Taslağın kapsamı ve yayın durumu
Bu metin, kiracının tahliyesi konusunda yayımlanmış genel bir bilgilendirme rehberidir. Kişiye özel hukukî görüş, dava stratejisi veya işlem talimatı değildir. Kira sözleşmesinin türü, taşınmazın kullanım amacı, sözleşme ve teslim tarihleri, tarafların sıfatı, bildirimlerin içeriği, tebligat bilgileri, ödeme kayıtları ve uyuşmazlığın hangi yolla ileri sürüldüğü sonuç üzerinde etkili olabilir. Metin, yalnız resmî mevzuat metninden doğrulanmış genel çerçeveyi görünür kılmak ve bir hukukçu incelemesi öncesinde hangi başlıkların kontrol edileceğini göstermek için yazılmıştır.
Bu rehber sitede yayımlanmıştır. Kaynak erişimi ve editoryal kontrol bilgileri sayfada ayrı gösterilir; yayımlanmış olması metnin her somut uyuşmazlık için güncel ve uygun olduğunu garanti etmez. Süreler ve usuller hak kaybına yol açabileceğinden, somut bir durumda gecikmeden yetkin bir hukukçudan yardım alınmalıdır.
Neden kanun maddesi ve somut dosya birlikte okunmalıdır?
Kira uyuşmazlıklarında aynı günlük ifade farklı hukuki durumlara işaret edebilir. Örneğin sözleşme süresinin sona ermesi, kiraya verenin gereksinimi, taşınmazın sonradan edinilmesi, yazılı bir boşaltma üstlenimi, kira bedelinin ödenmemesi veya icra yoluna başvurulması birbirinin yerine geçen tek bir sebep değildir. Her başlık için kanun farklı koşullar ve bazı hâllerde farklı zamanlama kuralları kurar. Bu rehber bu ayrımı korur; bir başlık görüldüğünde otomatik tahliye sonucu, kesin süre hesabı ya da davanın başarıyla sonuçlanacağı yönünde çıkarım yapmaz.
Başvurulan ana kaynak, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun resmî metnidir. Özellikle konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin 347 ila 355. maddeler, burada yalnız kanun metninin izin verdiği ölçüde özetlenmiştir. Metindeki herhangi bir değişiklik, yeni içtihat veya somut sözleşme hükmü değerlendirmeyi değiştirebilir; bu nedenle yayımdan önce resmî kaynaktan yeniden kontrol zorunludur.
Sözleşme süresinin bitimi hakkında temel sınır
Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Bu ifade, TBK m.347'nin bu kira türleri için kurduğu önemli sınırı anlatır. Aynı maddede kiracının belirli süreli sözleşmelerde bildirimine, uzama dönemlerine ve kiraya veren bakımından on yıllık uzama süresi sonrasındaki ayrı kurala ilişkin hükümler de yer alır. Bu nedenle sadece sözleşmenin üzerindeki bitiş tarihine bakılarak taraflardan biri için kesin bir sonuç kurulamaz.
Bu başlıkta incelenmesi gerekenler arasında taşınmazın konut veya çatılı işyeri niteliği, sözleşmenin belirli ya da belirsiz süreli olup olmadığı, başlangıç ve yenileme tarihleri ile yazılı bildirim bulunup bulunmadığı sayılabilir. Bunlar bir kontrol listesi örneğidir; hangi belgenin hangi hukuki sonucu doğuracağı, tarafların iddiaları ve dosyadaki deliller değerlendirilmeden belirlenemez. Taslağın amacı, sözleşme süresi ifadesinin tek başına yeterli bir yanıt olmayabileceğini görünür kılmaktır.
Kiraya verenden kaynaklanan dava sebepleri
TBK m.350, kanunda sayılan gereksinim veya yeniden inşa ve imar koşullarında dava yoluyla sona erdirme imkânını düzenler. Madde, kiraya verenin kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu kişiler için konut ya da işyeri gereksinimi ile kiralananın kullanılamadığı esaslı yeniden inşa veya imar çalışmalarını ayrı başlıklar altında ele alır. Belirli ve belirsiz süreli sözleşmeler için metinde farklı zamanlama çerçeveleri bulunduğundan, bu rehber bunları kişiye özel hesaplamaya dönüştürmez.
