BLUF: İcra ve iflas hukuku, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu kapsamında alacakların cebri icra yoluyla tahsilini düzenler: ilamsız icra takibi, ilamlı icra, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu, borca itiraz, haciz ve satış, ihtiyati haciz, iflas ve konkordato. Bu rehber, kanunun resmî metnine dayalı olarak takip yollarını, kritik süreleri ve borçluyu koruyan sınırları özetler.
İcra Hukukunun Temeli: Cebri İcra ve Takip Yolları
İcra hukuku, alacaklı ile borçlu arasındaki menfaat dengesini devletin cebri icra gücüyle sağlayan, ticari hayatın ve ekonomik düzenin işleyişi bakımından vazgeçilmez bir hukuk dalıdır. Alacaklının alacağına kavuşmasını temin ederken borçlunun da temel haklarının korunması, sosyal hukuk devletinin bir gereğidir. İcra hukuku, alacaklının rızası dışında borcunu tahsil edemediği durumda devletin cebri organları aracılığıyla alacağına kavuşmasını sağlayan hukuk dalıdır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, bu alanın ana kaynağıdır. Kanun, cebri icranın omurgasını şöyle tanımlar: Bir paranın ödenmesine veya bir teminatın verilmesine dair olan cebri icralar takip talebiyle başlar ve haciz yoluyla veya rehnin paraya çevrilmesi yahut iflas suretiyle cereyan eder. İcra takibi alacaklının talebiyle başlayan, borçlunun ödeme emrine uymamasıyla haciz ve satış aşamalarına ilerleyen bir süreçtir. İcra hukukunun amacı, alacaklıyı hakkına kavuştururken borçlunun da hukuka aykırı işlemlere karşı korunmasını sağlamaktır.
Üç Temel Takip Yolu: İlamsız, İlamlı ve Kambiyo
Takip hukuku üç ana yol üzerine kuruludur. İlamsız icra takibi en yaygın kullanılan yoldur; alacaklı elinde mahkeme kararı olmadan doğrudan icra dairesine başvurur, borçluya Örnek 7 ödeme emri gönderilir ve borçlu 7 gün içinde itiraz ederek takibi durdurabilir. İlamlı icra takibinde dayanak mahkeme ilamıdır; borçluya icra emri gönderilir ve borçlunun itiraz sebepleri yalnızca itfa, imhal ve zamanaşımına dayanabilir. Kambiyo senedine dayalı takip ise çek, bono ve poliçe alacakları için özel bir hızlı yoldur; 10 gün içinde ödeme, 5 gün içinde itiraz süresi öngörülmüştür ve borca itiraz satış dışındaki işlemleri durdurmaz. Bir alacaklı için doğru takip yolunun seçimi, eldeki belgenin türüne ve borçlunun sıfatına bağlıdır.
Haciz ve Paraya Çevirme (Satış) Süreci
İcra takibinin kesinleşmesinden sonra alacaklının talebiyle haciz aşamasına geçilir. İcra memuru, borçlunun taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarını haczeder. Hacizde İİK m.85 uyarınca alacağı aşmama ve taraf menfaatlerini bağdaştırma ilkeleri uygulanır; istihkak iddialı mallara ilişkin sıra ve taşınmaz artırılmadan önce yeterli taşınır veya vadesi gelmiş sağlam alacak gösterilmesi ayrıca değerlendirilir. Borçlunun ve ailesinin günlük yaşamı için zorunlu olan eşyalar haczedilemez. Haczedilen mallar, kanunda belirtilen usulle satışa çıkarılır; satış ihale yoluyla yapılır ve ihale sonucu kesinleştikten sonra satış bedeli alacaklılara paylaştırılır.
İflas Yoluyla Takip ve İflasın Sonuçları
İflas yoluyla takip, İİK m.43 uyarınca tacirler, tacirler hakkındaki hükümlere tabi olanlar ve özel kanunlarına göre iflasa tabi tutulan gerçek veya tüzel kişiler bakımından değerlendirilir; tasfiye haczedilebilir malvarlığına yönelir. İflas yoluyla takip, iflas ödeme emrinin tebliği ile başlar; borçlu ödeme yapmaz veya itiraz etmezse iflas davası açılır. İflas masasının kapsamı İİK m.184 uyarınca haczedilebilir mallarla belirlenir; tasarrufların etkisi ve tasfiye işlemleri kanundaki özel hükümlere tabidir. İİK m.195, borçlunun taşınmaz rehniyle temin edilmiş alacaklarına ilişkin istisnayı saklı tutarak müflisin borçlarının muacceliyetini düzenler. İflasın açılmasıyla iflas masasına giren alacaklarda faiz işlemeye devam eder. Faizlerin ödenmesi, m.196 uyarınca ana paralar ödendikten sonraki bakiye üzerinden değerlendirilir.
