İçeriğe geç
İdare Hukuku

İdare Hukuku Rehberi: İptal Davası, Tam Yargı Davası ve İdari Yargılama (2026)

İdare hukuku temelleri, iptal davası, tam yargı davası, yürütmenin durdurulması, idari para cezaları ve Danıştay kararları hakkında kapsamlı rehber.

7 dk okuma (1.050 kelime)
#idare hukuku#iptal davası#tam yargı#Danıştay#İYUK

İdare Hukuku Nedir?

İdare hukuku, idarenin kuruluşunu, işleyişini ve bireylerle olan ilişkilerini düzenleyen kamu hukuku dalıdır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK), idari yargının usul kurallarını belirler. İdare hukukunun temel amacı, idarenin hukuka bağlılığını sağlamak ve bireylerin idare karşısında haklarını korumaktır.

İdari Dava Türleri

İYUK'ta düzenlenen iki temel dava türü vardır. İptal davası, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırı idari işlemlerin iptali için açılır. Tam yargı davası ise idarenin eylem veya işleminden doğan zararların tazmini içindir. Her iki dava da Danıştay, Bölge İdare Mahkemesi veya İdare/Vergi Mahkemesi'nde açılır.

Hukuk AI ile İdari Davalarınızı Yönetin

Hukuk AI, iptal davası dilekçesi, yürütmenin durdurulması talebi ve Danıştay içtihat taramasıyla idari yargı sürecinde yanınızda. Hemen Başla.

Kaynakça ve Referanslar

Hukuk AI ile Hukuki İşlemlerinizi Hızlandırın

UYAP uyumlu dilekçe üretimi, anlamsal arama ve karar havuzu ile hukuk pratiğinizi dönüştürün. Tamamen ücretsiz.

Hemen Başlayın — Ücretsiz

Sıkça Sorulan Sorular

İptal davası ile tam yargı davası arasındaki fark nedir?▾
İptal davası (İYUK madde 2/1-a), idari işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptalini talep eder; menfaat ihlali yeterlidir. Tam yargı davası (İYUK madde 2/1-b) ise idarenin eylem veya işleminden doğan maddi-manevi zararın tazminini amaçlar; hak ihlali aranır.
İdari dava açma süresi kaç gündür?▾
İYUK madde 7'ye göre idari dava açma süresi, idari işlemin tebliğinden itibaren 60 gündür. İdari eylemlerde ise zararın öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her halde 5 yıl içinde dava açılmalıdır. Süreler hak düşürücüdür; mahkemece re'sen dikkate alınır.
Yürütmenin durdurulması kararı nasıl alınır?▾
Yürütmenin durdurulması, dava konusu işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararlar doğacaksa ve işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu ilk bakışta anlaşılıyorsa talep edilebilir. İYUK madde 27'ye göre mahkeme, davalı idarenin savunmasını aldıktan sonra karar verir.
İdari para cezalarına karşı hangi yargı yoluna başvurulur?▾
İdari para cezalarına karşı Sulh Ceza Hakimliği'ne başvurulur (5326 sayılı Kabahatler Kanunu madde 27). Ancak idari para cezasıyla birlikte idari bir tedbir de varsa (örneğin ruhsat iptali) idare mahkemesinde dava açılmalıdır. Başvuru süresi, cezanın tebliğinden itibaren 15 gündür.
İdarenin sorumluluğu hangi hallerde doğar?▾
İdare, kusur sorumluluğu (hizmet kusuru) ve kusursuz sorumluluk (risk ve fedakarlığın denkleştirilmesi) ilkelerine göre sorumlu tutulur. Hizmet kusuru; geç işleme, yanlış karar, yetersiz denetim gibi hallerdir. Kusursuz sorumluluk ise idarenin hukuka uygun işlemlerinden doğan olağanüstü zararları kapsar. Danıştay içtihatları sorumluluğun kapsamını belirler.

Bunları da Okuyun

Anayasa ve İnsan Hakları Hukuku

Anayasa ve İnsan Hakları Hukuku Rehberi: Temel Haklar, Bireysel Başvuru, AİHM (2026)

Vergi Hukuku

Vergi Hukuku Rehberi: Vergi Davaları, Uzlaşma, İdari Ceza ve Mükellef Hakları (2026)

Gayrimenkul Hukuku

Gayrimenkul Hukuku Rehberi: Tapu, İmar, Kamulaştırma, Kat Mülkiyeti (2026)

Borçlar Hukuku

Borçlar Hukuku Temelleri: Sözleşme, Tazminat, Haksız Fiil (2026)