Gereksinim iddiası görüldüğünde, kanunda geçen kişiler, kullanım zorunluluğu, sözleşme türü, ilgili bildirimler ve dava açma zamanlaması birlikte kontrol edilmelidir. Yeniden inşa veya imar başlığında ise yapılacağı ileri sürülen işin niteliği ve çalışma sırasında kiralananın kullanılabilir olup olmadığı önem taşıyabilir. Bir talebin varlığı, bu koşulların mevcut olduğu veya tahliyenin kesin olduğu anlamına gelmez. Bu nedenle rehber, “ihtiyaç beyanı varsa tahliye olur” gibi otomatik veya tek taraflı bir anlatımdan özellikle kaçınır.
Taşınmazı sonradan edinen yeni malik
TBK m.351, yeni malik için edinimden itibaren bir ay içinde yazılı bildirim ve altı ay sonra dava yoluna ilişkin koşullar düzenler. Aynı maddede, gereksinim sebebiyle sözleşmeyi sona erdirme hakkının sözleşme süresinin bitiminden başlayan bir aylık dava yolu ile kullanılmasına dair alternatif de bulunur. Kanun metnindeki bu yolların hangi tarih ve belgeyle ilişkilendiği; edinim, kira sözleşmesi, bildirimin yapılması ve gereksinim koşulları incelenmeden netleştirilemez.
Bu yüzden “taşınmaz satıldıysa kiracı hemen çıkar” veya “yeni malik altı ay sonunda mutlaka tahliye ettirir” şeklindeki ifadeler bu taslağın kapsamı dışındadır. Daha güvenli yaklaşım, edinim belgesi, kira sözleşmesi, varsa yazılı bildirim ve tarafların dayandığı gerekçeleri bir hukukçunun birlikte değerlendirmesidir. Kanun metninin zamanlamaya ilişkin ifadesi, her dosyada takvim hesabının aynı şekilde yapılacağı anlamına gelmez.
Kiracıdan kaynaklanan kanuni başlıklar
TBK m.352, teslimden sonra yazılı boşaltma üstlenimi bulunan bazı durumlarda icra veya dava yolunu düzenler. Maddede, kiracının kiralananın tesliminden sonra belirli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlenmesi ve buna rağmen boşaltmaması hâlinde kiraya verenin belirli süre içinde icraya başvurması veya dava açması düzenlenir. Belgenin ne zaman düzenlendiği, içeriği, imza ve tarih bilgileri ile olayın diğer koşulları bu genel açıklamayla çözümlenemez. Bu nedenle herhangi bir tahliye taahhütnamesinin tek başına ve otomatik biçimde geçerli ya da geçersiz olduğu ileri sürülmemektedir.
Aynı maddede kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle kanunda tanımlanan iki yazılı haklı ihtar durumu ile kiracının veya birlikte yaşadığı eşinin aynı ilçe veya belde belediye sınırlarında oturmaya elverişli konutunun bulunmasına ilişkin ayrı bir düzenleme de yer alır. Bu başlıklar farklı olgulara ve zamanlamalara bağlandığından, “iki ihtar tahliyeyi kesinleştirir” gibi bir sonuç çıkarılamaz. İhtarların içeriği, teslim ve ödeme kayıtları, sözleşme dönemi ve tarafların bildiği olguların somut dosyada değerlendirilmesi gerekir.
Yazılı bildirim, kiracı aleyhine değişiklik ve yeniden kiralama sınırları
TBK m.353, dava açma süresi içinde yapılacak yazılı bildirime bağlı olarak dava süresinin bir kira yılı için uzamasını düzenler. Bu hüküm, hangi metnin hangi tarihte ve hangi koşulda yapıldığının dikkatle değerlendirilmesini gerektirir. Bildirim sözcüğünün bulunması, her belgenin kanundaki sonucu doğurduğu veya süre hesabının kendiliğinden değiştiği anlamına gelmez.
TBK m.354, dava yoluyla sona erdirmeye ilişkin hükümlerin kiracı aleyhine değiştirilemeyeceğini belirtir. TBK m.355 ise gereksinim veya yeniden inşa ve imar sebebiyle boşaltma sonrasında yeniden kiralama bakımından sınırlar ve aykırılık hâlinde tazminat düzenlemesi içerir. Bu maddeler, tahliye başlığının yalnız kiraya verenin iddiasından ibaret olmadığını; kiracının korunmasına yönelik kanuni sınırların da bulunduğunu gösterir. Yine de tazminat, yeniden kiralama veya süre hesapları hakkında somut olay incelenmeden tutar ya da sonuç söylenemez.
