Banka işlemlerinde önce ürünün türünü belirleyin
Banka ile yaşanan uyuşmazlıkta tüketici kredisi, konut finansmanı, kredi kartı ve ücret kalemini aynı başlık altında değerlendirmek hatalı sonuçlara yol açabilir. Bu rehber, ürünün türüne göre kanunda hangi maddelerin inceleneceğini açıklar. Güncel kart faiz oranı veya yıllık hakem heyeti sınırı hakkında teyitsiz rakam verilmez. Açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; belirli bir masrafın kesin iadesi, başvurunun kabulü veya hukuki görüş yerine geçmez. Somut dosyada sözleşme, ödeme hareketleri ve mevcut bildirimlerin birlikte okunması gerekir.
6502 sayılı Kanun m.3, tüketiciyi ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlar; tüketici işlemi tanımına bankacılık sözleşmelerini de dahil eder. İşlemin amacı bu nedenle önemlidir. Aynı bankanın müşterisi olmak, bütün kredi ilişkilerinin tüketici kredisi sayılacağı anlamına gelmez. İnceleme, sözleşmenin ürün adı yanında kullanım amacı ve tarafların işlemdeki konumunu da kapsar. [6502 sayılı Kanun, m.3]
Tüketici kredisi ve sözleşme öncesi bilgi
6502 m.22, tüketici kredisi sözleşmesini faiz veya benzeri menfaat karşılığında ödemenin ertelenmesi, ödünç veya benzeri finansman yollarıyla kredi verilmesi ya da taahhüt edilmesi olarak düzenler. Yazılı veya mesafeli kurulmadıkça geçerli olmaz; kredi veren sonradan geçersizliği tüketici aleyhine ileri süremez. M.23, koşulları içeren sözleşme öncesi bilgi formunun sözleşmeden makul süre önce verilmesini zorunlu tutar. [6502 sayılı Kanun, m.22] [6502 sayılı Kanun, m.23]
Bilgi formu ve imzalı sözleşmeyi ayrı belgeler olarak saklayın. İnceleme hazırlığında teklifin toplam geri ödeme tutarı, faiz ifadesi, taksit düzeni ve ücret kalemlerini karşılaştırmak yararlıdır. Bankadan gelen bir ekran görüntüsünde hangi ürünün gösterildiğini ve belgenin tarihini not edin. Yalnız aylık taksit tutarına bakarak farklı vadeleri karşılaştırmak yerine aynı zaman aralığını kullanın. Bu liste pratik hazırlık önerisidir; listelenen başlıkların her birinin tek başına iade hakkı doğurduğu anlamına gelmez.
Cayma hakkı ve kullanılan kredinin geri ödenmesi
6502 m.24, tüketici kredisi sözleşmesinden on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayma hakkı tanır. Bildirimin süre içinde kredi verene yöneltilmesi yeterlidir. Kredi kullanılmışsa tüketici anaparayı ve kullanım tarihinden geri ödeme tarihine kadar tahakkuk eden akdî faizi, bildirimi göndermesinden sonra en geç otuz gün içinde geri öder. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa krediden cayılmamış sayılır. [6502 sayılı Kanun, m.24]
Aynı madde, hesaplanan akdî faiz ile kamu kurumlarına veya üçüncü kişilere ödenmiş masraflar dışında tüketiciden bedel istenemeyeceğini düzenler. Cayma süresi içinde kredi borcunun tamamının erken ödenmesinde bildirim aranmaksızın madde hükümleri uygulanır. Bu çerçeve, cayma hâlinde anaparayı bankanın tüketiciye iade edeceği şeklinde anlatılamaz; krediden yararlanan tüketicinin geri ödeme yükümlülüğü kanunda açıkça yer alır. [6502 sayılı Kanun, m.24]
Erken ödeme ile konut finansmanı tazminatını karıştırmayın
6502 m.27, tüketicinin vadesi gelmemiş taksitleri veya kredi borcunun tamamını erken ödeyebilmesini düzenler. Kredi veren, erken ödenen miktara göre gerekli bütün faiz ve diğer maliyet unsurlarında indirim yapmakla yükümlüdür. Tüketici kredisine ilişkin bu maddede genel bir yüzde iki erken ödeme tazminatı bulunmaz. Konut finansmanına ait ayrı hükmü, bütün tüketici kredilerine doğrudan uygulamak doğru değildir. [6502 sayılı Kanun, m.27]