Konkordato: İflasa Karşı Kurtarma Kurumu
Konkordato, borçlunun iflastan kurtulmasını ve alacaklıların da iflasa göre daha yüksek tahsilat elde etmesini amaçlayan bir yeniden yapılandırma kurumudur: Borçlarını, vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflâstan kurtulmak için konkordato talep edebilir. Başvuru asliye ticaret mahkemesine yapılır; mahkeme belgeleri yeterli görürse 3 aylık geçici mühlet verir (en fazla 2 ay uzatılabilir, toplam 5 ayı geçemez). Başarı ihtimali görülürse 1 yıllık kesin mühlet verilir (6 aya kadar uzatılabilir). Konkordato projesi, alacaklılar toplantısında belirli çoğunlukla kabul edildikten sonra mahkemenin tasdikiyle bağlayıcı hâle gelir.
İcra Takibinde Süreler ve İtiraz Mekanizmaları
Sürelere riayet, icra hukukunun en kritik boyutlarından biridir. İlamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi tebliğden itibaren 7 gündür; süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Borçlu borcun yalnız bir kısmına itiraz etmişse takip kabul edilen kısım için devam eder. İtiraz üzerine alacaklının iki seçeneği vardır: bir yıl içinde mahkemede itirazın iptali davası açmak veya nitelikli belgeye sahipse altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemek. Borçlu ise icra takibinden önce veya sonra menfi tespit davası açarak borçlu olmadığının tespitini talep edebilir. Kambiyo takibinde süreler daha kısadır: 10 gün ödeme, 5 gün imza veya borca itiraz süresi öngörülmüştür ve itiraz mercii doğrudan icra mahkemesidir.
İcra Daireleri, Harçlar ve Elektronik Takip
İcra takipleri, borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesinde başlatılır. Takip talebi yazılı, sözlü veya UYAP üzerinden elektronik ortamda yapılabilir. İcra harç ve masrafları her yıl güncellenen tarifeye göre hesaplanır ve kural olarak takip başlatan alacaklı tarafından peşin ödenir; ancak takip sonunda tahsil edilen miktardan öncelikle alınır. UYAP üzerinden sorgulama ve haciz işlemlerinin kapsamı İİK m.78 ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilir. İcra dairelerinin işlemlerine karşı şikâyet yolu açıktır; memur işlemlerine karşı icra mahkemesine, mahkeme kararlarına karşı ise istinaf ve temyiz yollarına başvurulabilir. İcra inkar tazminatı ve kötü niyet tazminatı gibi yaptırımlar, takibin haksız çıkması hâlinde devreye girer ve caydırıcı etki sağlar.
İhtiyati Haciz: Alacağı Dava Öncesinde Güvenceye Almak
Takip veya dava sürerken borçlunun mallarını elden çıkarma riski, alacaklının en somut pratik sorunudur. Kanun bu riske karşı ihtiyati haciz kurumunu öngörür. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257 kuralı şöyle kurar:
Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.
Buna göre ihtiyati haciz kural olarak rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş para alacakları için istenebilir. Vadesi gelmemiş borçlar bakımından kanun iki istisna tanır: borçlunun belirli bir yerleşim yerinin bulunmaması ya da borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kaçmaya hazırlanması. Karara m.258 uyarınca yetkili mahkeme hükmeder ve alacaklı, alacağı ile haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delil göstermek zorundadır. Teminat bakımından ise kanun bir ayrım yapar; kural teminat verilmesi olmakla birlikte m.259 şu istisnayı getirir: Ancak alacak bir ilama müstenid ise teminat aranmaz. Alacak ilam niteliğinde bir belgeye dayanıyorsa mahkeme teminat gereğini takdir eder.
İhtiyati Hacizde İki Kritik Süre
İhtiyati haciz kararı almak tek başına yeterli değildir; kanun iki kısa süreye uyulmasını şart koşar. Birincisi kararın infazına ilişkindir:
Alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren on gün içinde kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden kararın infazını istemeye mecburdur. Aksi halde ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar.
