Tüketici Hukuku Nedir?
Tüketici hukuku, tüketici ile satıcı/sağlayıcı arasındaki ilişkide tüketicinin korunmasını düzenleyen hukuk dalıdır. Türkiye'de temel mevzuat 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'dur (TPHK). Tüketici hukuku, bilgi asymetrisini gidermek ve tüketiciyi korumak için emredici hükümler içerir.
Ayıplı Mal ve Hizmet
Ayıplı mal, sözleşmeye veya objektif niteliğe uygun olmayan maldır. TPHK madde 8-13'e göre tüketici, ayıplı mal teslim aldığı tarihten itibaren 30 gün içinde satıcıya bildirim yapmalıdır. Haklar: bedelden indirim, değiştirme, ücretsiz onarım veya sözleşmeden dönme. Ayıplı hizmet için de benzer haklar doğar. Garanti belgesi olan mallarda garanti süresi 2 yıldır.
Mesafeli Satış ve Cayma Hakkı
Mesafeli satış, internet, telefon veya elektronik ortamda yapılan satıştır. TPHK madde 46-51 uyarınca tüketici, malı teslim aldığı tarihten itibaren 14 gün içinde hiçbir sebep göstermeden cayma hakkını kullanabilir. Cayma için satıcıya yazılı bildirim (form veya ihtarname) gönderilir. Satıcı bedeli 10 gün içinde iade eder; iade nakliyesi satıcıya aittir.
Cayma hakkının istisnaları:
- Kişiye özel üretilmiş mallar
- Çabuk bozulan gıda ve çiçek
- CD/DVD (ambalaj açılmışsa)
- Hijyenik nedenlerle geri alınamayan mallar
Kapıdan Satış ve Kampanyalı Satış
Kapıdan satış, tüketiciyi ev/işyerinde ziyaret ederek yapılan satıştır. TPHK madde 49-50 tüketiciye 14 gün cayma hakkı tanır. Kampanyalı tüketici işlemi (iptal edilebilir abonelik, hediye) için de tüketici hakları korunur. Satıcının tüketiciyi evinde ziyaret etmeden önce yazılı onay alması gerekir.
Tüketici Hakem Heyeti ve Mahkemesi
Tüketici uyuşmazlıkları için iki yol vardır:
- Tüketici hakem heyeti: Değeri belirli bir tutarı (2026 itibarıyla ~173.000 TL) aşmayan uyuşmazlıklarda tüketici başvurur. Karar bağlayıcıdır; mahkeme denetimine tabidir.
- Tüketici mahkemesi: Daha yüksek değerli veya hakem heyeti kararı sonrası açılan davalar. Görevli mahkeme tüketici mahkemesidir.
Yanıltıcı Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar
TPHK madde 16, yanıltıcı reklam ve haksız ticari uygulamaları yasaklar. Tüketici, yanıltıcı reklam nedeniyle zarar gördüyse Ticaret Bakanlığı'na şikayet edebilir ve tazminat davası açabilir. Bakanlık idari para cezası uygulayabilir. Reklamların tüketiciyi yanıltmaması esastır.
Finansal Tüketici İşlemleri
Tüketici kredisinde, banka toplam maliyeti (faiz + masraf) açıklamak zorundadır. Tüketici erken ödeme hakkına sahiptir ve 14 gün içinde cayma hakkı vardır. Haksız sözleşme şartları (tek taraflı değişiklik hakkı, aşırı ceza) tüketici lehine yorumlanır.
Tüketici Uyuşmazlıklarında Yargı Yolu
Tüketici uyuşmazlıklarında önce hakem heyeti başvurusu önerilir (hızlı, ücretsiz). Olumsuz sonuçta tüketici mahkemesinde dava açılır. Davalar basit yargılama usulüne tabidir. Hukuk AI platformu, TPHK mevzuatı ve Yargıtay içtihatlarına dayalı dilekçe ve analiz üretir; somut uyuşmazlıklar için bireysel hukuki tavsiye alınması önerilir. Hemen Başla.