Saklı Pay ve Mirasta Tenkis Nedir?
Saklı pay, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarruflarla dahi dokunamayacağı, mirasçıya kanunen garanti edilen asgari miras payıdır. Tenkis davası ise mirasbırakanın saklı payları ihlal eden tasarruflarının iptali için saklı pay sahibi mirasçılar tarafından açılan davadır. TMK madde 506 ile 517 arasında düzenlenen saklı pay sistemi, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğü ile mirasçıların korunması arasında denge kurar.
TMK Madde 506-517: Saklı Pay Düzenlemesi
Türk Medeni Kanunu'nun 506 ila 517. maddeleri saklı pay ve tenkis davasına ilişkin temel hükümleri içerir. TMK madde 506, saklı paylı mirasçıları ve oranlarını belirler. TMK madde 507-508, tasarruf oranını ve tenkise tabi kazandırmaları düzenler. TMK madde 560-573 ise tenkis davasının usul ve esaslarını belirler.
Saklı Paylı Mirasçılar ve Oranları
- Altsoy (çocuklar, torunlar): Yasal miras payının 3/4'ü
- Sağ kalan eş: Altsoy veya ana-baba ile mirasçı ise yasal payın 3/4'ü; kardeşler veya büyüklerle mirasçı ise yasal payın 1/2'si
- Ana ve baba: Yasal miras payının 1/2'si
Kardeşlerin saklı pay hakkı 1 Ocak 2024 tarihli değişiklikle kaldırılmıştır. Bu tarihten sonra kardeşler saklı paylı mirasçı değildir.
Tasarruf Oranı Hesaplaması
Tasarruf oranı, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarruflarla serbestçe kullanabileceği malvarlığı kısmıdır. TMK madde 507'ye göre: Tereke toplam değeri belirlenir, saklı pay sahibi mirasçıların saklı payları toplamı hesaplanır, terekeden saklı pay toplamı çıkarılır, kalan tasarruf oranıdır.
Tenkis Davası (TMK 560-573)
Saklı pay sahibi mirasçı, mirasbırakanın tasarruf oranını aşan ölüme bağlı tasarruflarına (vasiyetname, miras sözleşmesi) veya sağlararası kazandırmalarına (bağış) karşı tenkis davası açabilir. Dava sonucunda, saklı payı ihlal eden kısım orantılı olarak azaltılır.
Dava Süresi
- 1 yıl: Mirasçının tasarrufu ve saklı pay ihlalini öğrendiği tarihten itibaren
- 10 yıl: Mirasbırakanın ölüm tarihinden itibaren her halde (mutlak süre)
Bu süreler hak düşürücü olup kaçırıldığında dava hakkı kaybedilir.
Yargıtay İçtihatları
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'ne göre saklı pay kuralı kamu düzenine ilişkindir. Tenkiste sıra: önce ölüme bağlı tasarruflar, sonra sağlararası kazandırmalar tenkise tabi tutulur (TMK madde 570).
Detaylı bilgi için Miras Hukuku Rehberi, Tenkis Davası ve Vasiyetname Düzenleme Rehberi yazılarımızı inceleyebilirsiniz.
Miras Hukuku Desteği İçin
Saklı pay hesaplama ve tenkis davası sürecinde hukuki destek almak için Hukuk AI yanınızda.
Hemen Başla