Kısa cevap
Uzlaştırma, CMK m.253 kapsamındaki suçlarda şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören arasında yürütülen kanuni bir çözüm sürecidir. 5271 sayılı Kanun m.253/1. Bu rehber bir ceza dosyasında uzlaşma teklifi geldiğinde hangi soruların sorulacağını, sürelerin nereden kontrol edileceğini ve anlaşmanın sonuçlarının nasıl ayrılacağını açıklar. Hukuk uyuşmazlıklarındaki arabuluculuk başvurusunu anlatmaz; genel ceza davası savunma rehberinin yerine de geçmez.
Kapsam kontrolü: suç adı tek başına yeterli mi?
Şikâyete bağlı suçların yanında CMK m.253/1-b içinde sayılan suçlar için de uzlaştırma girişiminde bulunulur. 5271 sayılı Kanun m.253/1. Dosyada yalnız gündelik suç adına bakmayın. Uygulanan maddeyi, fıkrayı, mağdur sayısını ve birlikte değerlendirilen diğer suçları ayrı yazın. Aynı adla anlatılan olaylar farklı hukuki nitelendirmeler taşıyabilir. Bir internet listesini inceleyerek dosyanın kesinlikle kapsamda olduğunu söylemek güvenilir bir yöntem değildir.
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda ve hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez. 5271 sayılı Kanun m.253/3. 21 Ekim 2026 kontrolündeki güncel metin esas alınmıştır. Eski yazılarda geçen hakaret veya üç günlük yanıt açıklamalarını güncel maddeyle karşılaştırmadan kullanmayın. Somut dosyanın işlem tarihi ve uygulanacak hüküm ayrıca değerlendirilmelidir.
Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsam dışındaki başka suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse kural olarak uzlaşma hükümleri uygulanmaz; önödeme kapsamındaki suçla birlikte işlenme için kanunda istisna vardır. 5271 sayılı Kanun m.253/3. Bu nedenle tek bir suçun kapsamda olması bütün dosya hakkında sonuç çıkarmaya yetmez. Avukat görüşmesi için suçların ayrı satırlarda gösterildiği kısa bir tablo hazırlayın. Bu rehber bütün suç kataloglarını veya geçiş hükümlerini tüketen kişisel kapsam kararı vermez.
Dosya büroya nasıl gider, teklif kimden gelir?
Suç uzlaştırmaya tabi ise ve kamu davası açılması için yeterli şüphe varsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir; görevlendirilen uzlaştırmacı teklifte bulunur. 5271 sayılı Kanun m.253/4. Başvuru hazırlığında dosya numarasını, bulunduğu başsavcılığı ve gelen belgenin tarihini birlikte kaydedin. İletişim kuran kişinin görevlendirilmesini dosya üzerinden doğrulatmak, olayın özünü tartışmadan önce yapılabilecek pratik bir kontroldür. Gönderilen herhangi bir ödeme mesajını tek başına resmî teklif belgesi saymayın.
Teklif sırasında kişiye uzlaşmanın niteliği ve kabul veya reddin hukuki sonuçları anlatılır. 5271 sayılı Kanun m.253/5. Anlamadığınız kavramları imza öncesinde sorun. Teklifi dinlemek, belirli bir ödeme veya edim şartını kabul etmekle aynı aşama değildir. Görüşmede hangi soruların cevaplandığını ve hangi belgenin incelendiğini not almak, daha sonra anlaşma metnini değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Yedi günlük yanıt ve uzlaştırmacının işlem süresi
Tekliften itibaren yedi gün içinde kararını bildirmeyen şüpheli, mağdur veya suçtan zarar gören teklifi reddetmiş sayılır. 5271 sayılı Kanun m.253/4. Başlangıç tarihini dosyadaki teklif kaydıyla kontrol edin. Takviminize hatırlatıcı koymak yararlıdır; ancak bir yazılımın oluşturduğu tarihi hukuki süre hesabının yerine kullanmayın. Bu yedi günlük dönem ile uzlaştırmacının dosyayı sonuçlandırma süresi birbirinden farklıdır.
Uzlaştırmacı belge örnekleri kendisine verildikten itibaren en geç otuz gün içinde işlemleri sonuçlandırır; büro her defasında yirmi günü geçmeyen en fazla iki uzatma verebilir. 5271 sayılı Kanun m.253/12. Bu, bütün ceza dosyasının otuz günde kapanacağı anlamına gelmez. Teklif tarihi, belge teslim tarihi ve varsa uzatma işlemi ayrı kayıtlar olmalıdır. Süreler hakkında bilgi isterken hangi aşamanın süresini sorduğunuzu açıkça belirtin.
Gizlilik, katılım ve delil ayrımı
Uzlaştırma müzakereleri gizlidir; şüpheli, mağdur, suçtan zarar gören, kanuni temsilci, müdafi ve vekil müzakerelere katılabilir. 5271 sayılı Kanun m.253/13. Müzakere notlarını sosyal medyada veya açık dosya paylaşım alanlarında dolaşıma sokmamak ihtiyatlı bir belge düzenidir. Avukatınızla görüşürken dosya delilleri ve uzlaşma görüşmesindeki önerileri ayrı klasörlerde tutun. Her belgenin kaynağını belirlemek, gizlilik ile ispat konularının karışmasını azaltır.
Uzlaştırma görüşmelerindeki açıklamalar herhangi bir soruşturma, kovuşturma veya davada delil olarak kullanılamaz. 5271 sayılı Kanun m.253/20. Bu kuralı soruşturmadaki bütün delillerin ortadan kalktığı şeklinde yorumlamayın. Önceden mevcut belge, olayın maddi kaydı ve müzakerede söylenen söz farklı şeylerdir. Hangi kaydın hangi nitelikte olduğunu somut dosyada hukukçu değerlendirmelidir.