Dava şartı arabuluculuk ve ilamsız icra istisnası
6325 sayılı Kanun m.18/B, ilamsız icra yoluyla tahliyeye ilişkin hükümler hariç olmak üzere kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuğu dava şartı olarak düzenler. Bu cümledeki istisna özellikle önemlidir: her tahliye veya kira uyuşmazlığı için tek bir süreç şeması çizmek güvenli değildir. Uyuşmazlığın niteliği, ileri sürülen talep, seçilen yol ve ilgili kanun hükümleri beraber değerlendirilmelidir.
6325 sayılı Kanun'un resmî metni m.18/A'da dava şartı arabuluculuğa ilişkin tutanak, başvuru, süre ve diğer usul hükümlerini; m.18/B'de ise kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklara dair kapsamı düzenler. Bu rehber, arabuluculuk görüşmesinin sonucuna, masrafına, kesin süresine veya bir belgeyle otomatik tahliye sağlanacağına dair vaat içermez. Dosyada hangi belgenin gerektiği ve hangi sürenin işlediği, güncel mevzuat ve somut belge setiyle uzman tarafından kontrol edilmelidir.
Hukukî inceleme öncesi belge ve soru listesi
Bir hukukçuya başvururken, konuyu tek cümleyle tanımlamak yerine belgeleri zaman sırasına koymak daha sağlıklı bir başlangıç olabilir. Kira sözleşmesi ve varsa yenilemeler, teslim bilgileri, tapu veya edinim bilgileri, yazılı bildirimler, tebligat belgeleri, ödeme kayıtları, ihtarlar, tahliye taahhütnamesi olduğu ileri sürülen belge ve arabuluculuk evrakı ayrı ayrı saklanmalıdır. Bu liste bir dava dosyası hazırlama talimatı değil; incelenecek olguların eksik kalmaması için genel bir hatırlatmadır.
Her belge için “ne zaman düzenlendi?”, “kim tarafından gönderildi veya imzalandı?”, “karşı tarafa ulaştığı nasıl belgelendi?”, “hangi talep veya olayla ilişkili?” soruları not edilebilir. Özellikle tarihlerin birbirine yakın olduğu dosyalarda, genel internet bilgisinden hesap yapmak yerine resmî metin ve belgelere dayanmak önemlidir. Kişisel veri ve hassas evraklar, doğrulanmış ve güvenli olmayan kanallardan paylaşılmamalıdır.
Yayın öncesi kontrol listesi
Bu rehberden yararlanırken resmî kaynakların güncelliği, açıklamanın ilgili kanun maddesiyle ilişkisi ve somut dosyanın koşulları birlikte kontrol edilmelidir. Başlangıç metni veya taslak kullanıma alınmadan önce eksik belgeler, tarihler ve doğrulanamayan bilgiler tamamlanmalı; yetkin bir hukukçu tarafından değerlendirilmelidir. Sayfada gösterilen kaynak erişim ve editoryal kontrol tarihleri, daha sonraki değişiklikleri ayrıca araştırma gereğini ortadan kaldırmaz.
Sonuç olarak, kiracının tahliyesi çok sayıda kanuni başlık ve belgeye bağlı bir alandır. Bu rehber kanun metnini görünür bir çerçeveye yerleştirir; herhangi bir tarafın haklılığını, tahliyenin gerçekleşeceğini, kesin süreyi veya başvuru yolunu belirlemez. Somut dosyada hak kaybı riski olduğunda yetkin bir hukukçudan güncel ve kişiye özel destek alınmalıdır.
Tahliye sebeplerine göre yol haritası
İlk adım, eldeki belgenin hangi sebebe ilişkin olduğunu ayırmaktır. Aşağıdaki yol haritası tek bir dosya için işlem sırası veya sonuç önermez; önceki genel çerçeveyi madde ve olay eşleşmesiyle açar. Bir satıra uyan belge bulunması tahliye hakkının doğduğunu tek başına göstermez. İncelemede sözleşmenin başlangıç tarihi, uzama dönemleri ve kullanılan hukuki yol ayrı sütunlara yazılabilir.
TBK m.347/1 uyarınca on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir. Kaynak: 6098 m.347/1.
