar hariç) ve çekişmesiz yargı işleri zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır. Ayrıca iş hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklar kendi usulüne tabidir (bkz. İş Hukuku Rehberi).
Arabuluculuk Süreci
Başvuru ve Arabulucu Ataması
Başvuru, UYAP Arabuluculuk Portalı üzerinden elektronik ortamda yapılır. Sistem sırayla arabulucu atar; taraflar anlaşırsa ortak bir arabulucu seçebilir. Arabulucu, taraflarla ayrı ayrı veya birlikte toplantılar yapabilir. İlk toplantıda tarafların katılımı zorunludur; mazeretsiz katılmama halinde yargılama giderleri o tarafa yükletilir.
Süre ve Uzatma
İlk toplantıdan itibaren 6 hafta içinde süreç tamamlanmalıdır. Zorunlu hallerde arabulucu tarafından en fazla 2 hafta ek süre verilebilir. Süre sonunda anlaşma sağlanmazsa anlaşmama tutanağı düzenlenir. Bu tutanakla birlikte dava açma hakkı doğar ve zamanaşımı kesilir.
Anlaşma ve Hukuki Sonuçları
Anlaşma Tutanağı
Taraflar anlaşmaya varırsa anlaşma tutanağı düzenlenir. Tutanak taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır. Anlaşma tutanağı, avukatlar tarafından imzalanmışsa icra edilebilirlik şerhi alınmak üzere mahkemeye sunulabilir. Mahkeme şerhi verdiğinde tutanak ilam niteliği kazanır (HUAK m.18).
İcra Edilebilirlik Şerhi
İcra edilebilirlik şerhi, anlaşma tutanağının ilam gibi icra edilebilmesini sağlar. Başvuru için yetkili mahkeme, şerhin verildiği yer icra dairesidir. Şerh alındıktan sonra alacaklı doğrudan icra takibi başlatabilir. Bu, arabuluculuğa ayrı bir etkinlik kazandırmaktadır.
Arabuluculuk Ücreti
Zorunlu arabuluculuk ücreti, Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen tarifeye göre hesaplanır ve taraflarca eşit ödenir. Anlaşma sağlanamazsa ücret bakanlık bütçesinden karşılanır. Dava açıldığında arabuluculuk ücreti yargılama giderlerine dahil edilir ve haksız çıkan tarafa yükletilir. Hukuk AI platformu, arabuluculuk başvuru dilekçeleri ve süreç takibi konusunda hukuki danışmanlık sunar. Hemen Başla.