İkincisi, haczin ardından esas takibin veya davanın başlatılmasına ilişkindir:
Dava açılmadan veya icra takibine başlanmadan evvel ihtiyati haciz yaptırmış olan alacaklı; haczin tatbikinden, haciz gıyabında yapılmışsa haciz tutanağının kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde ya takip talebinde (Haciz veya iflas) bulunmaya veya dava açmaya mecburdur.
Bu süreler kaçırılırsa ihtiyati haciz hükümsüz kalır ve elde edilen güvence tümüyle kaybedilir. Sürelere uyulduğunda ise ihtiyati haciz kalıcı sonuca dönüşür: borçlu süresi içinde ödeme emrine itiraz etmez veya itirazı icra mahkemesince kesin olarak kaldırılırsa, ihtiyati haciz kendiliğinden icrai hacze dönüşerek satış aşamasının önünü açar. Bu nedenle ihtiyati haciz, uygulamada alacaklının en etkili ancak en çok süre riski taşıyan aracıdır.
Haczedilemeyen Mallar ve İstihkak Davası
İcra hukuku, borçlunun asgari yaşam standardını korumak amacıyla belirli mallara haczedilmezlik tanımıştır. Borçlu ve ailesinin ekonomik faaliyetinin sürdürülebilmesi için gerekli olan taşınır mallar, borçlunun mesleki faaliyetini sürdürebilmesi için zorunlu araç ve gereçler, Devlet malları ile özel kanunlarında haczedilemeyeceği belirtilen mallar haczedilemez. Kısmen haczedilebilen gelirler arasında maaş ve ücretler yer alır; İİK m.83 kısmen haczedilebilir gelirleri ve geçim için ayrılacak tutarı düzenler; özel kanun hükümleri de ayrıca incelenmelidir. Her gelir türü için tek bir haciz oranı varsayılmamalıdır. Haciz sırasında üçüncü kişi, haczedilen mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı iddiasında bulunursa istihkak davası açılabilir. İstihkak iddiası icra memurunca tutanağa geçirilir ve karara bağlanmak üzere icra mahkemesine gönderilir. Satıştan elde edilen paraların alacaklılara paylaştırılmasında sıra cetveli esas alınır; imtiyazlı alacaklar, rehinli alacaklar ve adi alacaklar bu sıraya göre tatmin edilir.
Bu rehber, Türk icra ve iflas hukukunun temel çerçevesini 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun resmî metnine dayalı olarak sunar. İlamsız, ilamlı ve kambiyo takip yollarından haciz ve satış usulüne, iflasın sonuçlarından konkordato sürecine ve haczedilemeyen mallardan istihkak davasına kadar tüm ana kurumlar hakkında genel bilgi verir. İcra takibinde sürelerin doğru hesaplanması, itiraz mekanizmalarının zamanında işletilmesi ve haciz aşamasında borçlunun korunmasına ilişkin hükümlerin bilinmesi uygulamada büyük önem taşır. Her takip yolu ve kurum hakkında çok daha ayrıntılı bilgi için sitemizdeki ilgili rehberlere göz atabilirsiniz. Somut uyuşmazlıklarda yetkili bir hukukçu değerlendirmesi gereklidir; bu metin yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki tavsiye niteliğinde değerlendirilemez ve belirli bir icra takibine uygulanmak üzere hazırlanmamıştır.
Takip Dosyasında Belge ve İtiraz Türünü Eşleştirme
Genel haciz yoluyla ilamsız takipte süresi içinde yapılan itiraz takibi durdurur. Ancak bu etkiyi bütün takip türlerine taşımak doğru değildir. İlamlı takipte icranın geri bırakılması ile kambiyo takibindeki borca veya imzaya itiraz ayrı şartlara tabidir. Önce gelen belgenin ödeme emri mi icra emri mi olduğunu, takip yolunu ve tebliğ kaydını belirleyin. Borcun bir kısmı kabul ediliyorsa itiraz edilen miktar açıkça gösterilmelidir. Bir başvuru hazırlamadan önce dayanak belgenin türü ve başvurulacak merci aynı kontrol listesinde yer almalıdır.