Bu kuraldaki “on yıllık uzama süresi”, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren her durumda aynı takvim sonucunu veren bir ifade gibi kullanılmamalıdır. Kontrol için ilk sözleşme ve yenilemeler yan yana konabilir; bildirimin dayandığı dönem avukatla belirlenmelidir.
TBK m.350/1, kiraya verenin kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut ya da işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğunu düzenler. Kaynak: 6098 m.350/1.
Yeniden inşa veya imar amacıyla esaslı onarım, genişletme ya da değiştirme gerekli ve işler sırasında kullanım imkânsız ise dayanak TBK m.350/2’dir. Kaynak: 6098 m.350/2.
TBK m.350’de dava süresi, belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonundan; belirsiz sürelilerde genel fesih dönemi ve bildirim süreleriyle belirlenecek tarihten başlayarak bir aydır. Kaynak: 6098 m.350.
Yeni malik için yukarıda açıklanan m.351 ayrı bir başlıktır; yeniden inşa hükmünün numarası olarak kullanılmaz. Kira tutarının belirlenmesi de bu rehberin ana niyeti değildir; farklı talep hakkında kira bedeli tespit davası rehberine geçebilirsiniz. Oransal hesabı kontrol etmek için kira artışı hesaplama aracı kullanılabilir; buradaki bir hesap sonucu tahliye sebebi tespiti yerine geçmez.
TBK m.352/1’de, teslimden sonra belirli tarihte boşaltmayı yazılı üstlenen kiracının boşaltmaması hâlinde, o tarihten başlayarak bir ay içinde icraya başvurma veya dava açma yolu düzenlenir. Kaynak: 6098 m.352/1.
Belge incelemesini bu sınırlı başlıkta derinleştirmek için tahliye taahhütnamesi rehberine; farklı sebeplerin dosya hazırlığındaki ayrımı için tahliye davası sebepleri rehberine bakabilirsiniz. Bu sayfa genel kanuni çerçevedir; kardeş rehberdeki ayrıntılarla aynı talep için yeni bir yol oluşturmaz.
İhtar ve süre hesabı: gün ile ayı ayırın
TBK m.315’e göre teslimden sonra muaccel kira bedeli veya yan gider ödenmezse kiraya veren yazılı süre vererek, bu sürede de ifa edilmezse sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir. Kaynak: 6098 m.315/1.
TBK m.315/2’de konut ve çatılı işyeri kiraları için verilecek süre en az otuz gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen gün işlemeye başlar. Kaynak: 6098 m.315/2.
Yalnız gün sayımını göstermek için varsayımsal örnek: konut kirasında yazılı bildirimin 5 Ekim 2026’da yapıldığı ve otuz günlük süre verildiği kabul edilsin. 6 Ekim birinci gündür; 6–31 Ekim arasında 26 gün, 1–4 Kasım arasında dört gün vardır. Otuzuncu gün 4 Kasım 2026’dır. Bu aritmetik, gerçek bir tebligatın geçerli olduğunu veya ertesi gün tahliye sağlanacağını söylemez; bildirimin içeriği, ulaşması, ödeme ve diğer koşullar dosyada incelenir.
TBK m.93 uyarınca ifa zamanı veya sürenin son günü kanuni tatile rastlarsa, aksine anlaşma yoksa izleyen ilk tatil olmayan güne geçer. Kaynak: 6098 m.93.
TBK m.92/3, ay olarak belirlenen sürenin son ayda başlangıç gününü karşılayan günde; karşılık yoksa son ayın son gününde dolmasını düzenler. Kaynak: 6098 m.92/3.
Dolayısıyla kanundaki bir aylık dava süresi, yukarıdaki otuz günlük temerrüt örneğiyle aynı takvim şablonuna aktarılmaz. Ayrı bir tarih çizelgesinde olay, belgesi, başlangıç ve süre birimi birlikte tutulabilir. Başvuru yapmadan önce çizelgedeki her hesabın ilgili yola uygunluğu kontrol edilmelidir.
TBK m.352/2, bir yıldan kısa kiralarda kira süresi içinde; bir yıl ve daha uzun kiralarda bir kira yılı veya bir kira yılını aşan süre içinde ödememe nedeniyle iki yazılı haklı ihtara sebep olunmasını düzenler. Kaynak: 6098 m.352/2.