Konut finansmanında 6502 m.37/2, sabit faiz ve sözleşmede yer verilmesi koşuluyla erken ödeme tazminatını ayrıca düzenler. Gerekli faiz indirimi sonrası erken ödenen tutar esas alınır; kalan vade otuz altı ayı aşmıyorsa yüzde bir, aşıyorsa yüzde iki üst sınırı vardır. Değişken faizli durumda erken ödeme tazminatı istenemez. Bu eşikler genel ihtiyaç kredisi için değil, maddede belirtilen konut finansmanı düzenlemesi içindir. [6502 sayılı Kanun, m.37]
Erken ödeme teklifini incelerken kalan anapara, indirim kalemi ve varsa tazminatın hangi ürüne dayandırıldığını ayrı satırlarda gösterin. Sadece toplam kapama bedelini görmek, hangi kalemin hangi nedenle istendiğini anlamayı zorlaştırır. Bankanın verdiği dökümle sözleşmedeki ürün türünü karşılaştırın; konut finansmanı ile ihtiyaç kredisi ifadelerini birbirinin yerine kullanmayın. Hesap ayrıntısında eksik veri varsa bunu açıkça belirtin. Bu rehber mevcut bir teklifin sayısal doğruluğunu değerlendirmez ve kapama işlemi yapmaz.
Faiz değişikliği ve taksitlerin muaccel olması
6502 m.25, belirli süreli tüketici kredisinde faizin sabit olmasını ve tüketici aleyhine değiştirilememesini düzenler. M.26, belirsiz süreli kredide faiz artışının yürürlüğünden otuz gün önce yazılı bildirim gerektirir; artış geriye yürütülemez. Bildirimden en geç altmış gün içinde borcu tamamen ödeyip kredi kullanmaya son veren tüketici faiz artışından etkilenmez. Belirli ve belirsiz süreli ürün ayrımı burada da korunmalıdır. [6502 sayılı Kanun, m.25] [6502 sayılı Kanun, m.26]
6502 m.28, belirli süreli kredide kalan borcun tamamını isteme hakkı saklı tutulmuşsa, kredi verenin bütün edimlerini ifa etmiş olması ve tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksitte temerrüdü koşullarını düzenler. Bu hakkın kullanılması için en az otuz gün süre verilerek muacceliyet uyarısı gerekir. Muaccel kılınan taksit hesabında faiz, komisyon ve benzeri masraflar dikkate alınmaz. [6502 sayılı Kanun, m.28]
Kart faizinde yetkili kurum ve bileşik faiz yasağı
5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu m.26, azami akdî ve gecikme faiz oranlarını belirleyip ilan etme yetkisini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına verir. Kart uygulamasından doğan borçlarda temerrüt dahil bileşik faiz uygulanmaz. Bu nedenle güncel kart faizi için BDDK tarafından ilan edildiği iddiası yerine TCMB yetkisi esas alınır. Dönemsel oran duyurusu ayrıca kontrol edilmeden bu rehberde sayısal üst sınır yazılmaz. [5464 sayılı Kanun, m.26]
6502 m.31/3, kart çıkaran kuruluşların yıllık üyelik aidatı veya benzeri isim altında ücret almadıkları bir kredi kartı türü sunmasını zorunlu tutar. Bu hüküm bütün kartların her durumda aidatsız olduğu anlamına gelmez. Aynı maddenin ilk fıkrası, belirli süreli kredi için açılan ve sadece kredi işlemleri yapılan hesaptan herhangi bir adla ücret veya masraf alınamayacağını düzenler. [6502 sayılı Kanun, m.31]
Ücret, sigorta ve haksız şart kontrolü