Alacaklının başlatacağı yol da belgeye bağlıdır. Mahkeme ilamı, kambiyo senedi ve sıradan bir alacak belgesi aynı usulle değerlendirilmez. Temel süreçler için ilamsız takip, ilamlı takip ve kambiyo takibi rehberlerine geçebilirsiniz. Bu pillar, ayrıntılı başvuru metni yerine hangi sorunun hangi süreçte çözüleceğini gösterir. İtirazın kaldırılması ile itirazın iptali de farklı delil ve süre düzenlerine sahiptir; ikisini tek dava adı altında birleştirmeyin.
Zamanaşımı, Haciz İsteme Süresi ve Tebligat Ayrımı
İlama dayanan takip, son işlem üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. İİK m.39 içindeki bu kural, her alacağın doğduğu tarihten itibaren aynı on yıllık süreye tabi olduğu anlamına gelmez. Aynı madde noter senedine dayalı takipte senedin niteliğine göre borçlar veya ticaret kanunlarındaki zamanaşımına gönderme yapar. Alacağın kendi zamanaşımı, takipteki son işlem ve haciz isteme hakkının süresi ayrı başlıklardır. Dosya incelemesinde yalnız ilk takip tarihini görmek bu nedenle yeterli değildir; işlemlerin zaman çizelgesi çıkarılmalıdır.
İİK m.78 haciz isteme hakkına ilişkin süreyi ve bazı dönemlerin hesaba katılmamasını ayrıca düzenler. Bu süreyi borcun zamanaşımına uğramasıyla eşitlemeyin. Ödeme emrinin tebliği, itiraz ve dava aşamaları, kesinleşme ve varsa taksit sözleşmesi dosyada ayrı kayıtlardır. Sürenin başlangıcı ile durma veya hesaba katılmama nedenlerini ayırmak için belgeleri birlikte inceleyin. Bu metin, belirli bir dosyada sürenin dolduğunu veya takip yapılamayacağını söylemez; somut süre değerlendirmesi güncel dosya kaydı ve yetkili hukukçu kontrolü gerektirir.
Haciz ve İflasta Kapsam Sınırlarını Kontrol Etme
Haciz, ana para, faiz ve masraflar dâhil alacakların tamamını karşılayacak miktarla sınırlıdır; bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz. Haczedilmezlik incelemesi de bundan ayrı yapılır; m.82 ve m.83 mal veya gelirin niteliğine göre farklı korumalar öngörür. Üçüncü kişinin hakkı ileri sürülüyorsa haciz ve istihkak rehberi ilgili ayrıntıyı açıklar. İflas açıldığı anda borçlunun haczedilebilir bütün malları, nerede bulunursa bulunsun iflas masasını oluşturur ve alacakların ödenmesine ayrılır. Bu nedenle “borçlunun bütün malları” ifadesi haczedilemezlik ayrımı olmadan kullanılmamalıdır. İflas süreci için iflas davası rehberini, karar araştırmasının yöntemi için içtihat arama rehberini inceleyebilirsiniz. Her aşamada kanun metni, dosya belgesi ve işlemin tarihi birlikte değerlendirilmelidir.
İlamlı ve ilamsız takipte ilk belgeyi doğru adlandırmak
Ödeme emriyle icra emrini aynı başlıkta incelemeyin. Mahkeme ilamı, kambiyo senedi ve sıradan alacak iddiası farklı takip yollarının başlangıç belgeleri olabilir. İlamlı takipte para veya teminat borcuna ilişkin icra emrinin çerçevesi İİK m.32’de ayrıca düzenlenir; buradaki genel haciz itiraz şeması bütün ilamlı işlemlere aktarılmaz. Dosya kapağından takip türünü, dayanak belgeyi, taraf sıfatlarını ve gelen emrin başlığını kaydedin. İnternette bulunan bir itiraz örneğinin adının benzemesi o dosyaya uygun olduğunu kanıtlamaz.
Takip talebinde belge ile alacak kalemini eşlemek
İİK m.58/1 uyarınca takip talebi icra dairesine yazılı, sözlü veya elektronik ortamda yapılabilir. Talep hazırlanırken asıl alacak, faiz, başlangıç tarihi ve dayanak belgeyi ayrı kontrol edin. İİK m.58 kapsamındaki zorunlu bilgileri güncel metinden okuyun; aynı tutarın farklı kalemlerde iki defa istenip istenmediğine bakın. Bir hesap tablosu hukuki sebebin yerini tutmaz. Para sınırı veya harç toplamı kişisel dosya görülmeden bu rehberde hesaplanmaz. Yeni bir tutar eklemeden ilgili tarifenin yılı ve hükmü doğrulanmalıdır. Uygulamada kullanılacak belge veya veri, dosya sorumlusu hukukçu tarafından ayrıca incelenmelidir; bu bölüm doldurulmuş takip talebi değildir.