İki haklı ihtar yolunda m.352/2’deki bir aylık dava süresi, kira süresinin ve bir yıldan uzun kiralarda ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden başlar. Kaynak: 6098 m.352/2.
Ödeme borcu, gönderim ve bildirim tarihleri aynı bilgi değildir. Belge listesindeki tarih sütunlarının karıştırılmaması, temerrüt ihtarı ile iki haklı ihtarın tek bir sebep gibi ele alınmasını önler; sonuca ilişkin değerlendirme dosyanın tamamına dayanmalıdır.
Dava süresinin uzaması ve yeniden kiralama yasağı
Dava süresinin uzaması yukarıda m.353 altında açıklanmıştır. Yeniden kiralama yasağı ise m.352 değil, m.355’tir. Bu ayrım, tahliye sebebinin dayanağıyla tahliyeden sonraki yükümlülüğün aynı kutuya yazılmasını önler.
TBK m.355/1’e göre gereksinim amacıyla boşaltılması sağlanan kiralanan, haklı sebep olmadan üç yıl geçmedikçe eski kiracıdan başkasına kiralanamaz. Kaynak: 6098 m.355/1.
TBK m.355/2’ye göre yeniden inşa ve imar amacıyla boşaltılan taşınmaz, eski hâliyle haklı sebep olmadan üç yıl geçmedikçe başkasına kiralanamaz. Kaynak: 6098 m.355/2.
Eski kiracının yeniden inşa ve imarı tamamlanan taşınmazı yeni durumu ve yeni bedeliyle kiralamada öncelik hakkı vardır; m.355/2 bu hakkın yazılı bildirimi izleyen bir ay içinde kullanılmasını öngörür. Kaynak: 6098 m.355/2.
TBK m.355/2’de bu öncelik hakkı sona erdirilmedikçe taşınmazın üç yıl geçmeden başkasına kiralanamayacağı belirtilir. Kaynak: 6098 m.355/2.
TBK m.355 hükümlerine aykırılıkta, m.355/3 uyarınca eski kiracıya son kira yılında ödenmiş bir yıllık kira bedelinden az olmayan tazminat ödenmesi öngörülür. Kaynak: 6098 m.355/3.
Bu hükümler somut tazminat hesabı değildir. Boşaltmanın hangi nedenle sağlandığı ve sonraki kullanımın belgeleri ayrıca değerlendirilmelidir; sırf yeni bir ilan görülmesiyle bu rehberden kesin bir tazminat sonucu çıkarılamaz.
Dava şartı arabuluculuk: kapsam ve istisna
HUAK m.18/B/1-a, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıkları dava şartı arabuluculuğa bağlar; kiralanan taşınmazın 2004 sayılı Kanuna göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümleri hariç tutar. Kaynak: 6325 m.18/B/1-a.
Bu kapsam ifadesi, kira ilişkisinden kaynaklanan tahliye davalarını da içerir; m.18/B/1-a’daki açık ilamsız icra istisnası ayrıca korunur. Kaynak: 6325 m.18/B/1-a.
Buradaki kapsam açıklaması kanundaki genel kira uyuşmazlığı ifadesine dayanır; istisnanın sınırını her icra bağlantılı davaya genişletmez. Bu rehberde İİK m.272 ve devamı için ayrıca doğrulanmış bir işlem sırası sunulmaz. Dava ile ilamsız icra yolu, yalnız aynı taşınmaza ilişkin olmaları nedeniyle aynı usul olarak okunmamalıdır.
HUAK m.18/A/2 uyarınca davacı, anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucunun onayladığı örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Kaynak: 6325 m.18/A/2.
HUAK m.18/A/2’de arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde davanın dava şartı yokluğundan usulden reddi düzenlenir. Kaynak: 6325 m.18/A/2.
HUAK m.18/A/15, arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar zamanaşımının durmasını ve hak düşürücü sürenin işlememesini düzenler. Kaynak: 6325 m.18/A/15.
Bu nedenle salt bildirimin tarihini bilmek, dava takvimini tamamlamaz. Başvuru ve son tutanak tarihleri de çizelgede ayrı tutulabilir; genel bir internet hesabı, bu tarihler bilinmeden kesin son başvuru günü üretemez.