6502 m.4/3, bankacılık ürünlerinde faiz dışındaki ücret, komisyon ve masraf türleri ile usul ve esasların TCMB tarafından belirlenmesini düzenler. M.5 ise müzakere edilmeden eklenmiş ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine dengesizlik yaratan şartları tanımlar; haksız şartlar kesin hükümsüzdür, kalan hükümler geçerliliğini korur. Yalnız masrafın adından hareketle bütün tahsilatların kesin iade edileceği sonucu çıkarılamaz. [6502 sayılı Kanun, m.4] [6502 sayılı Kanun, m.5]
6502 m.29, tüketicinin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla açık talebi olmadan kredi bağlantılı sigorta yaptırılamayacağını düzenler. Kredi veren sigortasız sözleşme de teklif etmek koşuluyla sigortalı kredi sunabilir. Tüketicinin seçtiği sigorta şirketinden sağladığı teminat kabul edilmelidir; teminatın kalan borç ve vadeyle uyumu da düzenlenir. Krediyle ilgili olanlar dışındaki yan finansal ürün veya hizmetler, kredi sözleşmesinin satın alma koşulu yapılamaz. [6502 sayılı Kanun, m.29]
Başvuru hazırlığı ve yetkili çözüm yolu
İtiraz etmek istediğiniz her tahsilatı tarih, tutar, açıklama ve belge numarasıyla listeleyin. Talep metninde hangi kalemin neden tartışıldığını açıkça belirtmek, yalnız genel bir masraf iadesi ifadesinden daha izlenebilir bir dosya oluşturur. Bu hazırlık önerisi, her uyuşmazlık için önce bankaya başvurmanın zorunlu olduğu iddiası değildir. Sözleşme, hesap özeti, mevcut banka yanıtı ve sigorta belgelerini ayrı tutun; bulunmayan belgeyi varmış gibi yazmayın. Bankanın yanıt vermemesi de tek başına talebin kabul edildiğini gösteren kanıt olarak kullanılmamalıdır.
6502 m.68, hakem heyetine başvuru için değer sınırını ve bu sınırın yıllık artış mekanizmasını düzenler. Yıllık tebliğ doğrulanmadan bu sayfa 2026 tutarı belirtmez. M.73 tüketici uyuşmazlıklarında tüketici mahkemesinin görevini, m.73/A ise dava öncesi arabuluculuk kuralını ve hakem heyeti kapsamı ile heyet kararına itiraz gibi istisnaları düzenler. Başvuru yolu somut uyuşmazlığın niteliği ve değerine göre kontrol edilir. [6502 sayılı Kanun, m.68] [6502 sayılı Kanun, m.73] [6502 sayılı Kanun, m.73/A]
Genel başvuru çerçevesi için tüketici hakem heyeti rehberi, sözleşme koruması için tüketici hukuku rehberi incelenebilir. Hukuk AI yayımlayıcı kimliğidir; hukuki dayanaklar aşağıdaki resmî kanun kaynaklarıdır. Bu sayfa kesin iade garantisi, güncel oran teklifi veya kişiye özel bankacılık tavsiyesi içermez. Kaynakların erişim tarihi, daha sonraki bir işlem tarihinde bütün hükümlerin değişmeden kalacağını garanti etmez; yeni işlem için kaynak güncelliği yeniden kontrol edilmelidir.
Masraf itirazında sözleşme ekini nasıl okuyabilirsiniz?
6502 m.4/4, sözleşmeye dayanılarak istenen ücret ve masraf bilgilerinin sözleşme eki olarak tüketiciye verilmesini; bu bilgilerin verildiğinin ispatının sözleşmeyi düzenleyene ait olmasını düzenler. [6502 m.4; resmî Adalet/UYAP, erişim: 25 Ekim 2026]
Pratik dosya hazırlığında her ücret için ayrı bir satır açın: hesap hareketindeki ad, sözleşme ekindeki ad, işlem tarihi ve elinizdeki belge aynı satırda bulunsun. Örneğin ekstrede yalnız bir işlem kodu görünüyorsa açıklamasını tahmin ederek doldurmayın; açıklamanın eksik olduğunu işaretleyin. Bankanın sonradan verdiği yanıtı, sözleşme kurulurken sunulan belgeyle aynı tarihliymiş gibi kullanmayın. Bu çalışma bir belge karşılaştırma önerisidir; listedeki bir boşluk tek başına ücretin hukuka aykırı olduğunu veya otomatik iade edileceğini göstermez. Bankadan aldığınız hesap dökümünde tekrar eden kayıtların aynı tahsilat mı, ayrı işlem mi olduğunu da ayırın.