Teklif yapılması veya kabul edilmesi, delil toplanmasını ve koruma tedbirlerinin uygulanmasını engellemez. 5271 sayılı Kanun m.253/8. Bu nedenle uzlaşma konuşuluyor diye dosyanın diğer işlemlerini yok saymayın. Gelen resmî evrakı tarih sırasıyla tutun ve avukatınıza iletin. Kişisel işlem listesinde uzlaştırma ile soruşturmanın diğer adımlarına ayrı sütun açabilirsiniz.
Anlaşma belgesi ve soruşturma aşamasındaki sonuç
Uzlaşma gerçekleşirse tarafların imzalarını içeren raporda nasıl uzlaşıldığı ayrıntılı olarak açıklanır. 5271 sayılı Kanun m.253/15. Ödeme, teslim veya başka bir edim konuşuluyorsa kapsam, zaman ve yerine getirmenin nasıl belgeleneceği açık olmalıdır. Bu rehber belirli bir tutarı önermez. İmzadan önce metindeki edimin gerçekten yapabileceğiniz ve anlayabildiğiniz bir yükümlülük olup olmadığını avukatınızla inceleyin.
Savcı, uzlaşmanın özgür iradeye dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu belirlerse raporu veya belgeyi mühür ve imza altına alır. 5271 sayılı Kanun m.253/17. Bir taslak metni son işlem belgesiyle karıştırmayın. Kendi dosya kopyanızda taslak, imzalı rapor ve savcılık kararı farklı adlarla saklanmalıdır. Hangi belgenin işlemi tamamladığına ilişkin soruyu doğrudan dosya yetkilisine yöneltin.
Soruşturmada edim bir defada yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı; ileri tarihe bırakılır, taksitlendirilir veya süreklilik gösterirse kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir. 5271 sayılı Kanun m.253/19. Anlaşma imzalandı ifadesinden hemen kesin kapanış sonucu çıkarmayın. Edim planı ile verilen karar birlikte okunmalıdır. Ödeme kayıtlarını taksit sırasıyla düzenlemek, yerine getirmenin gösterilmesini kolaylaştırır.
Dava açılmışsa hangi makam karar verir?
Dava açıldıktan sonra suçun uzlaşma kapsamında olduğu anlaşılırsa mahkeme dosyayı işlemler için uzlaştırma bürosuna gönderir. 5271 sayılı Kanun m.254/1. Bu aşamada görevli ceza mahkemesi dosyanın suç ve yargılama özelliklerine göre zaten belirlenmiş olabilir. Burada ayrı bir uzlaştırma mahkemesi aramak yerine mevcut mahkeme ve büro kayıtlarını karşılaştırın. Genel ceza mahkemesi seçimi bu yazının kapsamı dışındadır.
Kovuşturmada edim bir defada yerine getirilirse dava düşer; ileri tarihli, taksitli veya sürekli edimde durma kararı verilir ve gerekler yerine getirilmezse yargılamaya devam edilir. 5271 sayılı Kanun m.254/2. Soruşturmada erteleme ile kovuşturmada durma aynı karar değildir. Eski kaynaklardaki sonuç açıklamalarını güncel m.254 ile karşılaştırın. Örnek dosya çizelgesinde önce aşamayı, sonra edim şeklini, en son resmî kararın adını yazın.
Giderler, birden çok kişi ve sık hatalar
Uzlaştırmacı ücreti ve diğer uzlaştırma giderleri yargılama gideridir; uzlaşma gerçekleşirse bunları Devlet Hazinesi karşılar. 5271 sayılı Kanun m.253/22. Bu kural ile tarafların aralarında kararlaştırdığı edim tutarı veya özel avukatlık hizmeti bedeli aynı şey değildir. Toplam maliyet sorarken bu başlıkları ayırın. Güncel tarife kontrol edilmeden resmî ücret miktarı verilmemektedir.
Birden çok failin bulunduğu suçlarda yalnız uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır. 5271 sayılı Kanun m.255. Başka bir kişinin anlaşmış olmasını kendi dosyanızın da kapanması gibi değerlendirmeyin. Kişi ve suç bazında ayrı sonuç kaydı tutun. Örnek akış; kapsam incelemesi, teklif tarihi, danışma, müzakere, rapor, edimin belgelenmesi ve yetkili makamın kararının kontrolünden oluşur.
Uzlaşma sağlandığında, o anda tespit edilemeyen veya daha sonra ortaya çıkan zararlar hariç, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz ve açılmış davadan feragat edilmiş sayılır. 5271 sayılı Kanun m.253/19. Bu sonuç özellikle imza öncesi değerlendirilmelidir. Zarar listesini eksiksiz hazırlayın; bilinmeyen zararla bilinen fakat konuşulmayan zararı aynı kabul etmeyin. Sağlık, ödeme ve onarım belgelerini incelemeye sunun. Kişisel hukuki sonuç için müdafi veya vekilinizden değerlendirme alın.
İlgili rehberler ve araştırma sınırı
Bu yazı genel bilgilendirme içindir; hukuki görüş değildir. Belge ve olay özellikleri avukat tarafından değerlendirilmelidir. Ceza Muhakemesi Hukuku: Soruşturma ve Kovuşturma Rehberi; Ceza Davası Süreci: Evreler, Belgeler ve Kanun Yolları; Hukuk Asistanı: Büro İş Akışı ve İnsan Denetimi konularındaki ayrı rehberler, araştırmanın farklı sorularına geçiş sağlar.