Belge kontrol listesi: incelemeye hazırlık
Aşağıdaki liste zorunlu dava eklerinin tam sayımı veya kabul garantisi değildir; yalnız mevcut belgeleri düzenleme önerisidir. Her kalem, yukarıda resmî metinden kontrol edilen konu başlığıyla ilişkilendirilmiştir. Elinizde bulunmayan belgeyi varmış gibi işaretlemeyin; eksikliği ayrı not edin.
- Kira sözleşmesi, ekleri ve yenilemeler: başlangıç ve uzama dönemlerini yan yana görmek için; TBK m.347 ve m.350.
- İhtarname, gönderim ve tebliğ kayıtları, ödeme dekontları: bildirimin ve ödemenin tarihini karşılaştırmak için; TBK m.315 ve m.352/2.
- Tapu veya edinim kaydı: yeni malik incelemesinde edinim tarihi için; TBK m.351.
- Varsa tahliye taahhütnamesi ve teslim kaydı: belge, teslim ve boşaltma tarihlerini ayrı görmek için; TBK m.352/1.
- Varsa gereksinim veya inşa iddiasına ilişkin mevcut belgeler: iddiayı belgeyle karşılaştırmak için; TBK m.350.
- Arabuluculuk başvuru kaydı ve son tutanak: başvuru ve bitiş tarihlerini birlikte görmek için; HUAK m.18/A/2 ve m.18/A/15.
Her belgeye tarih, kimden geldiği ve hangi olaya ilişkin olduğu yazılabilir. Kira güvencesinin iadesi veya mahsup iddiası ayrı incelenmek üzere depozito rehberindeki konu çerçevesiyle karşılaştırılabilir. Buradaki belge düzeni, herhangi bir dosyada hangi delilin yeterli olduğunu belirlemez.
Sık yapılan hatalar: kısa kontrol
- Sözleşme bitimini tek başına yeterli görmek yerine m.347’deki ayrımları kontrol edin.
- Yeniden inşayı m.351’e, yeniden kiralama yasağını m.352’ye bağlamayın; doğru başlıklar m.350/2 ve m.355’tir.
- Otuz günü bir ayla eşitlemeyin; m.315/2 ve m.92/3 farklı süre birimlerini gösterir.
- Temerrüt ihtarıyla iki haklı ihtarı aynı kayıt olarak değerlendirmeden önce m.315 ve m.352/2’yi ayrı okuyun.
- Arabuluculuğu bütün tahliye yollarında aynı kabul etmeden önce m.18/B/1-a istisnasını kontrol edin.
Belge hazırlığında yapay zeka desteği
Belge listesine başlarken hukuk ai araçlarından, kişisel verilerden arındırılmış olay notlarını başlıklar altında taslaklaştırmak için yararlanabilirsiniz. Bir hukuk yapay zeka çıktısını kullanırken “bu tarih hangi belgeden geliyor?” sorusunu her satırda ayrıca yanıtlayın. Hesap takibi için hazırlanan tabloya bildirim günü, varsayılan başlangıç ve kullanılan maddeyi yazmak, kontrol edilmemiş bir tarihi görünür tutar; yazılımın kendiliğinden doğru süreyi seçtiği varsayılmaz.
Bir hukuk yapay zeka asistanı, eksik belge veya belirsiz tarihleri işaretlemek için taslak öneri sunabilir; belgelerin geçerliliğini, davanın kabulünü veya tahliyenin sonucunu belirlemez. Bu destek hukuki görüş değildir. Üretilen listeyi ve her hesap adımını asıl belgeyle karşılaştırın; nihai değerlendirme avukata ve yetkili merciye aittir. Mahrem evrakları veya üçüncü kişilerin verilerini kontrolsüz şekilde paylaşmayın.
Kiracının uzun süredir konutta bulunması tek başına tahliye nedeni olarak okunmamalıdır; kiracının oturma süresine ilişkin ayrımlar üzerinden sözleşme başlangıcı, uzama dönemi ve ileri sürülen tahliye sebebi birlikte incelenmelidir.
Konut dosyasında yol seçmeden önce taraf ve kullanım kontrolü
Bu ek bölüm konut kirasındaki dosya hazırlığıyla sınırlıdır. İşyerinin tahliyesini araştırıyorsanız ayrı yayımlanmış işyeri kirası tahliye rehberine geçin. Önceki bölümlerde açıklanan dava ve icra yolları için burada ikinci bir süre listesi oluşturulmuyor. Aynı belgenin bütün yollarda aynı sonucu verdiği kabul edilmeden, taraf sıfatı ve konutun kullanım biçimi kontrol ediliyor.