Standart sözleşme şartı ile bireysel görüşmeyi ayırın
6502 m.5/3 uyarınca, standart şartın münferiden müzakere edildiğini ileri süren sözleşme düzenleyicisi bunu ispatla yükümlüdür. 6502 m.5/4, açık ve anlaşılır olmayan veya birden çok anlama gelen yazılı sözleşme hükmünün tüketici lehine yorumlanmasını öngörür. [6502 m.5; resmî Adalet/UYAP, erişim: 25 Ekim 2026]
İnceleme notunda tartışmalı hükmün tam metnini, hangi belgede yer aldığını ve o belgeye nasıl ulaştığınızı yan yana yazabilirsiniz. Bir müşteri temsilcisinin açıklaması, sözleşme metni ve mobil uygulamadaki kısa özet farklı kayıtlar olarak saklanabilir. Bu ayrım, açıklamalar birbirini tutmadığında hangi sorunun araştırılacağını görünür kılar. Buradaki amaç her standart hükmü geçersiz ilan etmek değildir. Metnin bağlamını atlamadan, somut uyuşmazlıkta incelenmesini istediğiniz ifadeyi belirlemektir. Genel sözleşme korumasının kapsamını tüketici hukuku rehberinden izleyebilirsiniz; bu sayfa bankacılık ürününün ve belge zincirinin ayrımına odaklanır.
Alışveriş için kullanılan her kredi bağlı kredi midir?
6502 m.30/1, bağlı krediyi belirli bir mal veya hizmetin tedarikini finanse eden ve tedarik sözleşmesiyle objektif ekonomik birlik oluşturan tüketici kredisi olarak tanımlar. 6502 m.30/5 kapsamındaki, satıcı veya sağlayıcı ile kredi veren arasında belirli mal veya hizmetin tedarikine ilişkin sözleşme bulunmadan tüketicinin seçtiği bedelin krediyle ödenmesi, bağlı kredi sayılmaz. [6502 m.30; resmî Adalet/UYAP, erişim: 25 Ekim 2026]
Bir ürün satın alınırken kullanılan finansman için yalnız paranın nereye gittiğini yazmak yerine, satış belgesi ile kredi belgesinin birbirine nasıl atıf yaptığını not edin. Satıcı adı, finanse edilen ürün ve sözleşme numaralarını karşılaştırmak araştırma hazırlığını kolaylaştırır. Ancak iki belgede aynı ürün adının bulunması, tek başına bütün hukuki koşulların gerçekleştiğini gösteren bir sonuç olarak sunulmamalıdır. Bu bölüm bankanın her alışverişte koşulsuz sorumlu olduğunu söylemez. Teslim edilen malın garanti belgesi veya servis kaydıyla ilgili ayrı sorularınız varsa garanti belgesi ve tüketici hakları rehberine geçebilirsiniz. Garanti incelemesi ile finansman ilişkisinin niteliği ayrı başlıklarda tutulmalıdır.