Ödeme emrinin gönderilmesi ile itiraz başlangıcını ayırmak
İİK m.61/1, ödeme emrinin takip talebinden itibaren en geç üç gün içinde tebliğe gönderilmesini düzenler. Genel haciz yoluyla takipte İİK m.62/1, ödeme emrine itirazın tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirilmesini öngörür. İlk süre icra dairesinin emri tebliğe göndermesine, ikinci süre ise borçlunun itirazına ilişkindir. Üç gün içinde mutlaka fiilen teslim edileceği sonucu çıkarılamaz. Araştırma notunda takip talebi tarihi, gönderim kaydı ve tebliğ olayı ayrı satırlarda tutulmalıdır. Genel haciz yolundaki yedi günlük kuralı kambiyo takibinin bütün başvurularına uygulamayın. Borcun bir kısmına veya imzaya ilişkin değerlendirmeler de gönderilecek başvurunun kapsamını etkileyebilir; güncel metin ve dosya belgesi birlikte incelenmelidir.
Gecikmiş itirazı olağan ek süre sanmamak
İİK m.65 uyarınca kusuru olmadan engel nedeniyle süresinde itiraz edemeyen borçlu, paraya çevirme bitmeden ve engelin kalkmasından itibaren üç gün içinde delilleriyle gecikmiş itiraz yoluna başvurabilir. Bu yol herkes için kendiliğinden verilen yeni bir itiraz süresi değildir. Engel, kusur, engelin kalktığı tarih ve dayanak belgeler hukukçu tarafından incelenmelidir. Kanunun bu maddesinde takip üzerindeki etki ve mazeretin kabulü ayrıca düzenlenir; yalnız başvurunun yapılmasından bütün işlemlerin otomatik durduğu sonucu çıkarılmamalıdır. Bir olay çizelgesinde engelin başladığı ve bittiği iddia edilen günleri belgeyle eşleştirin. Tebligatın usulsüzlüğü iddiasıyla gecikmiş itirazın koşullarını aynı dosya etiketi altında birleştirmeyin; bunlar farklı hukuki inceleme başlıklarıdır.
Tebligat incelemesini süre tablosundan önce yapmak
7201 sayılı Kanun m.32, usulsüz tebliğde muhatap tebliği öğrenmişse tebliğin geçerli sayılmasını ve beyan ettiği tarihin tebliğ tarihi kabul edilmesini düzenler. Bu hüküm, her somut olayda beyan edilen tarihin tartışmasız kabul edileceği şeklinde okunmamalıdır; dosya ve başvuru yolu ayrıca incelenir. Tebligat evrakı, elektronik kayıt ve öğrenme iddiasının dayanağını birlikte toplayın. Gün hesabından önce hangi olayın başlangıç olduğunu belirlemek gerekir. Bir başkasının dosyasındaki tarihleri kendi dosyanıza uyarlamayın. Bu rehber usulsüzlük veya hak kaybı kararı vermez. Gelen belgedeki süre kısa görünüyorsa, örnek metin kopyalayarak zaman geçirmek yerine dosyayı yetkili hukukçuya gecikmeden inceletin.
İstihkakta malı kimin elinde tuttuğunu kaydetmek
İİK m.96/1, borçlunun elindeki mal üzerinde üçüncü kişinin mülkiyet veya rehin iddiasının tutanağa geçirilmesini ve taraflara bildirilmesini düzenler. İİK m.99, mal üçüncü kişinin elindeyken ileri sürülen ayni hak iddiasında, alacaklıya icra mahkemesinde istihkak davası açması için yedi gün verilmesini öngörür. İki hükmün farklı zilyetlik durumlarını düzenlediği gözden kaçırılmamalıdır. Haciz sırasında malın nerede olduğu, kimin elinde bulunduğu, hakkı kimin ileri sürdüğü ve tutanağın içeriği aynı dosya notunda yer alsın. Üçüncü kişinin iddiasını yalnız borçlu itirazı olarak yazmak doğru yolu görünmez kılabilir. Ayrıntılı inceleme için haciz ve istihkak davası rehberine geçebilirsiniz. Buradaki süre açıklaması yalnız belirtilen madde kapsamındadır; her istihkak işlemine tek bir başlangıç tarihi atanmamaktadır.
