İş Hukuku Nedir?
İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki ilişkiyi düzenleyen hukuk alanıdır. Türkiye'de temel mevzuat 4857 sayılı İş Kanunu'dur; ayrıca 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri de uygulanır. İş hukuku, işçiyi koruma ilkesi gözeterek asgari çalışma koşullarını, ücret, izin, tazminat ve fesih süreçlerini düzenler.
İş Sözleşmesi Türleri ve Kuruluşu
İş sözleşmesi, işçinin işverene bağımlı olarak iş görmesini ve işverenin buna karşılık ücret ödemesini içeren sözleşmedir. Süreli ve belirsiz süreli, tam ve süreli, deneme süreli, çağrı üzerine ve mevsimlik sözleşmeler İş Kanunu'nda düzenlenmiştir. Yazılı şekle bağlı değildir; ancak 4857 sayılı Kanun'un 3. maddesi gereği işveren en az 10 işçi çalıştırıyorsa iş sözleşmesini yazılı yapmakla yükümlüdür.
Kıdem ve İhbar Tazminatı
Kıdem Tazminatı
İşçinin en az bir yıl çalışması ve işverenin feshi halinde kıdem tazminatı ödenir. İş Kanunu madde 120 ve devamı uyarınca, her çalışma yılı için 30 günlük brüt ücret tutarında hesaplanır. Kıdem tazminatına esas ücretin devlet memuru maaşına eşit bir tavanı vardır ve yıllık olarak belirlenir.
İhbar Tazminatı
Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde taraflar fesih bildirimi süresine uymazsa ihbar tazminatı ödenir. Bildirim süreleri işçinin kıdemine göre 2-4-6-8 haftadır. İşveren bu süreyi beklemek istemezse ihbar tazminatı ödeyerek sözleşmeyi feshedebilir.
İşe İade Davası
İşe iade davası, işçinin haklı sebep olmadan çıkarılması halinde açılan davadır. Dava için işçinin en az 6 ay çalışmış, işverenin 30+ işçi çalıştırıyor olması ve fesih tarihten itibaren 1 ay içinde dava açılması gerekir. Dava İş Mahkemesi'nde açılır ve kazanıılırsa işçi 1 ay içinde işe geri başvurmalı; işveren 1 ay içinde işe almalıdır. Aksi halde işe iade tazminatı ödenir.
Fazla Mesai ve Hafta Tatili
Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla mesaidir ve normal saat ücretinin 1,5 katı ödenir. Hafta tatili gününde çalışma 2 kat ücret gerektirir. Fazla çalışma işçinin onayına bağlıdır; ancak işin niteliği gereği zorunlu haller vardır. İş kazası ve meslek hastalığı konusunu İş Kazası Tazminat Davası rehberinde inceleyebilirsiniz.
Mobbing ve İşçi Hakları
Mobbing, işyerinde sistematik psikolojik baskıdır. İşçi mobbing nedeniyle haklı fesih yaparak kıdem-ihbar tazminatını alabilir; ayrıca maddi ve manevi tazminat davası açabilir. Delil toplama (yazışma, tanık, kamera) kritiktir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, mobbingi ağır yaptırımlarla değerlendirir.
İş Uyuşmazlıklarında Yargı Yolu
İş uyuşmazlıklarında görevli mahkeme İş Mahkemesi'dir. Önce arabuluculuk zorunluluğu vardır (2019'dan itibaren). Yetkili mahkeme işyerinin veya işçinin ikametgahının bulunduğu yerdir. Davalar ortalama 12-24 ay sürer. Hukuk AI platformu, iş hukuku mevzuatı ve Yargıtay içtihatlarına dayalı dilekçe ve analiz üretir. Hemen Başla.