Kredi hesabı ile kredili mevduat hesabını birlikte değerlendirmeyin
6502 m.31/2, tüketicinin açık talimatı olmaksızın belirli süreli krediyle ilişkili kredili mevduat sözleşmesi yapılamayacağını düzenler. [6502 m.31; resmî Adalet/UYAP, erişim: 25 Ekim 2026]
Belge listesini hazırlarken kredi sözleşmesinin yanında ayrıca bir hesap veya ek limit sözleşmesi görüp görmediğinizi kaydedin. Hesap hareketinde eksi bakiye bulunmasıyla bu bakiyenin hangi sözleşmeye bağlandığını saptamak farklı işlerdir. Ekran başlığından veya hesap adından eksik sözleşme içeriği üretmeyin. Açık talimata ilişkin elinizde bir kayıt varsa tarihini ve kapsamını yazın; yoksa inceleme sorusu olarak bırakın. Bu yöntem mevcut bir borcu silmez, ödeme talimatı oluşturmaz ve bankanın ürün sınıflandırmasını otomatik doğrulamaz. Araştırmanın amacı, hangi belgenin hangi iddiayı desteklediğini açık tutmaktır; eksik kayıtla kesin hukuki değerlendirme yapılmaz.
Mobil bankacılıkta mesafeli finansal hizmet belgeleri
6502 m.49/2, mesafeli finansal hizmette tüketicinin iradesini açıklamasından önce açık, anlaşılır ve kullanılan iletişim aracına uygun bilgilendirmeyi zorunlu tutar. 6502 m.49/4 uyarınca tüketici, sözleşme ilişkisi devam ederken sözleşmenin kâğıt üzerinde yazılı bir örneğini ücretsiz talep edebilir. 6502 m.49/6, mesafeli finansal hizmet sözleşmesini sona erdirirken tüketicinin, sözleşmenin kurulmasını sağlayan yöntemden daha ağır koşullar içeren bir yönteme zorlanamayacağını düzenler. [6502 m.49; resmî Adalet/UYAP, erişim: 25 Ekim 2026]
Uzaktan işlem dosyasında teklif ekranı, kabul ekranı ve size iletilen sözleşme kopyasını ayrı adımlara yerleştirebilirsiniz. Bir ekranın bugün erişilebilir olması ile işlem tarihinde aynı açıklamanın gösterilmiş olması birbirinden farklı gözlemlerdir. Elde yalnız bugünkü görüntü varsa bunu geçmiş işlem anının kanıtı gibi adlandırmayın. Uygulamada bir sona erdirme talebi verdiyseniz, talebin içeriğini ve görünen işlem sonucunu ayrı saklamak izlenebilirlik sağlar. Kayıt oluşturma önerisi belirli bir talebin bankaya ulaştığına veya kabul edildiğine dair hüküm değildir. Finansal ürünün niteliği ve ilgili uygulama düzenlemeleri ayrıca kontrol edilmeden, aynı ekran akışı bütün ürünler için yeterli sayılmaz.
Bankacılık dosyasında yapay zeka ile araştırma sınırı
Bir hukuk yapay zeka aracıyla hazırladığınız çalışma notunda belge adı, araştırılacak soru ve kontrol edilecek resmî maddeyi ayrı alanlara yazabilirsiniz. Örneğin “bu masrafın dayanağı hangi belgede?” sorusu ile “bu tutar kesin iade edilir mi?” sorusu aynı araştırma çıktısı değildir. Hukuk AI yayımlayıcı kimliğidir; bu sayfanın hukuki dayanakları resmî kanun metnidir. Bir hukuk yapay zeka asistanı yanıtını değerlendirirken, yanıtta anılan maddenin gerçekten bankacılık ürününüze ilişkin olup olmadığını resmî metinden kontrol edin. Burada herhangi bir ürün özelliği, başarı oranı veya sonuç garantisi ileri sürülmez.
Bu bölümdeki belge listeleri editoryal hazırlık önerileridir; kanunda sayılmış zorunlu evrak listesi olarak sunulmaz. Talebinizin konusu ve başvuru merciine ilişkin sonraki adımı tüketici hakem heyetine başvuru rehberinde ayrıca inceleyebilirsiniz. Hakem heyeti parasal sınırında bu sayfadan rakam kopyalamayın; güncel eşik ilgili yılın tebliğiyle belirlenir. Araştırma notunda kullanılan kaynak sürümünü ve erişim tarihini saklayın. Kaynakta bulunmayan bir sonucu yapay zekanın kesin ifadesinden hareketle kanuni hak gibi yazmayın.