İflas yolunda merkez, merci ve dava aşaması
İİK m.154/1, iflas yoluyla takipte borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdeki icra dairesini yetkili merci olarak belirler. İİK m.156/son uyarınca iflas istemek hakkı, ödeme emrinin tebliğinden bir yıl sonra düşer. İflasa tabi kişi olup olmadığı ile yetkili yer farklı sorulardır. Bir işletmenin ticari unvanı tek başına bütün koşulları çözmez. İflas ödeme emri, itiraz ve mahkemeden iflas isteme aşamalarını dosya çizelgesinde ayrı gösterin. İİK m.154’te dava yeri ve yetki anlaşması bakımından ayrıca hükümler bulunduğundan sıradan takip yerini otomatik dava yeri saymayın. Bu üst rehber gerçek işletme hakkında iflas talebi önermez. İflas davası süreci ve güncel kanun metni somut incelemede birlikte ele alınmalıdır.
Konkordato talebi ile verilmiş mühlet kararını ayırmak
Konkordato için başvuru hazırlanması ile mahkemece mühlet verilmesi aynı olay değildir. İİK m.285, 287 ve 289’daki koşulların dosyadaki hangi belgeye dayandığı ayrıca incelenmelidir. Önceki bölümde verilen genel süreleri her dosyanın otomatik takvimi gibi kullanmayın; uzatma ve mahkeme kararı ayrı kayıtlardır. Alacaklının takip imkânına ilişkin sonuç üretmek için yalnız “konkordato başvurusu yapıldı” bilgisinden hareket etmeyin. Mühletin başlangıcını, kararın kapsamını, sonraki kararları ve alacağın türünü hukukçuya inceletin. Bu bölüm şirketin mali durumunu, projenin başarısını veya alacaklıya ödenecek tutarı tahmin etmez.
Alacağın zamanaşımı ile takip işleminin süresini ayırmak
TBK m.146, aksine hüküm yoksa alacaklar için on yıllık zamanaşımı öngörür. TBK m.147/1, kira bedeli, anapara faizi ve ücret gibi dönemsel edim alacaklarında beş yıllık zamanaşımı düzenler. TBK m.154/2, icra takibinde bulunulmasını zamanaşımını kesen hâller arasında sayar. Bu nedenle her dosyada tek bir on yıllık süre yazılması yanıltıcı olabilir. Alacağın hukuki niteliği, muacceliyet, kesilme veya durma olayları ve özel düzenlemeler ayrı incelenmelidir. İlama dayalı takipte önceki bölümde açıklanan İİK m.39 değerlendirmesi de alacağın doğum tarihinden yapılan tek hesapla birleştirilmez. Araştırma tablosunda her zaman çizelgesinin adı olsun. Zamanaşımı ile haciz isteme hakkının süresini ve iflas isteme hakkını aynı alarmda toplamayın; başlama olayı ve hukuki sonuç farklıdır.
Elektronik dosyada imza, belge ve gizlilik kontrolü
HMK m.199/1, elektronik verileri de uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli bilgi taşıyıcıları kapsamında belge sayar. 5070 sayılı Kanun m.5, güvenli elektronik imzaya elle atılan imzayla aynı hukuki sonucu tanır ve istisnaları aynı maddede belirtir. 6698 m.4/2-ç, kişisel verinin işleme amacıyla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmasını zorunlu tutar. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.36/1, avukatın görevi nedeniyle öğrendiği hususları açığa vurmasını yasaklar. UYAP’ta görülen bir belgenin kopyasını araştırma aracına yüklemeden önce yetki ve veri gereksinimi incelenmelidir. Bir ekran görüntüsü ile imzalı belgeyi aynı ispat değeriyle etiketlemeyin; somut hukukî değer değerlendirmesi ayrıca yapılır. Taslak, imzalı sürüm ve gönderim kaydını ayrı saklayın. Dosya özeti yalnız gerekli kalemleri taşısın; gerçek taraf ve hesap bilgilerini eğitim örneğine dönüştürmeyin. Bu kontrol listesi belli bir hizmetin güvenli veya mevzuata uygun olduğunu doğrulanmış ilan etmez.