Başvuru öncesi çalışma notunda sözleşmeyi imzalayan kişi, konutta oturanlar, bildirimin muhatabı ve ileri sürülen tahliye sebebi ayrı alanlarda gösterilebilir. Bu editoryal düzen, davacı veya davalı sıfatını kendiliğinden belirlemez. Aşağıdaki iki özel durum özellikle muhatap ve sözleşmenin devamı sorularını açar. Bir kira sözleşmesinde tek isim yazması, incelemenin o isimle bitirilmesi için yeterli bir çalışma yöntemi değildir.
Aile konutunda rıza ve ayrı bildirim hangi soruları açar?
TBK m.349/1, aile konutu olarak kullanılmak üzere kiralanan taşınmazlarda kiracının eşinin açık rızası olmadıkça kira sözleşmesini feshedemeyeceğini düzenler.
TBK m.349/2 uyarınca rıza alınamıyorsa veya eş haklı sebep olmaksızın rıza vermekten kaçınıyorsa kiracı hâkimden bu konuda karar verilmesini isteyebilir.
TBK m.349/3, kiracı olmayan eşin kiraya verene bildirimle sözleşmenin tarafı olması hâlinde, fesih bildirimi ile fesih ihtarına bağlı ödeme süresinin kiracıya ve eşine ayrı ayrı bildirilmesini zorunlu tutar.
Bu üç hüküm ayrı olayları düzenler. İlkinde kiracının kendi feshi, ikincisinde rıza sorununun hâkim önüne taşınması, üçüncüsünde bildirimle taraf sıfatını kazanan eşin muhatap olması söz konusudur. Rıza kuralını, her kiraya veren talebinde eşin otomatik veto hakkı varmış gibi yorumlamayın. Üçüncü fıkranın bildirim koşulunu da konutta yaşayan herkes sözleşmenin tarafıdır sonucuna dönüştürmeyin. Somut dosyada hangi olayın gerçekleştiği belgelerle ayrıca incelenmelidir.
Belge hazırlığı önerisi: aile konutu kullanımına ilişkin mevcut kayıtları, eşin kiraya verene yaptığı bildirimi ve bildirimin ulaştığını gösteren evrakı ayrı tutun. Kiracı feshi ileri sürülüyorsa açık rızaya veya hâkim kararına ilişkin mevcut belgeyi işaretleyin. Bulunmayan belgenin yerine tahminî bir tarih yazmayın. Bu liste zorunlu dava eklerini saymaz ve bir belgenin ispat gücünü kesinleştirmez.
Kiracının ölümü: konutu kullananlarla sözleşmenin devamını ayırmak
TBK m.356 uyarınca ölen kiracı ile birlikte aynı konutta oturanlar, sözleşmeye ve kanun hükümlerine uydukları sürece taraf olarak kira sözleşmesini sürdürebilirler.
Maddenin konutla ilgili bu kısmı, ölüm olayını tek başına otomatik boşaltma talimatı olarak ele almamayı gerektirir. Aynı maddede ortaklar ve aynı meslek ve sanatı yürüten mirasçılara ilişkin ayrı ifadeler de bulunur; bu konut bölümü işyeri incelemesine genişletilmemiştir. Konutta birlikte oturma olgusu ve sözleşme ile kanun hükümlerine uyma koşulu, somut olay üzerinden incelenir. Yalnız akrabalık bilgisinden bu koşulların gerçekleştiği sonucu çıkarılmaz.
Çalışma notunda ölüm olayını gösteren belge, birlikte oturmaya ilişkin mevcut kayıtlar, sözleşme ve ödeme bilgileri ayrı tutulabilir. Karşı tarafın açıklamasıyla belge içeriğini birbirine karıştırmayın; hangi kaydın hangi olguyu gösterdiğini yazın. Dava veya icra yolunu seçme değerlendirmesinde önceki bölümlerdeki sebep ve süre ayrımlarına dönün; bu ek yeni bir tahliye sebebi ya da tek bir genel son gün hesabı üretmez.
Bu ekin resmî dayanağı 6098 sayılı Kanun m.349 ve m.356 metnidir. Kanun kimliği ve maddeler 1 Kasım 2026 tarihinde resmî UYAP tam metninden kontrol edildi; somut dosyanın hukuki değerlendirmesi ayrıca yapılmalıdır.